Σε μια ιδιότροπα "φθινοπωρινή" Άνδρο, όπου στους συνηθισμένους βοριάδες ήρθε να προστεθεί το ψιλόβροχο, άνοιξε το βράδυ του Σαββάτου τις πύλες της, στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, στη Χώρα, μια εξίσου "ιδιότροπη" έκθεση, όπως την χαρακτήρισε ο διευθυντής του, Κυριάκος Κουτσομάλλης, αφιερωμένη σε έναν σημαντικό δημιουργό του 20ού αιώνα: τον Μαν Ρέι.
Δημιουργός εξίσου "ιδιότροπος", αφού σε όλη του τη ζωή θεωρούσε τον κύριο όγκο της δημιουργίας του, τη φωτογραφία, για την οποία άλλωστε έγινε γνωστός, ως "δευτερεύουσα", σε σημείο ώστε, στην πρώτη μεγάλη αναδρομική έκθεσή του, που επιμελήθηκε ο ίδιος, να μην συμπεριλάβει καμία φωτογραφία, παρά μόνο πίνακες, σχέδια, χαρακτικά και γλυπτά...
Την επιθυμία αυτή του καλλιτέχνη δεν σεβάστηκε η έκθεση στην Άνδρο. Όπως παραδέχθηκε η επιμελήτριά της, Μαρία Κουτσομάλλη, ο ίδιος "δεν θα συμφωνούσε με τη σύνθεσή της", μολονότι, όπως ξεκαθάρισε, το "να χαρακτηρίσουμε τον Μαν Ρέι μόνο φωτογράφο τον αδικεί".
Η έκθεση, που εγκαινιάστηκε παρουσία πλήθους κόσμου, επιχειρεί, παρ' όλα αυτά, να παρουσιάσει ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα της δουλειάς του καλλιτέχνη, μέσα από φωτογραφίες, που αποτελούν τα δύο τρίτα των εκθεμάτων, αλλά και πίνακες, γλυπτά, ready-mades, ταινίες και άλλες μορφές, επιλέγοντας να αφηγηθεί την καλλιτεχνική του πορεία μέσα από τις γυναίκες που γνώρισε, ερωτεύτηκε, σχετίστηκε, εγκατέλειψε...
Ο Μαν Ρέι, τόσο μέσα από αυτές τις φωτογραφίσεις όσο και μέσα από τα επαγγελματικά πορτρέτα, για περιοδικά μόδας ή κοσμικές κυρίες του μεσοπολεμικού Παρισιού, "ανέδειξε τη γυναίκα όσο κανένας άλλος", τόνισε η επιμελήτρια της έκθεσης, θυμίζοντάς μας ότι, όπως έλεγε ο "πάπας" του σουρεαλισμού, ο Αντρέ Μπρετόν, "η γυναίκα είναι σαν τη Σφίγγα: όχι μόνο θέτει αινίγματα αλλά είναι η ίδια ένα αίνιγμα".
Η αφήγηση της δημιουργικής πορείας του Αμερικανού καλλιτέχνη ακολουθεί αυτά τα πρόσωπα, προσπαθώντας να εντάξει τον Μαν Ρέι στο ιστορικό του πλαίσιο, αναδεικνύοντας έναν καλλιτέχνη που ακόμη και στις πλέον εμπορικές και βιοποριστικές του φωτογραφίσεις επιδιώκει να ξεφύγει από τη ρεαλιστική απεικόνιση, εισάγοντας στοιχεία ζωγραφικής στη φωτογραφία, δημιουργώντας υβριδικές μορφές τέχνης.
Πάνω απ' όλα όμως, μέσα από τις φωτογραφίες του, αιχμαλωτίζεται αυτό που υπήρξε η βαθύτερη ουσία του σουρεαλισμού: η ζωή, έτσι όπως την βίωναν και την αντιμετώπιζαν τα περισσότερα μέλη της ομάδας γύρω από τον Αντρέ Μπρετόν, με βάση το επαναστατικό πρόταγμα: "δεν φτάνει να αλλάξουμε την κοινωνία, πρέπει να αλλάξουμε τη ζωή"...
Με Ζογγολόπουλο το 2016
Μιλώντας με τον διευθυντή του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, Κυριάκο Κουτσομάλλη, για τα μελλοντικά σχέδια του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, μας αποκάλυψε ότι η επόμενη έκθεση, το καλοκαίρι του 2016, θα είναι αφιερωμένη στον πρωτοπόρο Έλληνα γλύπτη Γιώργο Ζογγολόπουλο, σε συνεργασία με το ομώνυμο Ίδρυμα, προκειμένου να δοθεί η ευκαιρία στο κοινό να γνωρίσει, σε όλο του το εύρος, έναν σημαντικό διεθνή καλλιτέχνη, το έργο του οποίου βλέπουν καθημερινά όλοι, σε δημόσιους χώρους της Αθήνας κ.α., αλλά λίγοι το αναγνωρίζουν. Παράλληλα, συνεχίζονται οι εργασίες και για το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στην Αθήνα, στην περιοχή Παγκρατίου, όπου θα στεγαστεί η σημαντική συλλογή έργων μοντέρνας τέχνης που έχει κληροδοτήσει στο Ίδρυμα η Ελίζα Γουλανδρή, το οποίο προγραμματίζεται να είναι έτοιμο το 2017.
Σπύρος Κακουριώτης
