Συνέντευξη στον Σπύρο Κακουριώτη
Ένα μωσαϊκό στιγμών από τη διαδρομή της αστικής τάξης μέσα στον 20ό αιώνα μέχρι και τις μέρες μας, έτσι όπως διαμορφώνεται μέσα από τις σχέσεις μιας πλούσιας οικογένειας σε αποσύνθεση, όπου ένοχα πάθη και κρυμμένη βιαιότητα ενώνουν και χωρίζουν τρεις γενιές, υφαίνει η Μαρία Ευσταθιάδη στο έργο της Textilen, που παρουσιάζεται τη Δευτέρα στο Φεστιβάλ Αθηνών. Με την ευκαιρία αυτή, συζητούμε με τον σκηνοθέτη της παράστασης Βίκτωρα Αρδίττη για την προσέγγισή του στον ζοφερό κόσμο που δημιουργεί η δραματουργός.
Στο επίκεντρο της παράστασης βρίσκεται το ζήτημα της οικογένειας. Πρόκειται για μια μετωνυμία της κοινωνίας ή αντιμετωπίζεται σαν μια ομάδα μέσα στην οποία αναπτύσσονται ιδιαίτερες δυναμικές και σχέσεις ανάμεσα στα μέλη της;
Η Μαρία Ευσταθιάδη "διαβάζει" την ελληνική οικογένεια ως προβληματική, προβάλλοντάς την στην ιστορία της ελληνικής κοινωνίας, την ιστορία του κολοβού ελληνικού καπιταλισμού. Ο τύραννος παππούς ίδρυσε μια υφαντουργία (την TEXTILEN A.E.) με την προίκα της πλούσιας γυναίκας που παντρεύτηκε. Η οικογένεια αυτή ζει μέσα στο ψέμα και την υποκρισία. Ο ιστορικός του μέλλοντος θα εκπλαγεί ανακαλύπτοντας πως στην τέχνη των αρχών του 21ου αιώνα, των χρόνων της κρίσης, στον κινηματογράφο, το θέατρο, την πεζογραφία, η οικογένεια από εγγύηση της κοινωνικής συνοχής έγινε στοιχείο αστάθειας -τόσα "κρυμμένα πτώματα στα ντουλάπια"...
Οι τοξικές και βίαιες σχέσεις που συνδέουν τα μέλη της έχουν βρεθεί στο επίκεντρο του προβληματισμού νέων, κυρίως, δημιουργών. Παράλληλα, πολλοί θεωρούν την συγκρότηση της ταυτότητας με κύριο σημείο αναφοράς την οικογένεια και όχι το άτομο μία από τις βασικές πηγές της "νεοελληνικής κακοδαιμονίας". Είναι κάτι που σας απασχόλησε στην προσέγγιση του κειμένου;
Στην παράσταση δοκιμάζουμε να φέρουμε στο φως τις άρρητες και υπόγειες σχέσεις αυτών των προσώπων που είναι σαν εγκλωβισμένα στη σκηνή του "οικογενειακού δράματος". Ο λόγος της Μαρίας Ευσταθιάδη, ο θρυμματισμένος ρεαλισμός της, μας βοηθάει να δοκιμάσουμε έναν συνδυασμό όπου το χιούμορ η ελαφρότητα και ο κυνισμός συνυπάρχουν με το δράμα και το σκοτάδι των σχέσεων. Αν δοκιμάσω να το πω με μεγάλα λόγια, η σκηνή φιλοδοξεί να διερευνήσει πεδία συλλογικού ασυνείδητου. Η Ευσταθιάδη προφανώς εμπνέεται, ζει μέσα στην πραγματικότητα, αλλά δεν καταφεύγει σε έναν εύκολο επικαιρικό λόγο.
