Ρεπορτάζ: Σπύρος Κακουριώτης
Έχουν περάσει 60 χρόνια από εκείνο το μακρινό καλοκαίρι που το Εθνικό Θέατρο καθιέρωνε και επίσημα τις παραστάσεις αρχαίου δράματος στον ανοιχτό χώρο, στο αρχαίο θέατρο του Πολυκλείτου στην αργολική πεδιάδα. Το 1955 ήταν ο Αλέξης Μινωτής και η Εκάβη του που «έκοψε» την κορδέλα του Φεστιβάλ Επιδαύρου ενώ, είκοσι χρόνια αργότερα, το Θέατρο Τέχνης με τους ιστορικούς Όρνιθες θα αμφισβητήσει έμπρακτα το μονοπώλιο του Εθνικού Θεάτρου στην ερμηνεία της αρχαιοελληνικής κληρονομιάς και της εθνικής ταυτότητας, σηματοδοτώντας με την παρουσία του τον εκδημοκρατισμό του θεσμού και την εμφάνιση ανταγωνιστικών ερμηνειών.
Σήμερα, με τη στρογγυλή επέτειο σχεδόν να αγνοείται, το Φεστιβάλ Επιδαύρου, πληγωμένο από την κρίση, δείχνει να αναζητά εναγωνίως την ανανέωσή του. Με εννέα έργα φέτος, από γνωστούς και σημαντικούς σκηνοθέτες, νεότερους ή παλαιότερους, φαίνεται να περιορίζει τις φιλοδοξίες του στην παρουσίαση καλών παραστάσεων. Ο πειραματισμός και η ερευνητική διάθεση μοιάζουν περιορισμένα, το ανανεωτικό πνεύμα δείχνει φιμωμένο από τη συνθήκη της κρίσης...
Ζητήσαμε από τους ίδιους τους σκηνοθέτες να μας μιλήσουν για τις παραστάσεις τους, που ξεκινούν αυτήν την εβδομάδα και θα διαρκέσουν έως το τέλος Αυγούστου. Ας τους ακούσουμε...
3-4 ΙΟΥΛΙΟΥ
Σωτήρης Χατζάκης
Τρωάδες
Οι Τρωάδες είναι μια «θεατρική Γκουέρνικα», ένα μνημειώδες αντιπολεμικό κείμενο, σπάνιο δείγμα ωδής του νικητή προς τους ηττημένους. Επέλεξα να το ανεβάσω επειδή, δυστυχώς, έχει άμεση αντιστοιχία με τους καιρούς που ζούμε, λόγω των γεωπολιτικών συγκρούσεων, των ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων και των θρησκευτικών, ουσιαστικά ταξικών, πολέμων. Η παράσταση όμως τοποθετείται σε έναν χώρο άχρονο, για να μπορεί να περιέχει όλες τις εποχές, στηρίζεται στον ηθοποιό και όχι σε εφέ, ενώ πολύ μεγάλο βάρος δίνεται στον χορό. Η αισθητική του είναι κλασική, ακριβώς για να μπορεί να ακούγεται ο λόγος.
10-11 ΙΟΥΛΙΟΥ
Γιάννης Κακλέας
Αχαρνής
Ο Αριστοφάνης, με όχημα την κωμωδία, σατιρίζει αμείλικτα την πολεμική παράνοια των συμπολιτών του, κραυγάζοντας την επιθυμία του για ειρήνη και τα αγαθά που την ορίζουν: Την αλληλεγγύη για τον συνάνθρωπο, τη φροντίδα για το κοινό συμφέρον, την τίμια διαχείριση του δημόσιου ταμείου, την πίστη στις ηθικές αξίες, τον σεβασμό και την αγάπη για τη φύση και φυσικά τη χαρά για τη ζωή και τον έρωτα. Όταν η Αθηναίοι αρνούνται πεισματικά να κάνουν ειρήνη, τότε ο Δικαιόπολης αναλαμβάνει ο ίδιος πρωτοβουλία για ειρήνη, δικαιοσύνη και αξιοκρατία και το γλέντι αρχίζει.
17-18 ΙΟΥΛΙΟΥ
Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος
Αίας
Η παράσταση προσπάθησε να κινηθεί ανάμεσα στην αφήγηση και την υπόκριση. Με την παρουσία ενός ραψωδού και με τη βοήθεια της μουσικής, θελήσαμε να φτιάξουμε μια παράσταση που να είναι ένα τραγούδι για τον Αίαντα, για τον κάθε Αίαντα έως τις μέρες μας. Η σκέψη μου στάθηκε σ' ένα πρόσωπο από την Επανάσταση του '21: Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος ένιωσε στο πετσί του τον παραμερισμό του από τους πολιτικούς, με τον πιο βίαιο τρόπο. Αυτές οι αναλογίες, που δεν δηλώνονται φωναχτά, επηρέασαν τη σκηνοθετική ματιά, τη μουσική και την αισθητική της παράστασης.
24-25 ΙΟΥΛΙΟΥ
Μιχαήλ Μαρμαρινός
Νέκυια
Οι Δυτικοί δεν διαθέτουμε την κατάλληλη γλώσσα για να προσεγγίσουμε την αρχαία ποίηση. Το ιαπωνικό θέατρο Νο, μέσα από τη σιωπή και την αφαίρεση, τη μεταφυσική ποίηση, έχει τα κατάλληλα εργαλεία. Το θέατρο Νο συγγενεύει με την αρχαία τραγωδία στη μη δραματουργική αφηγηματική δομή, στον εμμελή λόγο, στην απόσταση από τον ρεαλισμό, καθώς και στα δομικά παραστασιακά στοιχεία των μουσικών, του χορού και της χρήσης της μάσκας. Στην παράσταση, η όψη του έργου είναι ιαπωνική, ενώ οι δικές μου παρεμβάσεις αφορούν την προσαρμογή, καθώς και αποχρώσεις της ρυθμολογίας.
