Μια πρωτοφανή πειραματική διεργασία πυροδότησε η απόφαση ανάθεσης της επιμέλειας της ελληνικής συμμετοχής στην 15η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας για πρώτη φορά σε έναν φορέα, τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων, η οποία παρουσιάστηκε χθες σε συνέντευξη τύπου. Η επιλογή αποτέλεσε "συνειδητή στόχευση της πολιτείας, για ένα στοίχημα που θα κερδηθεί από τη χώρα και τη διεθνή αρχιτεκτονική κοινότητα" δήλωσε χθες η εθνική επίτροπος Ρένα Κλαμπατσέα, γ.γ. Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στο οποίο πέρασε, από το Πολιτισμού, η ευθύνη ορισμού του επιμελητή.
"Σε μια εποχή κρίσης, η πολιτεία εμπιστεύεται τον συλλογικό φορέα της αρχιτεκτονικής στη χώρα, υπερβαίνοντας στεγανά που δεν είχαν επιτυχία σε προηγούμενες διοργανώσεις", τόνισε η Ρένα Κλαμπατσέα, συμπληρώνοντας: "Νέοι και έμπειροι αρχιτέκτονες μπορούν να συνομιλήσουν, καταθέτοντας ένα διαφορετικό είδος γραφής".
Καμία από τις αρχιτεκτόνισσες που μίλησαν δεν έκανε προσπάθεια να κρύψει τον ενθουσιασμό για το εγχείρημα, το οποίο, έπειτα από ανοιχτή πρόσκληση, στην οποία ανταποκρίθηκαν πάνω από 130 αρχιτέκτονες, και διαδικασίες συναπόφασης και συλλογικής δουλειάς, κατέληξε στην πρόταση με την οποία η ελληνική συμμετοχή θα απαντήσει στο ερώτημα που θέτει ο επιμελητής της Μπιενάλε, Χιλιανός αρχιτέκτονας Αλεχάνδρο Αραβένα: "Ανταπόκριση από το μέτωπο".
"Το 'μέτωπο της κρίσης' είναι βιωμένη εμπειρία μας", τόνισε η πρόεδρος του ΣΑΔΑΣ, Τόνια Κατερίνη. "Επιλέξαμε τη θεματολογία και τη μορφή του περιπτέρου όχι σαν κριτική επιτροπή αλλά συλλογικά, με διαδικασίες διαλόγου σε συνελεύσεις και ομάδες εργασίας", διευκρίνισε και υπενθύμισε ότι η Μπιενάλε δεν αντιμετωπίζεται ως "έκθεμα", αλλά ως "διαρκής διεργασία".
Για ένα παράδειγμα "αυτοοργάνωσης ανθρώπων με διαφορετικές ταυτότητες, από τα κάτω, με ανοιχτές διαδικασίες, σε συνεργασία με τα κινήματα πόλης", όπως η Πρωτοβουλία για το Ελληνικό, έκανε λόγο η Όλγα Μπαλαούρα, που διευκρίνισε ότι ο τίτλος της ελληνικής συμμετοχής, #This is a Co-op, οικειοποίηση του διάσημου πλέον #This is a Coup, παραπέμπει ακριβώς στη συνεργατική μορφή, θυμίζοντας εγχειρήματα ανάλογων εποχών κρίσης, όπως του Μπαουχάους.
Τα μέτωπα που επελέγησαν αφορούν τέσσερις παράλληλες κρίσεις: της πόλης, του αρχιτεκτονικού επαγγέλματος, των προσφύγων και του χώρου ως κοινού αγαθού. Η μορφή δεν μπορεί παρά να αντανακλά την ίδια τη διαδικασία: πρόκειται για δύο αντικριστά αμφιθέατρα, στον κεντρικό χώρο, που παραπέμπουν στην εκκλησία του δήμου, όπου θα διεξαχθούν συζητήσεις, ενώ στον πίσω χώρο κυριαρχεί μια μακρόστενη "κοινή τράπεζα", πάνω στην οποία θα τοποθετηθούν τα υλικά, από μακέτες μέχρι βιβλία, αλλά και προβολές, που καλούνται να τροφοδοτήσουν τον διάλογο.
Σε μια εποχή που στον χώρο της τέχνης ευρύτερα τα μεγάλα ονόματα και τα μεγάλα έργα δίνουν τη θέση τους σε συμμετοχικά εγχειρήματα και στον αναστοχασμό για την ίδια την επιμελητική διεργασία, η ελληνική πρόταση φαίνεται να διεκδικεί μια θέση στην πρώτη γραμμή του "μετώπου"...
Σπύρος Κακουριώτης
