Πριν λίγο καιρό κυκλοφόρησε η νέα εργασία του καλού συνθέτη Τάσου Γκρους, το βιβλίο - CD «Τι να πάρω μαζί μου», στην οποία συνεργάζεται για πρώτη φορά με τη στιχουργό Μαρία Λαλιώτη. Η γραφή της Μαρίας Λαλιώτη χαρακτηρίζεται από μια ήδη κατακτημένη προσωπικότητα στη θεματολογία και την ανάπτυξή της, ποικιλία, λιτότητα, αμεσότητα και σαφήνεια. Όπως αποδείχθηκε από τη συζήτησή μας, ανάλογα και εξίσου ενδιαφέροντα είναι και ο λόγος και οι απόψεις της.
Αν δεν κάνω λάθος, είναι η πρώτη φορά που συνεργάζεσαι με τον Τάσο Γκρους. Πώς προέκυψε η γνωριμία σας που, υποθέτω, οδήγησε και στη συνεργασία σας;
Με τον Τάσο Γκρους συναντηθήκαμε με την προοπτική μιας συνεργασίας. Μας έφερε σε επαφή ένα αγαπημένο μας πρόσωπο, βρήκαμε αμέσως κοινούς δημιουργικούς κώδικες και αποφασίσαμε να γράψουμε και να παρουσιάσουμε έναν κύκλο τραγουδιών.
Του έδωσες έναν συγκεκριμένο κύκλο στίχων σου ή αρκετούς και άφησες εκείνον να επιλέξει;
Ο συνθέτης βασίστηκε στους στίχους που του έδωσα από την αρχή. Ήθελε, όπως και εγώ, το αποτέλεσμα να έχει μια κεντρική ιδέα κι έτσι δουλέψαμε πάνω σε μια βάση, ενισχύσαμε τη δουλειά μας και με άλλους στίχους και την οδηγήσαμε σε έναν δρόμο, «σε ένα ταξίδι… στον μέσα και στον έξω μας κόσμο».
Αν έλεγα ότι οι στίχοι σου στη συγκεκριμένη εργασία είναι κατά κύριο λόγο ερωτικοί, αλλά σχεδόν όλοι τους σχετίζονται, άμεσα ή έμμεσα, με το ταξίδι, τη θάλασσα ή και τα δύο, θα συμφωνούσες;
Σίγουρα σχετίζονται άμεσα με το ταξίδι και τη θάλασσα, καθώς το ταξίδι είναι η κεντρική ιδέα του δίσκου, όμως δεν είναι απαραίτητα ερωτικοί, είναι ταυτόχρονα και υπαρξιακοί - κοινωνικοί. Ο έρωτας υπάρχει στον βαθμό που υπάρχει παντού γύρω μας. Αν δεν έχεις πάθος ίδιο με του έρωτα, δεν μπορείς να δημιουργήσεις.
Υπάρχουν και -έστω και κρυμμένες- αναφορές στην κοινωνικοπολιτική συγκυρία, αν όχι της πανδημίας γιατί είχαν γραφτεί πριν, σ’ αυτή των τελευταίων ετών;
Κάθε πράξη μας θεωρώ πως είναι πολιτική, πόσο μάλλον αυτά που παρουσιάζουμε μέσα από την τέχνη μας. Σε ό,τι γράφω υπάρχει δεύτερη και τρίτη ανάγνωση. Οι ανισότητες, η αγωνία για τη ζωή, το προσφυγικό, οι εργασιακές σχέσεις... Προβλήματα της κοινωνίας μας που υπήρχαν πολύ πριν εμφανιστεί ο ιός.
Τι σημαίνει, αλήθεια, για εσένα την ίδια ο τίτλος του τραγουδιού «Τι να πάρω μαζί μου» που επιλέξετε και ως γενικό του δίσκου;
Είναι μια φιλοσοφική στάση ζωής για εμένα. Θεωρώ πως όσα και να κατακτήσουμε, όσα και να κερδίσουμε, την ώρα του απολογισμού αυτό που αξίζει πραγματικά να πάρουμε μαζί μας είναι η καθαρότητα της ψυχής μας. Όπως αναφέρει και ένας στίχος από τον δίσκο, τίποτα δεν μου ανήκει, τίποτα δεν κουβαλώ...
Τι σε ελκύει περισσότερο στη γραφή του Τάσου Γκρους και ποιο θεωρείς το μεγαλύτερο πλεονέκτημα, ίσως και χάρισμά της στη συγκεκριμένη εργασία;
Η ευρηματικότητά του στις μελωδικές γραμμές και η ευκολία με την οποία κινείται σε διαφορετικά μουσικά ιδιώματα, γεγονός που θεωρώ πλεονέκτημα και στη δική μας εργασία.
