Μετά από πολύχρονες σπουδές ως εκτελέστρια (βασικό της όργανο είναι η κιθάρα, αλλά έχει μελετήσει και πιάνο) και επίσης θεωρητικών, η Μάρθα Μεναχέμ εργάστηκε και συνεχίζει να το κάνει ως μουσικός έχοντας συνεργαστεί με αρκετά σημαντικά ονόματα αλλά και διδάσκοντας σε ωδεία. Το 2007 ντεμπούταρε δισκογραφικά με το «Μικρή Ελεγεία», μια ευαίσθητη μα και καλαίσθητη δουλειά σε στίχους των Κώστα Τριπολίτη και Θράσου Καμινάκη, που περιλάμβανε επίσης κάποια μελοποιημένα ποιήματα των Ναπολέοντα Λαπαθιώτη και Κ.Π. Καβάφη με ερμηνευτές τους Χρήστο Θηβαίο, Απόστολο Ρίζο και Γιάννη Λεκόπουλο.
Οκτώ χρόνια μετά, πριν από λίγο καιρό δηλαδή, το δεύτερο της βήμα «Αλληλουχία» συνεχίζει από εκεί ακριβώς όπου σταμάτησε το πρώτο. Και στο νέο CD της η Μάρθα Μεναχέμ δείχνει την αληθινή αγάπη της για την ποίηση μελοποιώντας αυτή την φορά, εκτός από Λαπαθιώτη και Καβάφη, Τάσο Λειβαδίτη και γράφοντας τραγούδια σε στίχους μερικών εκ των καλυτέρων, δηλαδή των Μιχάλη Γκανά, Λίνας Δημοπούλου, Μαίρης Φασουλάκη, Αγγελικής Θερμού και του αείμνηστου Ηλία Κατσούλη.
Η ίδια πολυσυλλεκτικότητα με τις στιχουργικές της επιλογές χαρακτηρίζει και τις ερμηνευτικές, καθώς τα τραγούδια αναλαμβάνουν να πουν οι φωνές των Mαρίας Αναματερού, Θοδωρή Βουτσικάκη, Αλέξανδρου Καψοκαβάδη, Ιφιγένειας Κορολόγου και της ίδιας της συνθέτιδας. Η ευαισθησία της είναι και πάλι παρούσα αλλά η γραφή της έχει εξελιχθεί προσθέτοντας μελωδικά και άλλα στοιχεία από ιδιώματα που φαίνονταν ελάχιστα ή και καθόλου στο «Μικρή Ελεγεία» και το ίδιο ισχύει και για την αισθητική της, η οποία παραμένει μεν κατά κύριο λόγο ακουστική, αλλά έχει εμπλουτιστεί με πολλά νέα ηχοχρώματα χάρη στην θαυμάσια δουλειά τεσσάρων διαφορετικών ενορχηστρωτών. Το «Αλληλουχία» είναι ένα όμορφο έργο μιας προικισμένης αλλά και ουσιώδους δημιουργού, με άλλα λόγια ένας δικαιωματικά αξιοπρόσεκτος δίσκος!
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
* Οκτώ ολόκληρα χρόνια ανάμεσα στον πρώτο και τον δεύτερο δίσκο σας δεν είναι και λίγα... Γιατί μεσολάβησε τόσο μεγάλο διάστημα και ποιες θα λέγατε ότι είναι οι κυριότερες διαφορές τους;
Ξεκινώντας κάθε καινούργιο ταξίδι νιώθει κανείς την έξαψη και την περιέργεια του ταξιδευτή, η οποία δεν γνωρίζει επακριβώς πού θα τον οδηγήσει. Η δημιουργία είναι μια περιπλάνηση. Παλαιότερα είχα την έγνοια να ερμηνεύσουν τα τραγούδια μου γνωστοί ερμηνευτές και υπήρξαν πολλές ματαιώσεις αναφορικά με αυτό. Υπάρχει ενότητα μεταξύ των δύο δίσκων αλλά με αρκετές ενορχηστρωτικές διαφορές.
