Ο Βύρων Κατρίτσης ξεκίνησε ως κεντρική φυσιογνωμία των Neon, του τρίο που με τους έξι συνολικά δίσκους του άφησε το δικό του ίχνος στην ελληνική ηλεκτρονική μουσική σκηνή των αρχών του εικοστού πρώτου αιώνα. Η προσωπική διαδρομή του στη συνέχεια έχει και πάλι σαν κύριο εκφραστικό μέσο την electronica αλλά με έναν ακόμα πιο διερευνητικό, πρωτοποριακό, συχνά και πειραματικό τρόπο, παράλληλα με μια δεύτερη, ανάλογη αλλά όχι και ταυτόσημη, ως συνθέτης της μουσικής αρκετών θεατρικών παραστάσεων. Πριν λίγο καιρό όμως κυκλοφόρησε μιαν εργασία που αποτέλεσε έκπληξη ακόμα και για όσους/ες έχουν παρακολουθήσει και τις δύο. Το «The rot at the heart of Greece is now clear for everyone to see» δανείζεται τον τίτλο του από αυτόν ενός άρθρου των New York Times και έχει σαν θέμα του μια υπόθεση υποκλοπών σε μια πολύ συγκεκριμένη χώρα με δράστη μια πολύ συγκεκριμένη κυβέρνηση. Με θορύβους, κρότους και παραμορφώσεις ο Βύρων Κατρίτσης δημιούργησε το κλειστοφοβικό και αγχωτικό νοητό soundtrack για κάτι που μπορεί να φαίνεται πολύ μακρινό από την καθημερινότητα μας αλλά, καθώς έχει να κάνει με τον πυρήνα του δημοκρατικού πολιτεύματος μας, εντέλει αφορά καθέναν και καθεμία μας.
Υποθέτω ότι γνωρίζεις τον Scanner, που για χρόνια η δημιουργική μέθοδός του ήταν να εκκινεί από συνομιλίες των ασυρμάτων της αστυνομίας τις οποίες υπέκλεπτε. Επηρεάστηκες μήπως ως προς το concept από αυτόν ή κάποιον/ους άλλον/ους;
Η μέθοδος εργασίας μου ήταν διαφορετική από του Scanner, αφού δεν χρησιμοποίησα καθόλου samples. Ό,τι ακούτε είναι μονάχα ένας αυτοσχεδιασμός μου σε ένα organ, που με διάφορα φίλτρα τον μετέτρεψα σε ένα σκοτεινό drone.
Γιατί, αλήθεια, είναι ένα μεγάλο σε διάρκεια κομμάτι και δεν το χώρισες σε μέρη; Υπάρχει κάποιος συμβολισμός σε αυτό;
Δεν θεώρησα πως μπορούσε να «τεμαχιστεί» το κομμάτι, καθώς ούτε το μελωδικό υλικό αλλάζει ιδιαίτερα αλλά ούτε και η μικρή διάρκεια εξυπηρετεί την αίσθηση της «πορείας». Η μουσική αυτή θέλει ένα άπλωμα για να την ακολουθήσεις.
Η συγκεκριμένη εργασία έχει δεχθεί επίδραση από την ενασχόλησή σου με τη θεατρική μουσική;
Ενδεχομένως, γιατί είναι αρκετά τα χρόνια που δουλεύω στο θέατρο, όχι πάντως συνειδητά. Αντιλαμβάνομαι, ωστόσο, πως δημιουργεί έντονες εικόνες.
Γιατί ενώ οι υποκλοπές έχουν να κάνουν κυρίως με συνομιλίες, επέλεξες να μην χρησιμοποιήσεις καθόλου φωνητικά, αλλά μόνο ήχους και θορύβους;
Γιατί ακριβώς οι υποκλοπές αφορούσαν λόγια. Εγώ έφτιαξα απλώς τη μουσική υπόκρουση του δράματος. Είναι πραγματικό δράμα η όλη υπόθεση, τόσο καλλιτεχνικά όσο και με την έννοια της παρακμής.
Δεν είναι τραγική ειρωνεία ότι τα ψηφιακά μέσα, που έχουν κάνει πολύ πιο εύκολη και γρήγορη την επικοινωνία ανθρώπων οι οποίοι βρίσκονται σε πολύ μακρινούς μεταξύ τους τόπους, χρησιμοποιούνται για να υποκλέψουν τις επικοινωνίες που έκαναν εφικτές;
Οχι, δεν είναι. Οι αδίστακτοι και αποκτηνωμένοι εραστές της εξουσίας θα μεταχειρίζονται πάντα κάθε μέσο για να την αποκτήσουν και να τη διατηρήσουν. Σίγουρα, ωστόσο, πρόκειται για δυστοπία.
