Ο Γερμανός (όμως κατά ένα μικρό μεν αλλά και καθοριστικότατο μέρος ελληνικής καταγωγής) Shantel, στον νέο του δίσκο Viva Diaspora που κυκλοφόρησε πρόσφατα όχι μόνον εμπνέεται αλλά και στηρίζεται στη μουσική παράδοση της χώρας μας, μα και άλλων ευρωπαϊκών χωρών, όπως όμως και της Μέσης Ανατολής, συνδυάζοντάς τες ίσως όχι ακριβώς ευρηματικά αλλά σίγουρα με μεταδοτικό στον ακροατή κέφι με τους ηλεκτρονικούς ρυθμούς του σήμερα. Ταυτόχρονα, με αυτή την ίδια τη μουσική πράξη του, υποστηρίζει έμπρακτα μα και... ηχηρά την ιδέα μιας πολυπολιτισμικής επί της ουσίας και όχι στον τύπο Ε.Ε. και γενικότερα ευρωπαϊκής ηπείρου. Με αφορμή και την εμφάνισή του στην ταράτσα του «Gazarte» την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου συζητήσαμε μαζί του για το πως είναι να ζεις, να κινείσαι και να εργάζεσαι ανάμεσα σε αρκετές χώρες και τις αντίστοιχες κουλτούρες τους νιώθοντας ότι ανήκεις σε όλες από κοινού αλλά σε καμία αποκλειστικά.
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
* Ποια ακριβώς είναι η καταγωγή της οικογένειάς σας και ποια η σχέση σας με την Ελλάδα, από οικογενειακής αλλά και πολιτισμικής πλευράς;
Η οικογένεια της μητέρας μου είναι ρουμανοεβραϊκή και όλοι τους γεννήθηκαν στην Μπουκοβίνα, με τη σημερινή μορφή των συνόρων είναι μια περιοχή που ανήκει τόσο στη Ρουμανία όσο και στην Ουκρανία. Ο παππούς μου από την πλευρά του πατέρα μου ήταν Έλληνας, για την ακρίβεια ήταν από ποντιακή οικογένεια της Σαμσούντας που μετά την καταστροφή του '22 εγκαταστάθηκε στη Δράμα. Στην παιδική μου ηλικία πηγαίναμε πάντα διακοπές στο χωριό του, η ελληνική πλευρά της οικογένειάς μου ανέκαθεν ασκούσε ισχυρή επίδραση πάνω μου αν και δεν μιλώ ελληνικά. Στα δεκαεπτά μου είχα την τύχη να προσκληθώ να συμμετάσχω παίζοντας κρουστά σε μια ευρωπαϊκή περιοδεία του Μιχάλη Γενίτσαρη και τότε ήταν που ανακάλυψα το πάθος και τον ενθουσιασμό μου για την ελληνική παραδοσιακή μουσική.
* Θεωρείτε τον εαυτό σας περισσότερο μουσικό, DJ, αμφότερα αυτά ή κάτι ενδιάμεσο;
Κυρίως με ενδιαφέρει η παραγωγή και το concept ενός δίσκου αλλά και μιας συναυλίας, όμως φυσικά παίζω και κάποια όργανα και βέβαια τραγουδώ. Η καριέρα μου ως DJ προέκυψε από το ότι ήμουν συλλέκτης δίσκων από όλο τον κόσμο όταν σπούδαζα καλές τέχνες, στην αρχή επειδή απλώς ήταν διασκεδαστικό και γιατί περνούσα καλά και βέβαια για να κερδίζω και λίγα χρήματα. Σήμερα εξακολουθώ να απολαμβάνω τις δυνατότητες που μου δίνει το να παίζω ως DJ σε διεθνή φεστιβάλ, διατηρεί το μυαλό μου σε εγρήγορση, μου επιτρέπει να ανανεώνομαι και είναι ένας θαυμάσιος τρόπος για να μη σταματάς να εκτιμάς τον ρυθμό αλλά και τον χορό.