Υποθέτω ότι τα αρκετά περισσότερα από προηγούμενες εργασίες του παραδοσιακά -και ιδίως νησιωτικά- και όχι μόνο πιο λαϊκά μουσικά στοιχεία οφείλονται κατά κύριο λόγο στο περιεχόμενο των στίχων σου, έτσι δεν είναι;
Ο Τάσος Γκρους είναι από τους συνθέτες που πιστεύουν πως εν αρχή είναι ο λόγος. Με το ένστικτο και την αισθητική του ανέδειξε αυτό που εκμαίευσε από τους στίχους μου και με τις εμπνευσμένες μελωδίες του να ακολουθούν το σκηνικό και το συναίσθημά τους.
Είσαι ικανοποιημένη από όλους/ες τους/τις ερμηνευτές/τριες; Υπάρχει κάποιο τραγούδι που ξεχωρίζεις την ερμηνεία του, είτε γιατί αποδίδει καλύτερα το νόημα των στίχων σου, είτε για καθαρά αισθητικούς λόγους;
Είχαμε μια εξαιρετική συνεργασία. Όλοι και όλες τους είναι καταξιωμένοι ερμηνευτές και υπέροχοι άνθρωποι, ο Μανώλης Μητσιάς, η Αργυρώ Καπαρού, η Ελένη Νόνη, ο Ανδρέας Σμυρνάκης και η Χρυσούλα Κεχαγιόγλου. Οι ερμηνείες τους είναι ξεχωριστές, προσέγγισαν και απέδωσαν όλα τα τραγούδια μοναδικά.
Ποιοι/ες στιχουργοί αλλά και ποιητές/τριες ίσως θα έλεγες ότι διαμόρφωσαν τη γραφή σου;
Σίγουρα η δημοτική ποίηση, ο Κωστής Παλαμάς, ο Νίκος Γκάτσος, ο Ναζίμ Χικμέτ αλλά και η γραφή του Νικόλα Άσιμου, του Κώστα Τριπολίτη και η ποίηση της Λένας Παππά.
Αντίστοιχα υπάρχουν κάποιοι/ες σημερινοί/ές ομότεχνοι/ές σου που ξεχωρίζεις και για ποιον λόγο καθένα/μία;
Αν και έχει «φύγει» από τη ζωή, ο Άλκης Αλκαίος. Είναι ο σύγχρονος κορυφαίος ποιητής/στιχουργός που με τον πολιτικοποιημένο στίχο του, το πάντρεμα του πραγματικού και του ονείρου και την αγάπη του στη δημοτική παράδοση μας έδωσε λόγο ζηλευτό. Επίσης, ξεχωρίζω τη γραφή του Δημήτρη Αποστολάκη (Χαΐνηδες), τον οποίο θεωρώ λαϊκό φιλόσοφο.
Όταν φυσικά τα μέτρα για την πανδημία επιτέλους αρθούν, πιστεύεις ότι η εργασία αυτή μπορεί να σταθεί ικανοποιητικά στη ζωντανή παρουσίασή της και περιμένεις να συμβεί αυτό;
Τόσο εγώ όσο και ο Τάσος γράψαμε αυτά τα τραγούδια έχοντας κατά νου την επαφή με τον κόσμο. Οι ζωντανές παρουσιάσεις είναι ο συνδετικός κρίκος του δημιουργού με τον ακροατή και είναι πάντα το ζητούμενο. Θα χαρακτήριζα τη δουλειά αυτή ιδιαίτερα εξωστρεφή και θα χαρώ να αγαπηθεί από τους ακροατές.
Τέλος, υπάρχουν κάποια προσεχή σχέδιά σου, κάποιες από τις επόμενες συνεργασίες σου που μπορείς ήδη να ανακοινώσεις;
Ηχογραφούμε ήδη έναν κύκλο τραγουδιών σε στίχους μου και μουσική του συνθέτη Νίκου Πιτλόγλου. Έτοιμη είναι επίσης μια συλλογή με σύγχρονα λαϊκά τραγούδια σε μουσική του Βασίλη Μιχάλη. Θα ηχογραφηθούν μόλις ο συνθέτης επιστρέψει από το Παρίσι, όπου εργάζεται αυτή την περίοδο. Ανοιχτή είναι η συνεργασία μου με τον Μάριο Στρόφαλη και φυσικά θα ξαναγράψουμε τραγούδια μαζί με τον Τάσο Γκρους.
Ιδιαίτερα παραγωγική, εκτός από άξια, η Μαρία Λαλιώτη σίγουρα θα μας απασχολήσει ακόμα περισσότερο στη συνέχεια...