31 ΙΟΥΛΙΟΥ-1 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Γιάννης Μπέζος
Εκκλησιάζουσες
Οι Εκκλησιάζουσες είναι έργο του ύστερου Αριστοφάνη, έργο της απογοήτευσης και της ουτοπίας, κοντά στις πλατωνικές ιδέες περί κοινοκτημοσύνης, κατάργησης της περιουσίας και της οικογένειας, που καταλήγει σε ένα φοβερό πανηγύρι, όπου για πρώτη φορά δεν δοξάζεται το κρασί αλλά το φαγητό... Είναι μια περίοδος που η Αθήνα, ηττημένη και καθημαγμένη, ζει με τα λεφτά των Περσών! Η παράστασή μας κινείται στον αστερισμό της χαράς και του γέλιου, χωρίς όμως να χάνει καθόλου τον «διδακτικό» της χαρακτήρα, γιατί το έργο παραμένει βαθιά πολιτικό κείμενο, κάτι που υπογραμμίζεται υποκριτικά...
7-8 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Θωμάς Μοσχόπουλος
Η Ιφιγένεια στη χώρα των Ταύρων
Η επιλογή του συγκεκριμένου έργου στην αρχή έγινε ενστικτωδώς, αλλά τώρα ξέρω γιατί το αγαπάω. Οι φράσεις-κλειδιά του έργου είναι ο σεβασμός και ο φόβος, απέναντι στο ξένο, στο Άλλο, στο άγνωστο. Το έργο ξεκινάει από τον φόβο και καταλήγει στον σεβασμό. Είναι ένας ύμνος στον ορθολογισμό και τη σχετικότητα των πραγμάτων. Ο βαθύς ανθρωπισμός είναι η ουσία και η βάση της παράστασης, αυτό είναι το αισιόδοξο στοιχείο του έργου. Δεν έχει τη δομή μιας τυπικής τραγωδίας. Θέλουμε να είναι μια τρυφερή και φιλική παράσταση, η οποία αποτραγικοποιεί τη θέση μας απέναντι στην τραγωδία.
14-15 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Πέτρος Φιλιππίδης
Νεφέλες
Οι Νεφέλες είναι το πιο φιλοσοφικό έργο του Αριστοφάνη και, εντελώς συμπτωματικά, είναι και το πιο επίκαιρο: Ο Στρεψιάδης είναι ένας χωριάτης που παντρεύεται πρωτευουσιάνα και, ενώ έχει δανειστεί, δεν θέλει να επιστρέψει τα χρήματα... Όλα αυτά θυμίζουν κάτι πολύ κοντινό μας... Η απόδοση του Βασίλη Παπαβασιλείου έχει οδηγήσει τη σκηνοθεσία και αυτό το στοιχείο το υπογραμμίζω, τόσο σκηνοθετικά όσο και υποκριτικά. Θεωρώ πως είναι σωστό να τοποθετούμε πλάι στο κείμενο τη δική μας εποχή, φτάνει αυτό να γίνεται με τρόπο ποιοτικό, χωρίς φτήνιες. Πιστεύω ότι στην παράστασή μας το πετυχαίνουμε...
21-22 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Κώστας Φιλίππογλου
Προμηθέας δεσμώτης
Ο Προμηθέας δεσμώτης είναι μια τραγωδία που μοιάζει ακίνητη. Είναι ένα έργο γεμάτο μεταφυσικά και μυθολογικά στοιχεία. Πίσω από τις λέξεις του κρύβονται δεκάδες σύμβολα και κρυφά νοήματα. Όταν άρχισα να προσεγγίζω κινησιολογικά και με έντονη σωματικότητα όλες αυτές τις περιγραφές του προμηθεϊκού λόγου, άρχισαν να ξεδιπλώνονται μπροστά στα μάτια μου εικόνες ονείρων γεμάτες από ψυχαναλυτικά σύμβολα. Συνεχίζοντας να δουλεύω σε αυτό τον δρόμο της κίνησης, των συμβόλων και των εικόνων, ξεδιπλωνόταν μπροστά μου ένας κόσμος μαγικός. Έτσι η φαινομενικά πιο ακίνητη και εγκλωβιστική τραγωδία έγινε μια παράσταση έντονα κινητική και συγκινητική.
28-29 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Σίμος Κακάλας
Ορέστης
Ο Ορέστης γράφεται σε μια στιγμή σήψης της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, όπου η επιχειρηματολογία, ο δημόσιος λόγος, ο ορθολογισμός έχουν αντικατασταθεί από τον συναισθηματισμό, τα πάθη και τη δημαγωγία. Οι χαρακτήρες του έργου, ο Ορέστης, η Ηλέκτρα, βρίσκονται μπροστά σε ένα αδιέξοδο και αποφασίζουν ότι η λύση για να βγουν από αυτό είναι να βάλουν φωτιά, να καταστρέψουν τα πάντα, ώστε να εκβιάσουν μια λύση. Αυτοί είναι οι δύο άξονες πάνω στους οποίους κινείται η παράσταση. Φυσικά, στο τέλος ο Απόλλωνας προσφέρει σε όλους δώρα, δηλώνοντας πως «αυτά είναι παιχνίδια που κάνουν οι θεοί»...