* Είναι πολύ ενδιαφέρον ότι οι δύο λέξεις του τίτλου του δίσκου ανήκουν σε ισάριθμες διαφορετικές γλώσσες με τη μία από αυτές μάλιστα να είναι ελληνική αλλά καμία στη μητρική σας ουσιαστικά γλώσσα, τα γερμανικά! Τι ακριβώς σημαίνει διασπορά για εσάς;
Είναι η «γραμμή αίματος» της οικογένειας μου αλλά στο παρελθόν είχε πολύ περισσότερο αρνητικό νόημα, σήμαινε ανθρώπους χωρίς σπίτι και πολιτισμική ταυτότητα. Στην εποχή μας, βέβαια, η μετανάστευση και το να ζεις και να δουλεύεις σε άλλες χώρες από αυτήν στην οποία γεννήθηκες ή και απλώς κατάγεσαι είναι πολύ μεγάλο ζήτημα αναφορικά με την πολιτιστική δικτύωση και προσπαθώ να εντοπίσω τα θετικά στοιχεία του. Στην πραγματικότητα, με ενδιαφέρουν πολύ περισσότερο οι ομοιότητες παρά οι ταυτίσεις, το ότι έχω Ρουμάνα γιαγιά και Έλληνα παππού σίγουρα δεν με κάνει καλύτερο μουσικό...
* Η συμμετοχή των Imam Baildi σε δυο τραγούδια του δίσκου ήταν κάτι περισσότερο από φυσιολογική, κάποιοι μπορεί να έλεγαν ακόμα και αναμενόμενη καθώς η προσέγγισή σας στη μουσική είναι πολύ κοντινή με τη δική τους, έτσι δεν είναι;
Συνάντησα τους Ορέστη και Λύσανδρο Φαληρέα το '06, λίγο μετά την κυκλοφορία του δίσκου μου Disko Partizani. Είμαι και εγώ, όπως ο αείμνηστος Γρηγόρης Φαληρέας, ο πατέρας τους, συλλέκτης παλαιών δίσκων βινυλίου με σμυρνέικα τραγούδια, όλα τους αριστουργήματα. Πιστεύω ότι η ελληνική παραδοσιακή μουσική, ειδικά τα σμυρνέικα τραγούδια, είναι από τις πλέον πολύπλοκες αλλά και συγκινητικές. Λατρεύω τον ήχο τους και έπρεπε να ανακαλύψω μια μέθοδο για να επινοήσω εκ νέου και να αποδώσω αυτές τις παλαιές μελωδίες μόνος μου, γιατί στις δυτικές χώρες τις αγνοούν σχεδόν εξ ολοκλήρου μαζί με ό,τι σχετίζεται με αυτές.
* Γράψατε το «East West - Δύση Και Ανατολή» ως ντουέτο της φωνής σας με μια γυναικεία; Και γιατί επιλέξατε αυτήν της Αρετής Κετιμέ ανάμεσα σε τόσες άλλες καλές και γνωστότερες από εκείνη Ελληνίδες τραγουδίστριες;
Γνώρισα την Αρετή πριν μερικά χρόνια στην Αθήνα και από την αρχή διαπιστώσαμε ότι αντιμετωπίζουμε με τον ίδιο τρόπο την ελληνική παραδοσιακή μουσική και κουλτούρα. Έγραψα το demo του τραγουδιού για εκείνη μόνο και ήταν δική της ιδέα να τραγουδήσω και εγώ μερικούς στίχους στα αγγλικά. Η φωνή της κάπου με παραπέμπει σε αυτή της Γλυκερίας, με την οποία μεγάλωσα και την λατρεύω, τώρα ο γιος της τελευταίας, ο Κώστας Φωτιάδης, παίζει κιθάρα στην μπάντα μου. Θέλω να πω ότι επιλέγω τους συνεργάτες μου με βάση τις ικανότητες και την προσωπικότητά τους και όχι το αν είναι διάσημοι και «λαμπεροί».