Οι χαρακτήρες κινούνται μέσα σε ένα περίκλειστο περιβάλλον. Πώς το αντιμετωπίζετε αυτό σκηνικά;
Επτά ηθοποιοί, σε εννέα ρόλους, είναι συνεχώς επί σκηνής, εγκλωβισμένοι σε μια φυσαλίδα όπου το παρόν συνυπάρχει με το παρελθόν, το όνειρο με τον εφιάλτη, οι ζωντανοί με τους νεκρούς. Διηγούνται, αναπαριστούν και ζουν την ιστορία τους, υπό την επιτήρηση κάποιων "ασώματων" φωνών που καθοδηγούν ή σχολιάζουν τις πράξεις τους -φωνές του ασυνείδητου, αλλά και σχόλια του κοινού, σαν τους γέρους του Μάπετ Σόου. Μπαινοβγαίνουν στους ρόλους τους, παίζουν τις ιστορίες τους "σχεδόν χωρίς σειρά", τραγουδάνε παιδικά τραγουδάκια σκοτεινά, παραλλαγμένα από τον Δημήτρη Καμαρωτό.
Στο έργο ο διάλογος ανάμεσα στους χαρακτήρες σχεδόν απουσιάζει. Πώς χειρίζεστε αυτήν την απουσία;
Σε εμάς κάθε κουβέντα ενός, κάθε "μονόλογος", φιλοδοξεί να ενεργοποιήσει όλους τους υπόλοιπους. Οι επτά ηθοποιοί να ζήσουν επί σκηνής με μια κοινή ανάσα. Διόλου εύκολο, είναι ένας θίασος από τρεις διαφορετικές γενιές, με άλλη παιδεία και άλλους κώδικες στην αφετηρία τους. Είναι εξαιρετικά απολαυστικό όταν το πετυχαίνουμε, θεατρικά αποκαλυπτικό, και εδώ ήταν καθοριστική η συμβολή της Ίριδας Νικολάου, που υπογράφει την κίνηση της παράστασης. Αν πετύχουμε αυτήν τη συνθήκη, η απίθανη φαντασίωση του φινάλε του έργου, όπου ο κόσμος αυτός καίγεται σε μια λυτρωτική πυρκαγιά, θα μείνει ως μεγάλο απτό ερωτηματικό για να το πάρει ο θεατής μαζί του.
Την τελευταία εβδομάδα εργάζεστε για την παράσταση μέσα σε μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα έντονης αβεβαιότητας και ιδιαίτερα πολωμένου κλίματος. Πέρα από την αναβολή της μίας από τις δυο παραστάσεις, λόγω της διενέργειας του δημοψηφίσματος, σας επηρεάζει εσάς και τους συνεργάτες σας ή η δουλειά για την παράσταση αποτελεί ένα "καταφύγιο ηρεμίας" απέναντι σε όσα συμβαίνουν;
Ένας θίασος σε πρόβες είναι μια έντονη συμβιωτική συνθήκη. Ζούμε άπειρες ώρες μαζί, μιλώντας για τα πάντα, πέρα από τις πρόβες. Και γύρω μας η χώρα στροβιλίζεται στην κρίση. Δοκιμάζουμε να μη μαλώσουμε, να μη διχαστούμε, να επιστρατεύσουμε το χιούμορ μας. Και μόνο το γεγονός πως δουλεύουμε είναι παρηγορητικό. Η ακύρωση/αναβολή της μιας από τις δύο παραστάσεις που θα δίναμε κάνει τη δουλειά μας άχαρη. Δεν είμαστε καν σίγουροι πως θα πάρουμε τις λιγοστές αμοιβές μας. Αλλά, ξαφνικά, όλα αποκτούν άλλο νόημα, ακούμε αλλιώς κάποιες φράσεις του έργου, τις επενδύουμε με κρυφά νοήματα. Και μόνο το ότι συνεχίζουμε είναι πολιτική πράξη...
info
TEXTILEN της Μαρίας Ευσταθιάδη. Σκηνοθεσία: Βίκτωρ Αρδίττης. Σκηνικά-κοστούμια: Αντώνης Δαγκλίδης. Μουσική: Δημήτρης Καμαρωτός. Κίνηση: Ίρις Νικολάου. Ερμηνεία: Δήμητρα Βλαγκοπούλου, Ρηνιώ Κυριαζή, Ντένης Μακρής, Περικλής Μουστάκης, Θέμις Μπαζάκα, Σοφία Σεϊρλή, Μάνος Σταλάκης, Γιώργος Βουρδαμής, Θέμης Θεοχάρογλου. ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΘΗΝΩΝ, Πειραιώς 260 (Κτίριο Η), Δευτέρα 6 Ιουλίου.
