Είναι νουβέλα, όμως πολλές φορές σκέφτηκα ότι είναι αστυνομικό μυθιστόρημα, άλλοτε ότι είναι φιλοσοφικό κείμενο με όχημα μια μυθοπλασία και άλλοτε ένα ψυχαναλυτικό κείμενο, όπως αυτά του Ιρβινγκ Γιάλομ. Όταν τόσες γραφές συνυπάρχουν αρμονικά χωρίς να διεκδικεί καμμία να κλέψει χώρο από την άλλη, αποδεικνύεται ότι η συγγραφέας ξέρει να κρατά ισορροπίες και σαν γητευτής να στήνει γέφυρες από το ένα είδος στο άλλο, κρατώντας την ανάσα και ανοίγοντας τις κόρες των ματιών του αναγνώστη.
Έβαλα σε κύκλους πολλές εκφράσεις της και τις φύλαξα και σε ξεχωριστό τετράδιο... Γιατί αυτά που την παιδεύουν με παιδεύουν και εμένα. Η μνήμη , η παιδική ηλικία και η ουσία της ύπαρξης. Είναι μια αλληγορία για την ύπαρξη και το πέρασμα μας από την ζωή.
Η ιστορία: Ενας φύλακας αρχαιοτήτων, ο οποίος μπλέκεται με μαφιόζους που εμπορεύονται κειμήλια, αρχαιότητες και ανθρώπινα μέλη, βρίσκεται σοβαρά τραυματισμένος , κρατώντας ένα μαχαίρι πάνω από έναν δολοφονημένο. Σε κωματώδη κατάσταση, τον συναντάμε σε κλίνη νοσοκομείου ,όπου επιχειρείται η ανάκτηση της μνήμης για να θυμηθεί τι έγινε την ώρα του μακελειού, προκειμένου η αστυνομία να διαλευκάνει την δολοφονία.Το εύρημα για την έγχυση ενός φαρμάκου στον εγκέφαλο και η επαναφορά της μνήμης πριν την μνήμη , πριν την ηλικία των 5 χρόνων είναι το κλειδί(!!!).
Όλοι οι συγγενείς, πάνω από το κρεββάτι του πόνου,χωρίς να έχουν επίγνωση ότι ο ασθενής ακούει αλλά δεν αντιδρά, αποκαλύπτονται, απογυμνώνονται, «φεύγει» η κάψουλα της υποκρισίας και γκρεμίζεται το «όλοι μαζί». Οσα αγνοούσε για αυτούς ο ασθενής, αποκαλύπτονται. Οι κόλακες συνάδελφοι τώρα τον αποκαλούν «κακομοίρη, ανήμπορο,βλάκα, φυτό». Δεύτερη απογοήτευση.
Ο ήρωας εγκλωβισμένος σε ένα σώμα χωρίς μνήμη,ταξιδεύει στις «Γόνιμες μέρες» της κυοφορίας του, ταξιδεύει στην μήτρα της μάνας του, αποζητώντας την μνήμη πριν την αρχή της μνήμης του. Αναζητά μνήμη σε αχαρτογράφητα νερά. Θέλει να βρεί απαντήσεις σε υπαρξιακά ερωτηματικά αλλά και σε αυτά με τα οποία δεν τόλμησε να αναμετρηθεί όντας υγιής. Θέλει να γνωρίσει το πρόσωπο της μητέρας του που δεν γνώρισε ποτέ, μεγαλώνοντας με την θεία αλλά και τις γωνιές της σπιτικής αυλής που είναι θαμμένες μνήμες... Θέλει να ξεσκεπάσει πλάνες και ψέμματα.. Επιθυμεί να ζήσει, να ξαναζήσει, να ελπίσει, να ονειρευτεί. Λίγο ακόμη. Αχόρταγη η ζωή. Με άλλους όμως όρους μετά το οδυνηρό ταξίδι στην μνήμη... «Πειράζει που λαχταρώ λίγο ακόμη... Θα ζήσω. Θα χαίρομαι την ημέρα, την ώρα, την πιο απλή εκδοχή. Βγαίνω από την μήτρα. Προτιμώ να ηττώμαι, μα να βλέπω τον ουρανό κάθε πρωί. Να βαδίζω κι ας μη φτάνω. Υπόσχομαι να μιλάω στην σκιά μου (σ.σ.στην μητέρα του) και ας μην είσαι ζωντανή» το αισιόδοξο τέλος. Καβαφικό κλίμα .Το ταξίδι και η Ιθάκη ή αλλιώς «την Ιστορία την γράφουν οι ηττημένοι» όπως λέει ο Leonardo Padura.
Ανατρέχει στην παιδική ηλικία αναζητώντας απαντήσεις. Μέθοδος ψυχαναλυτική: «Ζούσαμε σε ένα σιωπηλό σπίτι. Σε ένα σπίτι όπου έκλεβαν μνήμες, Μεγαλώσαμε σε μια σιωπηλή εποχή. Ιστορίες , χωρίς Ιστορία, κενή. Κρυμμένοι πίσω από οθόνες. Ζωσμένοι σε οθόνες.κοκΜια εποχή παγερή». Οδυνηρή διαπίστωση για πολλούς από εμάς.
