Live τώρα    
5°C Αθήνα
ΑΘΗΝΑ
Ελαφρές νεφώσεις
5 °C
3.9°C6.7°C
1 BF 39%
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Ελαφρές νεφώσεις
3 °C
1.7°C4.0°C
6 BF 56%
ΠΑΤΡΑ
Ελαφρές νεφώσεις
3 °C
-1.7°C7.2°C
2 BF 70%
ΗΡΑΚΛΕΙΟ
Σποραδικές νεφώσεις
9 °C
8.3°C10.0°C
4 BF 66%
ΛΑΡΙΣΑ
Σποραδικές νεφώσεις
3 °C
2.8°C2.8°C
2 BF 57%
Νίκος Παρασκευόπουλος / Η δημοκρατία δεν χαρίζεται, κατακτιέται
  • Μείωση μεγέθους γραμματοσειράς
  • Αύξηση μεγέθους γραμματοσειράς
Εκτύπωση

Νίκος Παρασκευόπουλος / Η δημοκρατία δεν χαρίζεται, κατακτιέται

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

«Η δημοκρατία αποτελεί πολίτευμα αλληλοσεβασμού χωρίς διακρίσεις, που δεν χαρίζεται, αλλά κατακτιέται» επισημαίνει ο Νίκος Παρασκευόπουλος. Με αφορμή το καινούργιο βιβλίο του «Η δημοκρατία και η δικαιοσύνη της», που μόλις κυκλοφόρησε από το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών  Ένα, ο ομότιμος καθηγητής στο ΑΠΘ και πρώην υπουργός Δικαιοσύνης μας καλεί να θέσουμε εκ νέου τη δημοκρατία στο επίκεντρο της συζήτησης και υπό τα δεδομένα που προτάσσει η εποχή μας. Με τη σκευή της γόνιμης ακαδημαϊκής πορείας του και της συμβολής του σε κομβικής σημασίας νομοθετήματα όπως η κατάργηση της θανατικής ποινής και του αξιόποινου περιύβρισης αρχής, οι απολύσεις κρατουμένων και το σύμφωνο συμβίωσης, ο Νίκος Παρασκευόπουλος εξετάζει ηθικές στάσεις που εμπλουτίζουν το σύγχρονο περιεχόμενο της δημοκρατίας και συνιστώσες που την απειλούν και ιδιαιτέρως τη σχέση της με τη Δικαιοσύνη.

Εξηγώντας τους λόγους που τον οδήγησαν να καταθέσει αυτή την περίοδο ένα βιβλίο για τη δημοκρατία τη δικαιοσύνη της, επισημαίνει ότι «οπωσδήποτε η ελληνική εμπειρία της επαφής της Αριστεράς με την άσκηση κυβερνητικής πολιτικής, αλλά και μια σειρά από αντιρρήσεις που για λόγους συντομίας σημειώνω εδώ τηλεγραφικά και ίσως ωμά: όχι, η δημοκρατία δεν είναι ένα αποστεωμένο, χωρίς σημασία πια και χαμένο στις τυπικότητες πολίτευμα. Ίσα - ίσα σήμερα συντρέχουν οι ιστορικοί, οικονομικοί και κοινωνικοί όροι για την ανάκτηση του περιεχομένου της και για τη συνάντηση Αριστεράς και δημοκρατίας. Η αύξηση των ανισοτήτων, και μάλιστα της ανεργίας, καθώς και η ανάπτυξη πανεποπτικών επιτηρήσεων έχουν οδηγήσει σε διαμόρφωση ριζοσπαστικών πλειοψηφιών που θα ευνοηθούν από μια ουσιαστικοποίηση των δημοκρατικών θεσμών. Τη σύγχρονη σημασία της δημοκρατίας μπορείς να την καταλάβεις άλλωστε και παρατηρώντας το μίσος της Ακροδεξιάς γι’ αυτήν, το οποίο φουντώνει.  Όχι, επίσης, η παγκοσμιοποίηση και η τεχνολογική εξέλιξη -αν αφεθούν στους αυτοματισμούς τους- δεν οδηγούν στη δημοκρατία, αλλά σε ολιγαρχικά συστήματα σκέψης και δράσης. Η δημοκρατία διαμορφώθηκε ως πολίτευμα του κοινού τόπου. Είναι αδύνατο να ανασάνει όταν η αντιπροσώπευση, η συμμετοχικότητα και η λογοδοσία γίνονται αδύνατες λόγω αποστάσεων και όγκου δεδομένων. Χρειάζονται γνώσεις και αγώνες ώστε η πορεία να αποκτήσει εξισωτικές δυναμικές, να οδηγήσει ή έστω να επιτρέψει ανθρώπινες συνθήκες ζωής και κοινωνικούς όρους πολιτισμού και αυτοπροσδιορισμού».

