Η επέτειος των σαράντα χρόνων από τον τόσο πρόωρο θάνατο του Μάνου Λοΐζου τιμήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου με την κυκλοφορία μια συλλογής στην οποία ερμηνευτές/ιες και μουσικοί της νεότερης γενεάς επανεκτελούσαν τραγούδια του και με μια μεγάλη συναυλία των συμμετεχόντων στην Τεχνόπολη. Όμως η σπουδαία ερμηνεύτρια Μαργαρίτα Ζορμπαλά και ο θαυμάσιος ερμηνευτής και τραγουδοποιός Απόστολος Ρίζος επέλεξαν διαφορετικό τρόπο και χρόνο. Ετοίμασαν ένα πολύ φροντισμένο πρόγραμμα επανεκτελέσεων τραγουδιών του Μ. Λοΐζου με τη λιτή συνοδεία ενός κουαρτέτου πιάνου, πνευστών, κιθάρας και κοντραμπάσου σε ενορχηστρώσεις και διεύθυνση του Νεοκλή Νεοφυτίδη. Αφού παρουσίασαν αυτή την παράσταση στην Κύπρο, έρχονται σήμερα, ημέρα των γενεθλίων του Μάνου Λοΐζου, να την παρουσιάσουν στην Αθήνα και στο θέατρο «Ακροπόλ» και στις αρχές Νοεμβρίου θα ακολουθήσει η Θεσσαλονίκη. Συνομιλήσαμε με τον Απόστολο Ρίζο για το τόσο σημαντικό έργο του Μάνου Λοΐζου και την όχι απλά παρακαταθήκη, αλλά πολύτιμη κληρονομιά που άφησε στις νεότερες γενεές μουσικών.
Συνέντευξη στον
Θάνο Μαντζάνα
Ασχολείσαι εδώ και αρκετά χρόνια με τα τραγούδια του Μάνου Λοΐζου περισσότερο ίσως από κάθε άλλο/η της γενεάς σου. Τι σε ώθησε αρχικά να το κάνεις;
Συναισθηματικός ήταν ο λόγος. Ακούγαμε πολύ τα τραγούδια του στο σπίτι που μεγάλωσα. Το πρώτο τραγούδι που έμαθα ως παιδί να παίζω και να τραγουδώ ήταν το «Αχ, χελιδόνι μου». Και στη συνέχεια, στην εφηβεία μου, περνούσα ώρες στο δωμάτιό μου με την κιθάρα μου μαθαίνοντας τα τραγούδια του.
Ποιο θεωρείς το κυριότερο στοιχείο της μουσικής γραφής του Μάνου Λοΐζου;
Είχε μια σπάνια ικανότητα να σκαρώνει καταπληκτικές μελωδίες. Επηρεασμένος από όλα τα μεγάλα μουσικά ρεύματα της Δύσης και της Ανατολής της εποχής του -που μέχρι σήμερα μας καθορίζουν- έγραψε από λαϊκά μέχρι μπαλάντες με έναν τρόπο που τα κάνει πάντα σύγχρονα.
Προσεγγίζεις διαφορετικά από ερμηνευτικής πλευράς όχι γενικά τα τραγούδια άλλων αλλά συγκεκριμένα αυτά του Μ. Λοΐζου από ό,τι τα δικά σου;
Τα τραγούδια του πάντοτε είχαν ξεχωριστή θέση στις συναυλίες μου και αλληλεπιδρούσαν με τη γενικότερή μου μουσική αναζήτηση και ερμηνευτική εξέλιξη. Μέσα στα χρόνια τα προσέγγισα με διάφορους τρόπους ώσπου αυτή η βιωματική σχέση απέκτησε ένα προσωπικό ύφος και εκφράστηκε στην παράσταση με τίτλο «Σ’ ένα δωμάτιο με τον Μάνο Λοΐζο». Μια παράσταση που ξεκίνησα να παρουσιάζω πριν από λίγα χρόνια και πρόκειται να κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα σε CD.
Ποια είναι η γνώμη σου για τον δίσκο-αφιέρωμα στον Μ. Λοΐζο με σημερινές επανεκτελέσεις τραγουδιών του που κυκλοφόρησε με αφορμή τα σαράντα χρόνια από τον θάνατό του;
Είναι πολύ ευχάριστο νέα παιδιά να έρχονται σε επαφή με το σπουδαίο έργο του. Έχω πει πολλές φορές ότι τα τραγούδια του Λοΐζου είναι ένας «φιλόξενος τόπος» για κάθε γενιά.
