Το 2022 είναι η χρονιά που συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή. 100 χρόνια χαμένες πατρίδες. Είναι μiα ευκαιρία να αναστοχαστούμε πάνω στα γεγονότα, στη ζωή των Ελλήνων στη Μικρά Ασία πριν την Καταστροφή, στους δρόμους της προσφυγιάς, στην εγκατάσταση και τη ζωή στη χώρα όπως αυτή διαμορφώθηκε από τις Συνθήκες. Ένας αναστοχασμός επίκαιρος, καθώς βιώνουμε σήμερα άλλα κύματα προσφύγων, που, χρησιμοποιώντας τις ίδιες θαλάσσιες οδούς, προσπαθούν να βρουν ένα μέλλον.
Στις βιβλιοθήκες και τα αρχεία της χώρας μας βρίσκονται πλήθος τεκμήρια σχετικά με αυτή την ιστορική περίοδο. Η μελέτη και η αναπαραγωγή τους θα έδινε πολλαπλές διαστάσεις στη γνώση (αλλά και τη γνώμη) που έχουμε. Τεκμήρια Ιστορίας που ιστορούν τα μεγάλα βήματα, τις πολιτικές αποφάσεις, τους χειρισμούς, αλλά και άλλα που ιστορούν τις ζωές των ανθρώπων, των στρατιωτών, των προσφύγων.
Τα ΓΑΚ Νομού Φθιώτιδας προχώρησαν στην έκδοση επετειακού ημερολογίου για το έτος 2022 "χρησιμοποιώντας αρχεία από τις συλλογές τους όπου παρουσιάζονται πτυχές της ιστορίας των προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στη ευρύτερη περιοχή της Φθιώτιδας". Ένα καλαίσθητο βιβλίο, που υπενθυμίζει τις αγωνίες των ανθρώπων, τις ανάγκες τους, τις χαρές και τις λύπες τους.
Και είναι αυτά τα σημαντικότερα -κατά τη γνώμη μας- τεκμήρια, καθώς απελευθερώνουν τις φωνές των ανθρώπων που η επίσημη ιστοριογραφία δεν αφήνει να ακουστούν. Είναι οι παππούδες μας και οι γιαγιάδες μας που μιλούν μέσα από τα τεκμήρια για τη ζωή τους.
Οι βιβλιοθήκες και τα αρχεία της χώρας φιλοξενούν όλα αυτά τα τεκμήρια. Φορείς και θεσμοί της Πολιτείας οφείλουν να τα χρησιμοποιήσουν προς όφελος της αυτογνωσίας, κοινωνικής και ατομικής, της γνώσης των γεγονότων, της ζωής των προγόνων μας.
Κι αν την περσινή χρονιά γιορτάζαμε τα 200 χρόνια από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, μια χρονιά εορταστική με θετικά σημαινόμενα, η φετινή επέτειος οφείλει να καταγράψει και να στοχαστεί πάνω σε μια μεγάλη καταστροφή.
Βιβλία, φωτογραφίες, επιστολές, έγγραφα διαθέσιμα στους ερευνητές και στο απλό κοινό μπορούν να γίνουν τα σημεία πρόσβασης σε ένα -όχι και τόσο μακρινό- παρελθόν, που για πολλούς είναι ακόμα ένα σημείο πόνου.
Είμαστε σίγουροι ότι οι περισσότερες βιβλιοθήκες και τα αρχεία προγραμματίζουν εκδηλώσεις, δράσεις, παρουσιάσεις και εκθέσεις για το έτος 2022. Η μνήμη που διαφυλάσσεται στις σελίδες των τεκμηρίων τους είναι μνήμη συλλογική, μνήμη της κοινωνίας και μνήμη των μελών της ταυτόχρονα. Ας αντλήσουμε από αυτές τις πηγές για να γνωρίσουμε καλύτερα εκείνους τους ανθρώπους, τις ζωές και τις διαδρομές τους και να συνειδητοποιήσουμε τις προκλήσεις της εποχής μας.
Καλλίμαχος
[email protected]