* Σας απασχολεί πολύ το θέμα των προσφύγων που δυστυχώς έχει πάρει πολύ μεγάλες και άσχημες διαστάσεις πρόσφατα; Και πώς βλέπετε τη στάση της Γερμανίας σε αυτό;
Καταρχήν θέλω να πω ότι όλοι οι πρόσφυγες είναι ευπρόσδεκτοι! Δεν με φοβίζει καθόλου η παρουσία τους και οφείλω να πω ότι με εξέπληξε ευχάριστα το πώς αντιμετώπισε αυτό το ζήτημα η Μέρκελ. Η Γερμανία είναι πλούσια χώρα και έτσι θα επωφεληθεί ακόμα περισσότερο από αυτή την εισροή προσφύγων. Εννοείται ότι με σοκάρουν τα όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή και σε ένα μεγάλο μέρος της Ασίας καθώς και η στάση της τουρκικής κυβέρνησης απέναντι στον λαό της χώρας τελευταία. Πιστεύω ότι άνθρωποι όπως ο Ερντογάν και ο Πούτιν είναι πολύ πιο επικίνδυνοι για όλους μας από κάποιες χιλιάδες Σύρων προσφύγων που ήρθαν στην Ευρώπη!
* Πιστεύετε ότι στο θέμα του χρέους η Γερμανία αντιμετώπισε την Ελλάδα δίκαια ή άδικα, υπερβολικά σκληρά ή όπως οποιαδήποτε ισχυρή και πλούσια χώρα μια αδύναμη και φτωχή;
Πραγματικά, τρόμαξα από το πώς αντιμετώπισαν το θέμα ορισμένα γερμανικά ΜΜΕ, σε κάποιο σημείο είχα την αίσθηση ότι υπήρχε η γραμμή «τσακίστε τους Έλληνες», ό,τι και αν σημαίνει αυτό. Επί της ουσίας μπορώ να πω ότι τα περισσότερα γερμανικά ΜΜΕ είδαν την «ελληνική περίπτωση» αρκετά αντικειμενικά και παρουσίασαν τις ελληνικές θέσεις αρκετά θετικά και ρεαλιστικά. Δεν αγανάκτησα τόσο υπερβολικά όσο άλλοι με την προσέγγιση της γερμανικής κυβέρνησης γιατί ξέρω ότι τεχνοκράτες σαν και αυτούς ποτέ δεν βοηθούν ιδιαίτερα σε μια τέτοια κρίση. Τέλος, δεν θα πρωτοτυπήσω, βέβαια, λέγοντας ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο στην Ελλάδα αλλά και άλλες χώρες όπως τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία.
* Πιστεύω πάντως ότι είστε πολύ περισσότερο με το μέρος του ελληνικού λαού παρά με το ΔΝΤ ή ακόμα και την Ε.Ε., έτσι δεν είναι;
Ειλικρινά εξακολουθώ να πιστεύω ότι η Ε.Ε. είναι μια θαυμάσια ιδέα! Διαφωνώ όμως με τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές όπως η ιδιωτικοποίηση των πάντων που έχουν επικρατήσει. Πιστεύω ότι δεν πρέπει να ξεπουλιούνται ολόκληρες χώρες λόγω των χρεών τους, χάνεται έτσι η πολιτιστική τους ταυτότητα και παράδοση. Από την άλλη η διαφθορά και η διαπλοκή που αναμφίβολα κυριαρχούν στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου αποτελούν πολύ αρνητικά φαινόμενα τα οποία πρέπει οπωσδήποτε να εξαλειφθούν.
* Αν μπορούσατε να πείτε μόνο μία πρόταση σε καθέναν και όλους μαζί τους Έλληνες, ποια θα ήταν αυτή;
Ζωή είναι μόνο το σήμερα, γιατί το αύριο μπορεί και να μην έρθει ποτέ...
* Μιλήστε μου για την επικείμενη εμφάνιση σας στην Αθήνα.
* Και τα πιο άμεσα σχέδιά σας;
Αυτό τον καιρό δουλεύω μαζί με κάποιους Άραβες μουσικούς και σε ανάλογη κατεύθυνση. Πιστεύω ότι ο οριεντάλ ήχος και εκείνος της Μέσης Ανατολής θα ασκήσει πολύ μεγαλύτερη και σημαντικότερη επίδραση στην ποπ και χορευτική μουσική από εδώ και πέρα, ας τον καλωσορίσουμε λοιπόν συναντώντας τον στα μισά της απόστασης!
Μια παραίνεση με την οποία προσωπικά δεν θα μπορούσαμε να συμφωνούμε περισσότερο...