Και μπορούμε, βέβαια, να δούμε σε αυτό την προσομοίωση και τη μικρογραφία μιας failed state, ενός αυταρχικού κράτους που θεωρεί ύποπτους και παρακολουθεί όλους τους πολίτες, ή διαφωνείς;
Παρότι η κυβέρνηση προέκυψε από εκλογές, επιχειρεί, από την πρώτη κιόλας ημέρα, να διασφαλίσει την παραμονή της στην εξουσία με κάθε τρόπο. Επομένως, δικαίως γίνεται λόγος για συνταγματική εκτροπή. Φοβάμαι τα χειρότερα και ότι αυτό είναι μόνο η πρόβα.
Θεωρείς ότι, ανεξάρτητα από πολιτικές απόψεις, η νυν κυβέρνηση είναι η πιο αυταρχική που έχει περάσει από τη χώρα μετά τη Μεταπολίτευση;
Είναι με διαφορά η πιο αυταρχική και αντιδημοκρατική κυβέρνηση μετά τη Μεταπολίτευση και είναι φανερό πως αυτή τη στιγμή ο πρωθυπουργός είναι ο πιο επικίνδυνος άνθρωπος στη χώρα. Σαν άνθρωπος του Πολιτισμού και σαν πολίτης, οφείλω να επισημάνω το μέγεθος της κατάπτωσης και να κάνω έκκληση για ένα δημοκρατικό ανάχωμα στην καταστροφή.
Πιστεύεις ότι η συνθήκη της πανδημίας και της καραντίνας ευνόησε τέτοιες πρακτικές, για όποιο βέβαια καθεστώς θέλει να τις χρησιμοποιήσει;
Τους «ήρθε κουτί». Αρκετά κράτη εκμεταλλεύτηκαν την πανδημία για να περάσουν μέτρα ενάντια στην πλειοψηφία, ωστόσο στην Ελλάδα αυτό συνέβη στον υπερθετικό βαθμό.
Η μουσική και ιδιαίτερα η electronica από τη φύση της λειτουργεί ενάντια στον αυταρχισμό, στην προσπάθεια ελέγχου, ίσως ακόμα και στην καταστολή;
Δεν θα το περιόριζα μόνο στην ηλεκτρονική μουσική. Η μουσική και η τέχνη γενικότερα βρίσκονται πάντοτε απέναντι στον αυταρχισμό.
Πώς θα έκρινες τη στάση της κυβέρνησης απέναντι στον Πολιτισμό και στους ανθρώπους του στο σύντομο διάστημα που προηγήθηκε της πανδημίας αλλά και στη συνέχεια;
Η κυβέρνηση έχει κηρύξει τον πόλεμο στους ανθρώπους του Πολιτισμού από την πρώτη στιγμή. Δεν είναι τυχαίο που φτάσαμε εδώ. Ο Πολιτισμός αποτελεί εμπόδιο στο σκοτάδι της.
Εχεις γράψεις μουσική για πολλές θεατρικές παραστάσεις, κινείσαι λοιπόν πολύ και γνωρίζεις καλά τον χώρο του θεάτρου. Τι έχεις να πεις για τις τόσο έντονες και μαζικές κινητοποιήσεις ηθοποιών και σπουδαστών Υποκριτικής τον τελευταίο καιρό;
Παρότι οι καλλιτέχνες θεωρούνται αιθεροβάμονες, δεν εξαπατώνται εύκολα. Αυτό το διαπιστώνει τώρα η κυβέρνηση. Οι κινητοποιήσεις είναι απόλυτα δικαιολογημένες και οφείλει όλη η κοινωνία να συμπαρασταθεί.
Και μετά από αυτό το project που προέκυψε εξαιτίας της τόσο απαιτητικής συγκυρίας, τα πιο άμεσα και ίσως και λίγο πιο μακροπρόθεσμα σχέδιά σου;
Στις 24 Απριλίου κάνει πρεμιέρα στο Bios το έργο «Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» σε σκηνοθεσία Γ. Χατζάκη, για το οποίο έχω γράψει τη μουσική, στις 11 Μαΐου θα πραγματοποιήσω μια συναυλία στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων και τέλος μέσα στη χρονιά θα κυκλοφορήσω σε συνεργασία με τον Δημήτρη Τσιρώνη μια σειρά επτά δίσκων, έναν για κάθε τραγωδία του Αισχύλου.
Ο Βύρων Κατρίτσης είναι ένας δημιουργός που εμπνέεται διαρκώς από το περιβάλλον του, την εκάστοτε συγκυρία και τις συνθήκες της. Είναι, λοιπόν, φυσικό όχι μόνο να είναι πολύ παραγωγικός, αλλά και το έργο του να φέρει το αποτύπωμα της κοινωνίας, όπως και ο ίδιος να αφήνει το δικό του σε αυτή. Έστω διακριτικά «αδιόρατο», όχι όμως και για όποιον και όποια θέλει να ακούσει, κυριολεκτικά και μεταφορικά.
