Στους ρυθμούς του 10ου Film Festival κινούνται τα Χανιά από την περασμένη Τετάρτη έως και την ερχόμενη Κυριακή, αποδεικνύοντας ότι ο πολιτισμός γίνεται ταυτοτικό στοιχείο της πόλης. Από το 1900 λειτουργούσε κινηματογράφος στα Χανιά. Το στοίχημα κερδήθηκε από την Περιφέρεια: διοργανώσεις που απλώνονται όλο τον χρόνο, σε ολόκληρο το νησίμε ενεργή συμμετοχή του ντόπιου πληθυσμού. Χιλιάδες μαθητές παρακολουθούν προβολές σε σκοτεινές αίθουσες, μακριά από ψηφιακές πλατφόρμες, δημιουργούν και διαγωνίζονται σε δικές τους ταινίες. Το Φεστιβάλ συστήνει σκηνοθέτες με διεθνές αποτύπωμα: ο Κώστας Γαβράς, ως τιμώμενο πρόσωπο, αυτό το σαββατοκύριακο στα Χανιά. Εκδόσεις, masterclasses, φωτογραφικές εκθέσεις, εκθέσεις με αρχειακό συλλεκτικό κινηματογραφικό υλικό «διεκδικούν» από την Πολιτεία να αποκτήσουν μια μόνιμη στέγη, να γίνει το Κέντρο Κινηματογράφου στα Χανιά. Το Φεστιβάλ είναι ευκαιρία για απολογισμούς και νέους οραματισμούς. Αυτά συζητάμε με την «ψυχή» του Φεστιβάλ, τον Ματθαίο Φραντζεσκάκη. Το πλήρες πρόγραμμα στο chaniafilmfestival.com.
Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου στα Χανιά άνοιξε την αυλαία του πριν από δέκα χρόνια, όταν η χώρα ήταν υπό επιτροπεία (τρόικα, Μνημόνια). Ήθελε τόλμη να μιλήσεις για τέχνη μέσα στην οικονομική κρίση.
Ξεκινήσαμε μέσα σε δύσκολες συνθήκες, πιστεύοντας ότι «ο πολιτισμός δεν μπορεί να μένει αμέτοχος» και παράλληλα αποτελεί θετική στάση ζωής. Δύναμη ανάτασης. Με τις ίδιες ιδέες συνεχίζουμε και προσπαθούμε να είμαστε καθημερινά παρόντες με συνέργειες με τους τοπικούς φορείς, την εκπαιδευτική κοινότητα και κοινωνικές ομάδες.
Τιμώμενο πρόσωπο στη φετινή διοργάνωση είναι ο Κώστας Γαβράς, ο οποίος θα είναι παρών στην τελετή έναρξης. Όμως το 10ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων «θυμάται» τον Νίκο Κούνδουρο, τον Θεόδωρο Αγγελόπουλο, τον Ροβήρο Μανθούλη… Με ποιον τρόπο πέραν της προβολής των ταινιών τους;
Ο Κώστα Γαβράς, κατ’ αρχάς, μας τιμά με την παρουσία του και εμείς ως ελάχιστο δείγμα τιμής αλλά και αγάπης τον τιμούμε την Κυριακή 23 Οκτωβρίου 2022 το απόγευμα με την προβολή της ταινίας του «Αμήν» και μια συζήτηση με το κοινό, μια ειδική έκδοση και μια εκθεσιακή αναφορά. Παράλληλα, τιμούμε τον Νίκο Κούνδουρο κάνοντας πρεμιέρα με το «1922», παρουσία του διευθυντή φωτογραφίας της ταινίας Νίκου Καβουκίδη. Θυμόμαστε τον Ροβήρο Μανθούλη, του οποίου έχουμε εκδώσει την αυτοβιογραφία με μια επιπλέον έκδοση και μια εκδήλωση που αποτυπώνει τη συνάντησή του με τον Μίκη Θεοδωράκη. Τέλος, με αφορμή τα δέκα χρόνια από τον θάνατο του Θόδωρου Αγγελόπουλου, φιλοξενούμε την έκθεση του Ηλία Μπουργιώτη «Το βλέμμα της αιωνιότητας».
