Η Μαρία Τρανού είναι μια νέα Ελληνίδα ποιήτρια, συγγραφέας και πολλά άλλα. Δεν γνώριζα, το ομολογώ, τη δουλειά της, μέχρι που είδα, στο «Θέατρο του Νέου Κόσμου», το έργο της, «Ο Έφορος και οι κόρες», μια έμμετρη, σε δεκαπεντασύλλαβο, ευφάνταστη, διασκεδαστική, διδακτική και ουτοπιστική σάτιρα των ημερών μας. Υπόθεση: δύο νέες Αθηναίες της λεγόμενης μέσης προς ανώτερη τάξης, με τα πτυχία και τις γλώσσες τους (με το πιάνο τους και με τα γαλλικά τους, θα έλεγαν παλιά), καταφεύγουν στα βουνά... για να επιζήσουν μαζεύοντας χόρτα και για να γλιτώσουν από το μανιασμένο κυνηγητό της εφορίας, που έχει εξαπολύσει εναντίον τους τα εκπαιδευμένα ανθρωπολαγωνικά της. Σημειώνουμε ότι η μια από τις δύο έχει μαζί της το μωρό της, που θεωρείται μάλιστα απ' τις διωκτικές αρχές... ως τεκμήριο πλούτου. Αυτή είναι περίπου η πλοκή, το τέλος δεν το αποκαλύπτουμε.
Το έργο ακολουθεί τη φόρμα του βουκολικού ειδύλλιου, με ζευγαρωτούς ομοιοκατάληκτους -σαν φυσεκλίκια στους ώμους- στίχους, με δάνεια, αναρχικά, υπερρεαλιστικά στοιχεία που «πνέουν» σαν ούριος άνεμος και του δίνουν μια δύναμη ώθησης αξιοσημείωτη. Δεν είναι ένα έργο καθημερινό, «ρουτίνας» που το παρακολουθείς και αμέσως ύστερα το ξεχνάς, έχει, αντίθετα, «μάτια ανοιχτά» που σε ακολουθούν όπου και αν στέκεις, όπως κάποιες εικόνες χαρισματικών ζωγράφων... Είναι ένα πολιτικό έργο που κρύβει για να αποκαλύψει, και, σαφώς, εννοεί περισσότερα από όσα λέει. Με χιούμορ καταλυτικό, ακολουθώντας μια μακρά ελληνική παράδοση, ξεσκεπάζει τον μακιαβελικό «παραλογισμό» της εξουσίας, που έχει βάλει ως στόχο της να διαλύσει πλήρως, να ισοπεδώσει την κοινωνία, στρέφοντας τους πολίτες της τον έναν εναντίον του άλλου.
Η σκηνοθεσία, της επίσης νέας Κλεώνης Φλέσσα (επιμέλεια κίνησης Σεσίλ Μικρούτσικου), αξιοποιεί το έργο ιδανικά, καθώς το βλέπει και το δίνει σαν ένα λαϊκό, παγανιστικό παραμυθόδραμα, ντύνοντάς το με εξπρεσιονιστικά στοιχεία. Σαν μια μυστική γιορτή και μια ανοιξιάτικη τελετουργία της φύσης, που δεν θέλει να ομολογήσει ανοιχτά, σε μια εποχή τρομοκρατίας των «τα φαιά φορούντων», το όνομά της... Η παράσταση βγάζει φως, αυτό, με λίγα λόγια, θέλω να πω. Με έξοχους, συγκοπτόμενους ρυθμούς, και λαμπερές εικόνες ενός ενιαίου υποκριτικού προσώπου, μοιρασμένου σε τέσσερα ισοδύναμα μέρη: Ιζαμπέλλα Κυριαζή, Σοφία Μανώλη, Κώστας Σιλβέστρος, Βασίλης Τσιγκριστάρης. Με χαρίεντα σκηνικά - κοστούμια (Άρτεμις Φλέσσα), μουσική χάρη (Θοδωρής Οικονόμου), απέριττους διαυγείς φωτισμούς (Περικλής Μαθιέλλης).
* Στο «Αγγέλων Βήμα», στο πλαίσιο του «Διαρκούς Φεστιβάλ ελληνικού θεατρικού έργου» που οργανώνει η ακούραστη συγγραφέας μας Λεία Βιτάλη, παρακολούθησα το εξαιρετικά ενδιαφέρον πολιτικό έργο της Νίνας Ράπη, με τον τίτλο «Άγριες νότες». Πρόκειται για μια «αλληγορική κωμωδία, με επάλληλους μονόλογους, επάνω στις κατασταλτικές στρατηγικές των δυνάμεων εξουσίας και τους μηχανισμούς της θεσμικής προπαγάνδας, με φόντο την ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας». (Μεταφέρω από το σημείωμα του προγράμματος).
Οι επισημάνσεις της συγγραφέως είναι καίριες, το έργο έχει αναμφισβήτητες αρετές, ωστόσο έχω να παρατηρήσω ότι θα πρέπει στο εξής, στη μελλοντική της δουλειά, να φροντίζει να αφήνει τα πρόσωπά της να μιλούν πιο ελεύθερα, όχι να τους υποβάλει αυτούσιες τις δικές της σκέψεις. Το πολιτικό θέατρο δεν είναι προγραμματικός καταγγελτικός πολιτικός λόγος, θέλει και άλλα. Η παράσταση (σκηνοθεσία Χρύσας Καψούλη), με οπωσδήποτε καλούς ρυθμούς, συντηρεί το ενδιαφέρον του θεατή και στέκει, κυρίως επάνω στα πόδια των δόκιμων και δοκιμασμένων ηθοποιών της (Μάνος Καρατζογιάννης, Τσιμάρας Τζανάτος, Αθηνά Μαξίμου, Χριστίνα Χειλά - Φαμέλη και Κώστας Μπάρας), που την στηρίζουν φανατικά. Σκηνικά Τόλης Τατόλας, κοστούμια Άση Δημητρολοπούλου, μουσική Nalyssa Green, βίντεο Μάρκος Χολέβας.