Ρωτάμε τον Νίκο Παρασκευόπουλο, με ποιους όρους μιλάμε για τη δημοκρατία και τη δικαιοσύνη της στη συνθήκη καθολικού εγκλεισμού και υπό τον φόβο του αόρατου, αλλά φονικού ιού. «Ο φόβος ήταν πάντοτε ένας εχθρός της δημοκρατίας, ακόμη κι αν τον υπαγορεύει η λογική» λέει και εξηγεί ότι «εκτός από φόβο και προσβολές ζωής και υγείας, σήμερα βιώνουμε στέρηση ελευθερίας κίνησης, καθώς και ανθρώπινης ακόμη και σωματικής επαφής. Χάνεται ο δημόσιος χώρος, η πλατεία, ακόμη και το καφενείο, κι έτσι η δημοκρατία ασφυκτιά. Το χειρότερο είναι ότι η κατάσταση αυτή μοιάζει σαν πρόβα ενός ζοφερού μέλλοντος, όπου ο αλγόριθμος θα μεσιτεύει καθοριστικά κάθε σκέψη και απόφαση χωρίς να χρειάζεται το περιβάλλον, το κοινωνικό και το φυσικό, ή τη δικαιοσύνη. Ωστόσο, με ή χωρίς αλγόριθμο η δημοκρατία αποτελεί πολίτευμα αλληλοσεβασμού χωρίς διακρίσεις, που δεν χαρίζεται, αλλά κατακτιέται».

Και με ποιους όρους μιλάμε για τη δημοκρατία σε μια περίοδο που η βία του νεοφιλελευθερισμού και της Ακροδεξιάς κερδίζουν έδαφος διαρκώς, τον ρωτάμε. «Πραγματικά, η βία της Ακροδεξιάς και η συστημική βία του νεοφιλελευθερισμού έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό» διαπιστώνει. «Πλήττουν τον αντίπαλο σαν να είναι ένα τίποτα, ένα σκουπίδι. Για την Ακροδεξιά και τον πρόγονό της, την αρχέγονη φυλετική - πατριαρχική βία, στον ‘άλλο’ δεν αναγνωρίζεται ‘το δικό μας αίμα’, η ανθρώπινη ουσία. Για τον νεοφιλελευθερισμό επίσης ο ‘άλλος’ είναι ένας άψυχος αριθμός που κάποτε γίνεται εμπόδιο στην παραγωγή κερδών. Για τη δημοκρατία, αντίθετα, κάθε άνθρωπος είναι συνάνθρωπος, μια ψήφος ίσον μια ψυχή και αντιστρόφως. Αυτή η θεώρηση προσφέρει κοινωνική συνοχή και αντοχή στους θεσμούς της δημοκρατίας».

Σε ό,τι αφορά τη σχέση της δημοκρατίας με τη δικαιοσύνη ο Νίκος Παρασκευόπουλος υπογραμμίζει ότι «οπωσδήποτε υπάρχει μια τάση η εκτελεστική εξουσία να καταπιεί κυριολεκτικά τις άλλες δύο, νομοθετική και δικαστική. Η διάκριση των εξουσιών, έστω σχετική και εύθραυστη, ήταν ιστορική κατάκτηση και όχι μύθος. Κινδυνεύει όμως τώρα να καταντήσει προϊστορία. Προσφέρονται ασφάλεια χωρίς εγγυήσεις ανθρώπινων δικαιωμάτων και χωρίς δικαστικό έλεγχο, δικαστήρια ταχύτατα για το κεφάλαιο και βραδυκίνητα ή απρόσιτα για τους κοινωνικά αποκλεισμένους. Η αγοραία ιδιωτικοποίηση επεκτείνεται όχι μόνο στην αστυνόμευση και τη φυλακή, αλλά και στην υποκατάσταση των δικαστηρίων από υποχρεωτικές ιδιωτικές διαμεσολαβήσεις. Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι η  Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων στη χώρα μας έχει αφουγκραστεί έγκαιρα τον υπόκωφο κίνδυνο να αναχωρήσει το Δίκαιο από τον χώρο του δημόσιου συμφέροντος».

Υπό αυτά τα δεδομένα του ζητάμε να σχολιάσει τη δίωξη των τριών πολιτικών αρχηγών για τις συμβολικές εκδηλώσεις στην επέτειο του Πολυτεχνείου. «Θα σας απαντήσω ουσιαστικά και όχι τυπικά» υπογραμμίζει. «Η εμφάνιση των αρχηγών των τριών πολιτικών κομμάτων στις εκδηλώσεις για την επέτειο του Πολυτεχνείου, με ολιγομελείς αντιπροσωπείες, μάσκες και με τηρήσεις αποστάσεων, αποτελούσε ένα συμβολικό μήνυμα της προσοχής και του σεβασμού στα μέτρα που προτείνει η επιστήμη για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Πώς θα μπορούσε να χαρακτηριστεί άδικη η πανηγυρική ανάδειξη της αξίας της Υγείας παράλληλα με την προσήλωση σε μια επέτειο ελευθερίας; Ελπίζω πως η ποινική Δικαιοσύνη καθ’ οδόν θα αξιολογήσει σωστά τη στάση των τριών κομμάτων».

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΓΝΩΜΕΣ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

EDITORIAL

ΑΝΑΛΥΣΗ

SOCIAL