Ταυτοτικό στοιχείο του Φεστιβάλ, η δημιουργία και προβολή ντοκιμαντέρ και ταινιών από τούς μαθητές της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Γιατί «επενδύετε» στους μαθητές;
Είμαστε κοντά στα είκοσι χρόνια με δράσεις που αφορούν την εκπαίδευση και τον κινηματογράφο. Από αυτές τις δράσεις και τις δεκάδες συνέργειες με φορείς του πολιτισμού και της εκπαίδευσης γεννήθηκε το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων. Θεωρούμε ότι την εποχή της «εικόνας» και της «εντατικής» πληροφόρησης υπάρχει ανάγκη οπτικοακουστικής και κινηματογραφικής παιδείας. Να μάθουμε να βλέπουμε, να συζητάμε, να αποκωδικοποιούμε, πώς μπορούμε να εκφραστούμε. Να δημιουργούνται ενεργοί θεατές, ενεργοί πολίτες. Γι’ αυτούς τους λόγους και φυσικά για την κινηματογραφική έκφραση και ανάπτυξη πιστεύουμε στη συστηματική δράση στον χώρο της εκπαίδευσης. Στο πλαίσιο αυτό είναι και το πρόγραμμα -ένα από τα έξι εκπαιδευτικά προγράμματα που υλοποιούμε- δημιουργίας ντοκιμαντέρ με θεματικές που σε μεγάλο βαθμό επικεντρώνονται στην τοπική και προφορική Ιστορία. Ειδικά για τις μέρες του Φεστιβάλ, υπάρχει ένα πρόγραμμα με προβολές και εργαστήρια που έχει συγκεντρώσει το ενδιαφέρον και έχουν δηλώσει συμμετοχή περίπου 5.000 μαθητές διά ζώσης και περίπου 6.000 μαθητές εξ αποστάσεως.
Επαγγελματίες ή εθελοντές όσοι «εκπαιδεύουν» μαθητές να αγαπήσουν και να δημιουργήσουν κινηματογράφο; Ποια η συμβολή του υπουργείου Παιδείας ή του υπουργείου Πολιτισμού;
Η δημιουργική ομάδα του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων χτίζεται τα τελευταία χρόνια επίμονα. Με επαγγελματίες από τον χώρο του κινηματογράφου και της εκπαίδευσης, επιμορφούμενους των προγραμμάτων μας -που πλέον βρίσκονται σε ρόλο επιμορφωτών και εθελοντών- έχει δημιουργηθεί μια δυναμική ομάδα που δουλεύει συστηματικά. Το υπουργείο Παιδείας δίνει εδώ και αρκετά χρόνια την αιγίδα του στα προγράμματα και στις δράσεις μας, ενώ με το υπουργείο Πολιτισμού αναζητούμε τρόπους συμβολής.
Το Φεστιβάλ εκδίδει και βιβλία που αφορούν το σινεμά;
Η ανάδειξη της Ιστορίας του Κινηματογράφου στα Χανιά -και όχι μόνο- αποτελεί για το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων επιλογή στρατηγική. Στο πλαίσιο αυτό έχει ξεκινήσει από την τέταρτη διοργάνωσή μας εκδοτική δραστηριότητα με βιβλία Ιστορίας του Κινηματογράφου αλλά και σχετικά με την εκπαιδευτική διάσταση του κινηματογράφου.
«Από τα Χανιά στη Χολυγγούνδη», το βιβλίο του Λευτέρη Λαμπράκη που καταγράφει τη σχέση των Χανίων με τον κινηματογράφο που εντοπίζεται στα 1900. «Κινηματογράφος και δημιουργική γραφή» του Σταύρου Γρόσδου, «Κινηματογραφική εκπαίδευση» του Δημήτρη Παπαδόπουλου, «Ο κόσμος κατ’ εμέ» του Ροβήρου Μανθούλη, «Η Ιστορία του Κινηματογράφου στα Χανιά την Κατοχή», μονογραφίες για τον Αγγελόπουλο, τον Γαβρά, τον Μανθούλη, είναι μερικοί από τους τίτλους. Παράλληλα, πέντε σχετικά βιβλία βρίσκονται υπό έκδοση.