* Σε τι ακριβώς αναφέρεται η «Αλληλουχία» του τίτλου;
Αλληλουχία ειλικρίνειας αισθημάτων, με φως και με σκοτάδι στη σιωπηλή μοναχικότητα που απαιτούν οι ώρες της δημιουργίας. Αλληλουχία σημαίνει αλλήλων συνοχή, η «αγαπητική» ενότητα των πάντων.
* Γιατί, ενώ τραγουδάτε η ίδια, κρατήσατε για τον εαυτό σας την ερμηνεία τόσο λίγων τραγουδιών;
Πρώτα απ' όλα ποτέ δεν αισθανόμουν και δεν αισθάνομαι τραγουδίστρια. Ως συνθέτιδα έχω μια καλή φωνή, αλλά πάντα αναζητώ τη φωνή -και τον ήχο- που θα ερμηνεύσει με τον κατάλληλο τρόπο τις μουσικές δημιουργίες μου. Η χαρά μου θα ήταν να μου «αναθέτουν» να γράφω μουσική και τραγούδια σε συνεργασία με στιχουργούς και ερμηνευτές.
* Έστω και έτσι, όμως, πώς και δεν σκεφτήκατε να κάνετε τον δίσκο με μόνον ένα / μία τραγουδιστή/τρια ως είθισται; Τι βρήκατε σε καθέναν και καθεμία από όσους/ες συμμετέχουν που σας έκαναν να συνεργαστείτε μαζί τους;
Μου αρέσει η πολυσυλλεκτικότητα, αλλά στον συγκεκριμένο δίσκο ήθελα να δώσω ένα δείγμα γραφής με διαφορετικά είδη και χωρίς μουσικούς περιορισμούς. Πάντα υπάρχει ο στόχος να κάνω έναν κύκλο τραγουδιών με έναν μόνο στιχουργό ή ποιητή. Και οι τρεις ερμηνευτές του δίσκου είναι ιδιαίτεροι, πραγματικοί καλλιτέχνες με ήθος και υπάρχει αμοιβαία εκτίμηση μεταξύ τους αλλά φυσικά και με εμένα.
* Και γιατί χρησιμοποιήσατε άλλους ενορχηστρωτές και μάλιστα αρκετούς; Δεν είχατε εμπιστοσύνη στις δικές σας ικανότητες σε αυτό τον τομέα;
Είναι άλλο πράγμα η σύνθεση ή μελοποίηση και άλλο η ενορχήστρωση. Ενορχήστρωση σημαίνει ότι υπάρχει ένα ολοκληρωμένο μουσικό κείμενο (συνήθως γραμμένο για πιάνο) με όλες τις λεπτομέρειες (εισαγωγές, αρμονίες, μελωδικές γραμμές κ.λπ.) στο οποίο ερχόμαστε να προσθέσουμε όργανα και χρώματα. Γι' αυτό επέλεξα έμπειρους σε αυτό τον τομέα και καταξιωμένους μουσικούς.
* Τι συνδέει κατά τη γνώμη σας, τόσο μορφικά όσο και νοηματικά, σύγχρονους ποιητές και στιχουργούς με φυσιογνωμίες της ελληνικής ποίησης όπως ο Καβάφης και ο Λαπαθιώτης, ακόμα και ο Τάσος Λειβαδίτης;
Υπάρχει μια κοινή θεματολογία και αίσθηση και αυτό που ρυθμίζει τις σχέσεις τους για εμένα είναι η μουσική και το νόημα που απορρέει από τους στίχους και τα ποιήματα. Σε κάποια τραγούδια οι στιχουργοί έγραψαν πάνω στις μελωδίες μου. Σε κάθε περίπτωση όμως στους στίχους των τραγουδιών μου θέλω πάντα να υπάρχει η ποίηση εντός τους ως εκείνη η ικανότητα της μετουσίωσης των υποκειμενικών μας καημών σε λυτρωτικές εκφράσεις και εκφάνσεις, η αγάπη που καταλύει τον φόβο.
