ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΙΛΑΝΟ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΑΡΓΥΡΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟ
"Ρωμιοσύνη, ελληνισμός, ελληνικότητα. Εδώ μιλάμε τη γλώσσα της ελευθερίας" λέει ο Αισχύλος. "Αυτή τη γλώσσα μαθαίνει σήμερα στην Ευρώπη η δημοκρατική Ελλάδα του ΣΥΡΙΖΑ" τόνισε στην «Αυγή» ο Μόνι Οβάντια, ο κινηματικός εβραϊκής καταγωγής Ιταλός ηθοποιός, δραματουργός, συγγραφέας, συνθέτης και τραγουδοποιός που θα απαγγείλει ποιήματα του Γιάννη Ρίτσου στη «Cantata Greca», την Τρίτη 3 Μαρτίου, στις 9.00 στο Ίδρυμα "Μιχάλης Κακογιάννης", Πειραιώς 206. Την εκδήλωση διοργανώνει το ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών και η Ιταλική Σχολή Αθηνών.
Ο Σαλομόνε Μόνι Οβάντια αποτελεί έναν πραγματικό πολίτη του κόσμου, με διπλές ρίζες και από την Ελλάδα, με ελληνόφωνους προγόνους από τη Θεσσαλονίκη και τη Σμύρνη. Γεννήθηκε στη Φιλιππούπολη της Βουλγαρίας για να βρεθεί αμέσως μετά στο Μιλάνο της Ιταλίας. Από τους πιο γνωστούς Ιταλούς καλλιτέχνες της φολκ μουσικής και πρωταγωνιστής των ανεξάρτητων παραγωγών.
Δεδηλωμένος αγνωστικιστής, το 2013 δήλωσε ότι εγκαταλείπει την εβραϊκή κοινότητα στην οποία ανήκε εξαιτίας των θηριωδιών του Ισραήλ εναντίον του παλαιστινιακού λαού.
Στις ευρωεκλογές του 2014 εκλέχθηκε στην περιφέρεια της βορειοδυτικής Ιταλίας με το ψηφοδέλτιο «Η Άλλη Ευρώπη με τον Τσίπρα». «Είμαι ακτιβιστής, δεν μπορώ να κάνω τον πολιτικό και μάλιστα όταν από τον θίασό μας ζουν τόσοι άνθρωποι», μας είχε δηλώσει αμέσως μετά τις εκλογές, όταν προσπαθούσαμε να τον πείσουμε να πάει στην Ευρωβουλή.
Θα έπρεπε να ήταν μια συνέντευξη. Το πάθος του Μόνι για την Ελλάδα, τη νεοελληνική λογοτεχνία και την ποίηση, το ρεμπέτικο, τους αγώνες του ελληνικού λαού εναντίον των κατακτητών, της Δικτατορίας, των Μνημονίων και της τρόικας και ο θαυμασμός του για τον ΣΥΡΙΖΑ μετέτρεψαν τη συνέντευξη σε μια πραγματική διάλεξη. Μιλούσε και σταματούσε να διαβάσει ποιήματα του Ρίτσου, τραγουδούσε κάποιο ρεμπέτικο. Περιέγραφε τη δική του ρωμιοσύνη και την Αριστερά, που αποδίδονται καλύτερα με τη συνέχεια μιας διήγησης:
"Θα έλεγα ότι είναι μια ζωή που κάνω μελέτες και οργανώνω θεάματα που βασίζονται στην ποίηση του Γιάννη Ρίτσου. Θα παρουσιάσω δύο ποιήματά του, την 'Τέταρτη Διάσταση' από τη συλλογή 'Η Σονάτα του Σεληνόφωτος' και το 'Δελφοί'. Θα τα διαβάσω μισά στα ιταλικά και μισά στα ελληνικά, αλλάζοντας διαρκώς τη γλώσσα.
Το κάθε ποίημα διαρκεί περίπου μισή ώρα. 'Η Σονάτα του Σεληνόφωτος' θα έχει μουσική υπόκρουση του Μπετόβεν. Ο Ρίτσος είχε προβλέψει και τη μουσική συνοδεία του έργου, που αποτελεί και είδος εισαγωγής του. Το έργο αφορά την αφήγηση μιας γυναίκας στο σπίτι όπου έζησε σε έναν βουβό ακροατή.