Κινηματογραφική τέχνη-Ιστορία-εκπαίδευση: το τρίπτυχο των δραστηριοτήτων σας. Υπάρχει ανάγκη για μόνιμη στέγη;
Εκτός από την εκπαίδευση, αποτελεί σταθερή προσπάθειά μας η ανάδειξη της Ιστορίας του Κινηματογράφου με έμφαση στη διαδρομή που συνδέεται με τα Χανιά, τα οποία έχουν τον παλιότερο θερινό κινηματογράφο, το Δημοτικό Κινηματογράφο «Κήπος». Παράλληλα, αναδεικνύουμε την τέχνη και την τεχνική του κινηματογράφου με περιοδικές εκθέσεις αρχειακού υλικού, κινηματογραφικών μηχανών και ενός πλούτου από μοναδικά υλικά. Έχοντας στην ομάδα του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων τον συλλέκτη και υπεύθυνο εκθέσεων και εκδόσεων του Φεστιβάλ Λευτέρη Λαμπράκη, υπάρχει στη διάθεσή μας ένα μοναδικό υλικό από την προϊστορία και την ιστορία του κινηματογράφου στα Χανιά και όχι μόνο. Αντικείμενα από την προϊστορία του κινηματογράφου, όπως γυάλινες πλάκες από το μακρινό 1830, μαγικά φανάρια από το 1870, ζωοτρόπιο του 1865-1870, στερεοσκόπιο του 1900, δίσκοι φενακιστισκοπίου της περιόδου 1824-1830. Επίσης, χειροκίνητες κινηματογραφικές μηχανές από το 1910 και νεότερες, καθώς και πρώτοι φορητοί κινηματογράφοι. Επίσης, εκατοντάδες πρωτότυπες αφίσες από τον ελληνικό και τον διεθνή κινηματογράφο. Μέρος του παραπάνω υλικού θα εκτεθεί στο πλαίσιο του 10ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, ενώ φιλοδοξία και στόχος μας είναι η δημιουργία ενός κέντρου που θα στεγάσει όλο μας το υλικό και θα αποτελέσει παράλληλα χώρο ανάπτυξης των εκπαιδευτικών μας δράσεων.
H πανδημία, ο εγκλεισμός και οι ψηφιακές πλατφόρμες πόσο δυσκολεύουν τον κοινωνικό ρόλο του κινηματογράφου;
Οι πλατφόρμες ήρθαν και πιθανά θα μείνουν καλύπτοντας διάφορες ανάγκες. Σίγουρα όμως δεν μπορούν να καλύψουν την ανάγκη του κοινωνικού χαρακτήρα του κινηματογράφου, όπως και τη μαγεία και την πληρότητα της μεγάλης οθόνης. Κατά τη γνώμη μου, το θέμα δεν είναι τι θα κάνουν οι πλατφόρμες, αλλά τι ενέργειες γίνονται από την Πολιτεία, τους δημιουργούς, τα φεστιβάλ και όσους αντιλαμβάνονται το αναντικατάστατο της αίθουσας ώστε να στηριχθεί η προβολή εντός της αίθουσας. Τι ενέργειες θα γίνουν για να βρεθεί ο κόσμος εκεί, για να ζήσουν τα νέα παιδιά τη μαγεία της αίθουσας, ώστε να κατανοήσουν αυτό που δεν μπορεί να τους δώσει μια πλατφόρμα, ένα κινητό, ένα tablet.
Υπάρχουν ετήσιες δράσεις του Φεστιβάλ στην πόλη των Χανίων ή στα χωριά της Κρήτης; Η «σπορά» σας καρπίζει στην τοπική κοινωνία;
Το Φεστιβάλ από την αρχή του πιστεύει στη συνεχή παρουσία στο σύνολο του χρόνου. Έτσι, οι δέκα μέρες του Οκτώβρη αποτελούν τη μεγάλη γιορτή του, αλλά όλο τον χρόνο δίνει το «παρών» με εκπαιδευτικά προγράμματα, με την κινηματογραφική του λέσχη, με προβολές σε πλατείες και χωριά της ενδοχώρας, με αφιερώματα, ένα θερινό σχολείο που ξεκινήσαμε το 2022. Όλα σε συνεργασία με τους φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, πολιτιστικούς συλλόγους και με πολλές συνέργειες. Φυσικά και καρπίζει, γιατί υπάρχουν συνέχεια και συνέπεια που αποτυπώνονται.
Ποιες είναι οι δυσκολίες στις συνέργειες και τις κοινές δράσεις με εθνικούς ή διεθνείς οργανισμούς του κινηματογράφου, της εκπαίδευσης ή της Πολιτείας;
Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων αποτελεί από τον σχεδιασμό του μια συλλογική δράση που στηρίζεται ως φιλοσοφία και πράξη στις συνέργειες. Από τη μία για τη διαμόρφωση του περιεχομένου, από την άλλη για την οικονομική του στήριξη και ανάπτυξη. Αυτό το μοντέλο δίνει τη δυνατότητα δημιουργικής αυτονομίας, αλλά αφήνει ανοιχτό το συνολικό πλαίσιο υποστήριξης. Είναι γεγονός ότι οι τοπικοί φορείς, Περιφέρεια Κρήτης, Δήμος Χανίων, Δήμος Πλατανιά, ΚΕΠΠΕΔΗΧ ΚΑΜ, Πνευματικό Κέντρο Χανίων, αποτελούν καθημερινούς συνομιλητές μας, στηρίζουν τις δράσεις μας και από κοινού καταβάλλουμε προσπάθειες για τα επόμενα βήματά μας. Με μια σειρά από σημαντικούς φορείς της εκπαίδευσης είμαστε σε στρατηγική συνέργεια με σχετικά πρωτόκολλα συνεργασίας (Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Πολυτεχνείο Κρήτης). Ίδιες συνεργασίες αναπτύσσουμε τα τελευταία χρόνια με διεθνείς φορείς. Στην ίδια λογική χτίζουμε τα τελευταία χρόνια γέφυρες και συνεργασίες με τους εθνικούς φορείς του κινηματογράφου και της εκπαίδευσης, καθώς και με τους εκπροσώπους της Πολιτείας σε ανώτατο επίπεδο (υπουργείο Πολιτισμού και υπουργείο Παιδείας).