Η απώλεια της μάνας κομβική:«Η ιστορία μου μοιάζει με παιγνίδι lego. Κατασκευάστηκα σαν άνθρωπος, σμιλεύτηκα μέσα από μια απώλεια και μια πλάνη. Επιτρέψτε μου να εξερευνήσω την πρώτη μου ζωή, τότε σχηματοποιείται ο άνθρωπος, τότε διαμορφώνεται η σχέση με την μάχη, την νίκη, την ήττα ,τότε ερχόμαστε σε επαφή με το θηρίο, την μοναξιά, τον φόβο,τον πόνο». Και πάλι επιστροφή στο ασυνείδητο που όμως είχε αρχίσει την χαρτογράφηση του ευατού μας χωρίς την δική μας πένα. «Αν γνώριζα τη πραγματική ιστορία που συντελέστηκε πριν την μνήμη θα είχα άλλη εξέλιξη, θα ήμουν ευτυχής;» διερωτάται ήρωας.
«Δεν ήξερα από πού πηγάζει η θλίψη της παιδικής ηλικίας, η τάση για απομόνωση,η καταφυγή στην σιωπή. Γιατί δεν ένοιωθα εύκολα αγάπη; Γιατί έπρεπε να κάνω το πρέπον, το ηθικό. Γιατί στοχεύουμε στην αιωνιότητα και δεν ζούμε ποτέ την στιγμή;»
Και η «ευθύνη της οικογένειας» μέσω της συνεχούς προτροπής: «μη φοβάσαι ,όλα θα γίνουν», πού οδηγεί; «Με πίεσαν να ξεχάσω. Δεν με γνώρισαν, δεν μιλούσαν, δεν με ακουγαν.Εχασα την δική μου φωνή, έχασα τελείως τον δρόμο. Ξερω... Τι νόημα έχει να κάνουμε μόνο ό,τι πρέπει. Δεν τα πήγα καλά στο σχολείο, δεν παντρεύτηκα την γυναίκα που ήθελα, δεν έκανα ότι ονειρεύτηκα». Να πως χάνεται τελείως ο δρόμος. Κι ας υπάρχει φροντίδα.
Και η μνήμη, βάσανο ή λύτρωση; «Άγριο να μην θυμάσαι, Αγριο να θυμάσαι τα μισά, Άγριο να τα θυμάσαι όλα. Η λυτρωτικό; Αδύνατον»… Τελικά είναι πιο εύκολο να ξεχάσουμε παρά να θυμόμαστε; Είναι σίγουρα απλούστερο να μνημονεύουμε ότι και όπως μας εξυπηρετεί…Το ξόρκι της λήθης ή το μαγικό της διαμόρφωσης της μνήμης κατά το δοκούν;»
Τι αξίζει στο πέρασμα της ζωής; «Ένας μεγάλος έρωτας φτάνει. Ένα ταξίδι σε τόπο μαγικό είναι υπεραρκετό. Μια βαριά ασθένεια φτάνει για να αντιληφθούμε τί είναι σημαντικό.Ενα βραδυνό μπάνιο στην θάλασσα αρκεί» Σταχυολογώντας λόγια του ήρωα..
Γιατί ο ήρωας μπλέχτηκε σε ένα κύκλωμα με μαφιόζους; «Γιατί το να είσαι φύλακας σε πέτρες με ακινησία ενέχει μια μαλθακότητα,ενώ το να είσαι σε ομάδα διακινητών εκλεκτών ειδών και ιδεών είναι το κάτι άλλο, γινόμασταν ενεργοί πολίτες που αμφισβητούν, ακτιβιστές , σούπερ μαν, υπερασπιστές του δικαίου». Αναζητώντας την υπέρβαση και φτάνοντας στην αυταπάτη. «Να σπάσει τα δεσμά του μικροαστισμού, να γίνει επιχειρηματίας..»
Τι είναι κατασκευή και τι πραγματικότητα στην ζωή: Ο ανθρωπισμός, ο ερωτισμός, ο μιμητισμός δεν είναι.
Καταγγελτική ως προς τα στερεότυπα: Οι άνδρες δεν κλαίνε, οι άνδρες δεν πονάνε, προτιμούν ξανθιές, η δουλειά κάνει τους άνδρες, βρίσε σαν άνδρας, η δε γυνή να φοβάται τον άνδρα»…
Καταγγελτική και ως προς την πατριαρχία : «Ωστόσο ο πατέρας μου δεν αφάνισε μόνο την μητέρα μου αλλα εγκατέλειψε μια σημαντική εκδοχή του εαυτού εκεί μια καίρια εκδοχή του παιδιού του».
Και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι « Είμαστε μοναχικές εκδοχές Ιστορίας σε μια γωνιά του πλανήτη. Είμαστε μοναδικές εκδοχές Ιστορίας σε ένα σημείο του χρόνου..Με λιγότερο σώμα ζεις. Χωρίς μνήμη δεν ζεις».