Οι 'Δελφοί' θα έχουν ένα είδος μινιμαλιστικού χασάπικου του εξαιρετικού συνθέτη Ενρίκο Πιέρο Μιλέζι. Το ποίημα αναφέρεται στην ιστορία ενός γέρου φύλακα των αρχαίων ερειπίων που το δειλινό μιλάει στον νέο φύλακα του αρχαιολογικού χώρου. Ο συνομιλητής παραμένει σιωπηλός και σε αυτή την περίπτωση. Δεν λέει λέξη.
Αυτοί οι μονόλογοι του Ρίτσου μού αρέσουν πάρα πολύ. Είναι εξαιρετικοί. Έκανα και άλλες παραστάσεις με ποιήματα του Ρίτσου, όπως το 1992 στην Τζιμπελίνα, στην επέτειο της 25ετίας από τον σεισμό του Μπέλιτσε. Απάγγειλα ποιήματα του Ρίτσου που είχαν μεταφράσει στη διάλεκτο της Σικελίας. Είναι πάρα πολλά χρόνια που ζω με τον Ρίτσο. Είναι σαν να συνάντησα μια ουσία, ένα άρωμα της ζωής. Μοιάζει με έναν πατέρα της ψυχής. Οι στίχοι του με συντάραξαν, όπως με συντάραξε και η ζωή του. Ο αγώνας του ως κομμουνιστής, το πολιτικό του πάθος, χωρίς να πέσει ποτέ στην παγίδα του φανατισμού και της γραφειοκρατίας. Αντιπροσωπεύει την ανθρωπιά που χάσαμε και δεν υπάρχει πια.
Αφιέρωσα πολλά χρόνια και με πάθος στη νεοελληνική κουλτούρα και Ιστορία. Πολλοί δεν τη γνωρίζουν. Η Ελλάδα είναι η καρδιά της Ευρώπης. Με μια τρομερή ιστορία, αφού κατάφερε να σηκωθεί παρά τις δικτατορίες, τη βίαιη καταστολή, τον τρομερό πόλεμο και αμέσως μετά τον εμφύλιο πόλεμο.
Στην κουλτούρα της υπάρχουν όλα αυτά. Η δημοτική περιέχει δύο - τρεις χιλιάδες χρόνια Ιστορίας. Από τα αρχαία στα αλεξανδρινά. Από τη καθαρεύουσα φτάνεις σε μια γλώσσα γεμάτη πλούτο. Είκοσι χρόνια πήγαινα κάθε καλοκαίρι στην Ελλάδα. Δεν πήγαινα στη θάλασσα. Πήγαινα στα καφενεία και καθόμουν να ακούω τις ιστορίες των γέρων. Είχα ένα μεγάλο πάθος για την ελληνική μουσική και Ιστορία. Το ρεμπέτικο πάνω απ' όλα, με την καταστροφή και τους πρόσφυγες, χαμένους στις δυσκολίες τους. Παπαϊωάννου, Βαμβακάρης, Τσιτσάνης, Μπέλλου. Δεν μου λείπει τίποτα. Τα άκουσα και τα αγάπησα αυτά τα τραγούδια σαν τρελός.
Ο προπάππους μου ήταν από τη Θεσσαλονίκη. Κατάγομαι από Εβραίους λεβαντίνους. Ο ένας παππούς ήταν από τη Θεσσαλονίκη και ο άλλος από τη Σμύρνη. Μετά καταλήξαμε στη Βουλγαρία. Η μάνα μου μαγείρευε φαγητά της Θεσσαλονίκης. Τα ξαδέλφια μου ήταν ελληνόφωνα. Η νεοελληνική κουλτούρα αποτέλεσε ένα από τα μεγάλα πάθη μου. Ασχολήθηκα με τη νεοελληνική και την εβραϊκή κουλτούρα της ανατολικής Ευρώπης, την κουλτούρα γίντις.