Ποιος είχε την ιδέα και γενικά πώς προέκυψε η συνεργασία με τη Μαργαρίτα Ζορμπαλά; Ρωτώ όχι τόσο επειδή είναι εγκατεστημένη μόνιμα στην Κύπρο, αλλά γιατί μέχρι τώρα δεν είχε ασχοληθεί σχεδόν καθόλου με το έργο του Λοΐζου. Και ποια ήταν η εμπειρία σου από την πρώτη, αν δεν κάνω λάθος, συνύπαρξη μαζί της στη σκηνή;
Η πρώτη μου συνάντηση επί σκηνής με τη Μαργαρίτα Ζορμπαλά ήταν τον περασμένο Μάρτιο στην Κύπρο, ύστερα από πρότασή της να τραγουδήσουμε μαζί Μάνο Λοΐζο. Χαρήκαμε πολύ που συνυπήρξαμε ερμηνευτικά -της ταιριάζουν άλλωστε πολύ τα τραγούδια του Μάνου- και έτσι προγραμματίστηκαν τρεις ακόμα παραστάσεις, στις 18 Οκτωβρίου στη Λάρνακα, σήμερα, 22 Οκτωβρίου, στο θέατρο «Ακροπόλ» στην Αθήνα και στις 6 Νοεμβρίου στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης.
Ο Νεοκλής Νεοφυτίδης ήταν κοινή επιλογή και των δυο σας; Γιατί εκείνον και όχι έναν ενορχηστρωτή από την Ελλάδα που θα είχε ίσως μεγαλύτερη τριβή με τη μουσική του Λοΐζου;
Ο Νεοκλής είναι ένας βιρτουόζος πιανίστας, επί χρόνια συνεργάτης στις ενορχηστρώσεις του Σταύρου Ξαρχάκου, και γνωρίζει σε βάθος το έργο του Λοΐζου. Κατάγεται από την Κύπρο αλλά ζει και εργάζεται στην Ελλάδα. Αφουγκράστηκε τον τρόπο μας και έχει κάνει εμπνευσμένες ενορχηστρώσεις.
Ποιο θα έλεγες ότι είναι το κυριότερο χαρακτηριστικό των ενορχηστρώσεών του;
Το κυριότερο χαρακτηριστικό είναι τα πνευστά, η τούμπα, το ευφώνιο και το φλάουτο. Είναι ευφάνταστος ο τρόπος που «κινούνται» μέσα στα τραγούδια και πλαισιώνουν το πιάνο, την κιθάρα και το κοντραμπάσο. Όλοι οι μουσικοί του σχήματος είναι εξαίρετοι.
Ποια είναι τα τρία πιο αγαπημένα σου τραγούδια του Μ. Λοΐζου, είτε τα έχεις ερμηνεύσει έως τώρα είτε όχι, και γιατί το καθένα από αυτά;
Είναι αδύνατο στον Λοΐζο να ξεχωρίσεις κάποιο ή κάποια. Είναι πολύ περισσότερα από τρία τα τραγούδια του που συνδέονται με σημαντικές στιγμές της προσωπικής και μουσικής μου ζωής.
Ποιες είναι οι εντυπώσεις σου από τη συναυλία στην Κύπρο;
Πάντοτε από την Κύπρο φεύγω γεμάτος συναισθήματα. Αγαπάνε το τραγούδι και το δείχνουν σιγοντάροντας από κάτω με τις φωνές τους αλλά και με το ζεστό τους χειροκρότημα. Έχουν ιδιαίτερη αδυναμία στα τραγούδια του Λοΐζου, δικαίως τον νιώθουν δικό τους άνθρωπο και τον τιμούν.
Το ότι για τη συναυλία της Αθήνας επιλέξατε την ημέρα των γενεθλίων του Μ. Λοΐζου, πέρα φυσικά από την επετειακή, έχει και κάποια συμβολική σημασία;
Συνήθως θυμόμαστε και τιμούμε τη μνήμη των εκλιπόντων σημαντικών ανθρώπων την ημέρα που έφυγαν από αυτόν τον κόσμο. Εμείς επιλέξαμε σε αυτή την παράσταση να τιμήσουμε τον Μάνο Λοΐζο την ημέρα της γέννησής του.
Τι να περιμένει λοιπόν το κοινό που θα παρακολουθήσει τόσο τη συναυλία της Αθήνας όσο και αυτή της Θεσσαλονίκης;
Μια παράσταση γεμάτη αγάπη, τρυφερότητα και συγκίνηση.
Αξίζει πραγματικά να παρακολουθήσετε όποια από τις δύο σάς εξυπηρετεί, καθώς η εγνωσμένη αξία όλων των συντελεστών αλλά και η αγάπη και η προσοχή που ολοφάνερα έχουν επενδύσει εγγυώνται ότι το έργο του Μάνου Λοΐζου αναδεικνύεται με πραγματικά ιδανικό τρόπο.