* Θα χαρακτηρίζατε αυτό που κάνετε σημερινό λαϊκό, λόγιο ή απλώς σύγχρονο ελληνικό τραγούδι;
Δεν θα ήθελα να περιοριστώ σε κάποιο συγκεκριμένο είδος... Θέλω να έχω την ελευθερία να πειραματίζομαι, αλλά αυτό που με χαρακτηρίζει, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, είναι το λόγιο ελληνικό τραγούδι.
* Είναι μόνον η εντύπωσή μου ή διέκρινα και κάποιες επιρροές από την κλασική μουσική; Γενικότερα έχετε δεχτεί επιδράσεις από μη ελληνικά ιδιώματα και, αν ναι, ποια είναι αυτά;
Από πολύ μικρή ηλικία, ξεκινώντας από τις μπάντες της Κέρκυρας λόγω καταγωγής, άκουγα κλασική μουσική και γενικότερα έχω πολλές επιρροές από τη δυτική μουσική, ακόμα και από την jazz αλλά και από τις ροκ μπαλάντες.
* Ποιο είναι για εσάς το κυριότερο ζητούμενο όταν γράφετε τραγούδια ή και ορχηστρική μουσική και πώς θα ιεραρχούσατε τα τρία σημαντικότερα συναισθήματα που θέλετε να δίνει η δουλειά σας στον ακροατή;
Η μουσική για εμένα είναι ζωτική ανάγκη έκφρασης και στο τραγούδι θέλω να καταγράφω την αλήθεια και τα χρώματα της ψυχής μου. Η μουσική μας ενώνει και η ποίηση είναι ένας ιδιαίτερος δρόμος για να συναντήσουμε την ομορφιά. Ευαισθησία, δύναμη και γαλήνη, αυτά θέλω να επικοινωνήσω σε όσους ακούν την δουλειά μου.
* Τι ελπίζετε και τι περιμένετε από τις μεθαυριανές εκλογές;
Δεν υπάρχει απλώς μεγάλο διακύβευμα σε αυτές τις εκλογές, αλλά είναι οι κρισιμότερες της μεταπολίτευσης. Δεν ξέρω πώς και πόσο θα πάρει για να σταθεί αυτή η κοινωνία στα πόδια της αλλά ξέρω πως πρώτα πρέπει να φύγουν από την εξουσία εκείνοι που βάζουν στο ίδιο ζύγι τους επτά τελευταίους μήνες με τα δικά τους σαράντα χρόνια. Η ελληνική κυβέρνηση έδωσε έναν αγώνα, έναν άνισο αγώνα! Και όρθωσε ανάστημα που όχι μόνο ξάφνιασε, αλλά και δεν περίμεναν να αντέξει τόσο! Έκαναν τα πάντα για να τη «σπάσουν», όμως «καθείς και τα όπλα του». Εμείς απλά συνεχίζουμε...
* Πόσο εύκολο είναι να παρουσιαστεί ζωντανά ένα τόσο πολυσυλλεκτικό και απαιτητικό έργο όσο το «Αλληλουχία»; Πρόκειται να συμβεί αυτό;
Λόγω οικονομίας μέσων είναι δύσκολο να παιχτεί όπως γράφτηκε στο στούντιο. Θα γίνει η παρουσίαση του δίσκου και θα ακολουθήσουν κάποιες παραστάσεις σε μουσικές σκηνές με μια μπάντα εκλεκτών μουσικών μέσα στον χειμώνα.
* Και τα επόμενα βήματα σας;
Έχω ανέκδοτο υλικό και ετοιμάζω τον επόμενο δίσκο για πιάνο και φωνή με τον εξαιρετικό σολίστα Μάνο Κιτσικόπουλο.
Άνθρωποι σαν τη Μάρθα Μεναχέμ μπορεί να ακολουθούν μια «μοναχική» ίσως μουσική πορεία, η οποία όμως διαθέτει όλες τις προϋποθέσεις για να ελκύσει και τελικά να αθροίσει γύρω της μιαν ικανή συλλογικότητα νοημόνων και με υψηλό αισθητικό κριτήριο ακροατών...