Σήμερα η Ελλάδα είναι το πιο προωθημένο σημείο της Ευρώπης. Ενσαρκώνει την Ευρώπη που θα έπρεπε να υπάρχει. Δεν τη φτιάξαμε γιατί είμαστε ηλίθιοι, γραφειοκράτες, δειλοί, πλεονέκτες, οπορτουνιστές. Όταν βλέπω αυτούς τους δύο ηγέτες, τον Τσίπρα με τον Βαρουφάκη, λέω κοίτα, επιτέλους δύο νέοι και θαρραλέοι άνθρωποι σε μια Ευρώπη που δεν κατάλαβε τίποτα, μια Ευρώπη που σκέφτεται με μια μικρόψυχη νοοτροπία. Πήγαν να επιβάλλουν στην Ελλάδα αυτό που απέρριψαν οι ψηφοφόροι. Πώς μπορεί να είναι τόσο κρετίνοι; Τότε οι εκλογές δεν αξίζουν τίποτα. Αν αύριο οι Γερμανοί ψηφίσουν κάτι άλλο, θα πάει η τρόικα να τους πει τι να κάνουν;
Βλέποντας το κουράγιο και τη δύναμη της νέας Ελλάδας, πιστεύω ότι θα μας βοηθήσει να αναστηθούμε όλοι μας. Το ξέρεις πολύ καλά ότι όπου σταθώ και όπου βρεθώ λέω ένα και μόνο πράγμα: «Πρέπει να κάνουμε όπως και στην Ελλάδα». Βλέπω την Ισπανία. Τους συντρόφους μας. Αυτό είναι το μέλλον. Τα υπόλοιπα είναι παρελθόν. Σκουπιδαριό. Δεν μπορούν να μας ταπεινώνουν. Ο ελληνικός λαός αναστήθηκε με τον ΣΥΡΙΖΑ, ξεπέρασε τον φόβο και τους εκβιασμούς. Παρ' όλο που τα ελληνικά μου έχουν σκουριάσει με τον καιρό, μου φαίνεται πολλές φορές να τα ακούω! Αισθάνομαι κι εγώ Έλληνας! Εσύ μπορείς να καταλάβεις αυτό που σου λέω. Υπάρχουν τρεις λέξεις που σε κάνουν να το νιώσεις, ρωμιοσύνη, ελληνισμός, ελληνικότητα.
Μπορείς να εσωτερικοποιήσεις την αίσθηση του να είσαι Έλληνας. Το εξηγεί ο Ρίτσος. Δεν σχετίζεται με το εάν έχεις γεννηθεί ή έζησες στην Ελλάδα. Μπορεί να έχεις γεννηθεί στην Ελλάδα και να μην έχεις κουλτούρα, αισθήματα, να ζεις για τον καταναλωτισμό. Για να ζήσεις αυτή την ιδιαίτερη αίσθηση της ρωμιοσύνης, πρέπει να ανήκεις σε αυτήν την κουλτούρα. Μπορεί να την αισθανθεί μόνο όποιος έχει ένα πάθος γι' αυτή τη χώρα και αυτά που προσέφερε στον κόσμο. Δες τις μουσικές. Δεν βλέπεις σε καμιά άλλη χώρα όλο τον λαό να χορεύει τις παραδοσιακές μουσικές.
Στην Ελλάδα είδα μικρά παιδάκια να χορεύουν τους χορούς σας με τους παππούδες τους. Βρες μου ένα άλλο μέρος στην Ευρώπη που γίνεται αυτό. Βρες μου ένα πανηγύρι που σηκώνονται όλοι και χορεύουν. Στην Ιταλία ξέρεις ότι δεν γίνεται αυτό. Δεν μιλάω για τις χώρες της Βορείου Ευρώπης. Ήμουν σε ένα πανηγύρι όταν άρχισε ένα ζεϊμπέκικο και είδα ένα παιδάκι, που δεν ήταν τριών - τεσσάρων χρόνων να σηκώνεται και να χορεύει με τον παππού του. Η Ελλάδα για μένα δεν είναι μόνο ρητορική. Δεν είναι μόνο πολιτική. Είναι πάθος και ανθρωπιά. Μουσική και Ιστορία. Διήγηση.
Ετοιμάζω μια παράσταση με το έργο του Αισχύλου 'Ικέτιδες', που θα ανεβάσω στο αρχαίο ελληνικό θέατρο στις Συρακούσες. Δεν θα είναι στα ιταλικά. Για πολιτικούς λόγους θα χρησιμοποιήσω τη δημοτική με μεταφράσεις στη διάλεκτο της Σικελίας. Η παράσταση θα ανέβει στις 15 Μαΐου. Χρησιμοποιώ τη δημοτική, έναν απλό πολιτικό λόγο. Στις 'Ικέτιδες' είναι ίσως η μόνη τραγωδία που χρησιμοποιείται η λέξη 'δημοκρατούσα'. Για πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκε η λέξη 'δημοκρατία' για το κοινό ενός θεάτρου. Μέσα στο έργο λέγεται ότι 'εδώ μιλάμε τη γλώσσα της ελευθερίας'. Αυτή τη γλώσσα μαθαίνει σήμερα στην Ευρώπη η δημοκρατική Ελλάδα του ΣΥΡΙΖΑ".
