Συζητώντας η διεθνής κοινότητα τα τελευταία χρόνια το ερώτημα «τι είναι βιβλιοθήκη τον 21ο αιώνα;», πολλές απαντήσεις έχουν δοθεί. Η βιβλιοθήκη είναι η συλλογή της, είναι τα προγράμματά της, είναι το κτήριο, είναι οι υπηρεσίες της, όλα αυτά, σε κάθε πιθανό μείγμα. Μήπως όμως για να απαντήσουμε στο ερώτημα πρέπει να το «διαβάσουμε» διαφορετικά; Για ποιους είναι η βιβλιοθήκη; Αυτό είναι ένα καλό ερώτημα!
Η βιβλιοθήκη είναι το παιδί που ψάχνει ένα βιβλίο να διαβάσει, αποφεύγοντας τον έλεγχο του σπιτιού, του σχολείου ή της παρέας. Είναι ο μαθητής που ψάχνει υλικό για την εργασία του. Είναι ο σπουδαστής που αναζητά υλικό για την έρευνά του. Είναι η γυναίκα που τρέχει ασθμαίνοντας να βρει λίγη παρηγοριά στα βιβλία. Είναι ο ηλικιωμένος που αναζητά συντροφιά στις ιδέες. Είναι ο μετανάστης που θέλει να καταλάβει τον πολιτισμό της χώρας υποδοχής. Είναι ο εργαζόμενος που θέλει να μάθει κάτι. Είναι ο επιχειρηματίας που γυρεύει νέες ιδέες και νομοθεσία. Είναι ο βιβλιόφιλος, ο βιβλιοφάγος, ο περαστικός, ο τουρίστας, ο άστεγος, ο άρρωστος...
Η βιβλιοθήκη είναι λοιπόν κάτι περισσότερο από ένα μείγμα συλλογών, κτηρίων και υπηρεσιών. Η βιβλιοθήκη είναι η συλλογή των ανθρώπων της. Των ανθρώπων που καθημερινά θα κάνουν χρήση, ανεμπόδιστα, των συλλογών της και των υπηρεσιών της. Μέσω των βιβλίων της και του άλλου υλικού της, μέσω των υπηρεσιών και των προγραμμάτων της, η βιβλιοθήκη συλλέγει ανθρώπους. Πλούσια βιβλιοθήκη λοιπόν δεν είναι αυτή με τους «θησαυρούς» στα ράφια της ούτε αυτή με τα «καλύτερα» προγράμματα. Πλούσια βιβλιοθήκη είναι αυτή που χρησιμοποιώντας εργαλειακά τα παραπάνω, γεμίζει τους κενούς χώρους με ανθρώπους. Όλους τους ανθρώπους της κοινότητας που εξυπηρετεί. Και ακόμα περισσότερους. Πλούσια βιβλιοθήκη λοιπόν είναι αυτή που στο τέλος της ημέρας θα μας αφηγηθεί ιστορίες ανθρώπων που την επισκέφτηκαν.
Θα ήταν πολύ σημαντικό λοιπόν να γνωρίζαμε σε αυτή τη χώρα τα στατιστικά χρήσης των βιβλιοθηκών μας. Δημογραφικά στοιχεία, οικονομικά στοιχεία, δανεισμοί, επισκέψεις, χρήση υπηρεσιών κ.ο.κ. θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν να σχηματίσουμε μια εικόνα του Έλληνα χρήστη υπηρεσιών βιβλιοθήκης. Και αυτό με τη σειρά του θα μας βοηθούσε να εφαρμόσουμε καλύτερες πολιτικές για το βιβλίο, την ανάγνωση, τον πολιτισμό, την έρευνα. Που με τη σειρά του θα ενίσχυε τις δημόσιες αυτές δομές και το περαιτέρω άνοιγμά τους στην ελληνική κοινωνία. Θα έπρεπε να ξέρουμε ποιοι επωφελούνται από το αγαθό της πρόσβασης και ποιοι όχι.
Οι βιβλιοθήκες δεν υπάρχουν αφ' εαυτού τους. Οι βιβλιοθήκες υπάρχουν για χάρη των ανθρώπων.
Καλλίμαχος