Είναι εύκολο να σχεδιάζεις και να προχωράς μεγάλες δράσεις στην περιφέρεια, μακριά από την Αθήνα;
Είναι δύσκολο, καθώς η χώρα, οι θεσμοί, η Πολιτεία, οι άνθρωποι έχουν οργανωθεί με το βλέμμα στο «κέντρο». Είναι δύσκολο γιατί η Πολιτεία δεν περιλαμβάνει στον σχεδιασμό της να στρέφει το βλέμμα της προς την περιφέρεια. Κατ’ αρχάς, να ενημερώνεται για τα όποια πράγματα γίνονται και στη συνέχεια να αξιολογεί και να στηρίζει. Είναι δύσκολο γιατί οι οποίες αποφάσεις πρέπει να περνάνε από διάφορα φίλτρα, συχνά πέρα από τις προθέσεις και τις στοχεύσεις μας. Είναι δύσκολο γιατί δεν υπάρχει ένα σύστημα της Πολιτείας το οποίο να αξιολογεί δράσεις και να τις στηρίζει με έναν προγραμματισμό τριών, πέντε χρόνων, ώστε να μπορούν να σχεδιάζονται μακροχρόνια.
Χανιά: Προορισμός πολιτισμού;
Τα Χανιά είναι μια πόλη «ζωντανή», με μοναδικές ομορφιές και έντονη πολιτιστική δημιουργία σε ένα μεγάλο εύρος τεχνών, όπου τα τελευταία χρόνια αυτή η δημιουργία βρίσκει συστηματική έκφραση μέσα από φεστιβαλικές διοργανώσεις, αλλά και συστηματικές πολιτιστικές δράσεις και παρεμβάσεις. Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, Φεστιβάλ «Μίκης Θεοδωράκης», Dance Days, Chania Rock Festival, Chaniartoon, Φεστιβάλ Βιβλίου αλλά και δράσεις όπως τα «Ανοιχτά Πανιά», ο κύκλος σεμιναρίων Rhythm4edu, η δραστηριότητα της Δημοτικής Πινακοθήκης Χανίων, του ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης, το Μουσείο Τυπογραφίας, το Εθνικό Ίδρυμα Ελευθερίου Βενιζέλου κ.ά. δημιουργούν ένα ψηφιδωτό πολιτιστικών προτάσεων που καλύπτουν τις ανάγκες και τις προσδοκίες ντόπιων και επισκεπτών. Προσθέτοντας κάποιος σ’ αυτές τις διοργανώσεις θεσμούς αρχαιολογικούς και περιπατητικούς προορισμούς, φυσικό και θαλάσσιο περιβάλλον, καθώς και το μοναδικό Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων, είναι σίγουρο ότι ο τόπος αυτός εργάζεται συστηματικά ώστε τα Χανιά να είναι «προορισμός πολιτισμού». Προορισμός στον οποίο -με φόντο τις τέχνες- συναντιούνται οι επισκέπτες με τους κατοίκους αυτής της πόλης, που αποδεδειγμένα στηρίζουν όλες αυτές τις δράσεις και τους χώρους, δίνοντας το έδαφος να δημιουργηθούν και να αναπτυχθούν. Με την ομάδα του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων να ζει και να δημιουργεί, από τα Χανιά για τα Χανιά, αποτελεί από τα πρώτα μας βήματα καθημερινή έγνοια η οργανική σχέση και η σύνδεσή μας με τον τόπο.
Info
Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων (https://chaniafilmfestival.com)
19-29 Οκτωβρίου, Πνευματικό Κέντρο Χανίων
Σχεδιασμός υλοποίησης: Πολιτιστική Εταιρεία Κρήτης
Συνδιοργάνωση: Περιφέρεια Κρήτης, Δήμος Χανίων, Δήμος Πλατανιά
Υπό την αιγίδα και την υποστήριξη: ΥΠΟΑ, ΥΠΕΠΘ, υπουργείο Τουρισμού, ΕΟΤ, ΕΚΟΜΕ, Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου
