Οι λευκοί τοίχοι και οι ιατρικές μπλούζες που φορά το προσωπικό δεν σου δίνουν την αίσθηση ότι επισκέπτεσαι ένα μουσείο. Αποτελούν όμως μια σκηνογραφία που ταιριάζει απόλυτα με μία έκθεση που αφορά την υγεία, τη νόσο και τη θεραπεία, όπως εξελίχθηκε κατά την αρχαιότητα η αντιμετώπισή τους, οδηγώντας στη γένεση της Ιατρικής.
Αυτό είναι το θέμα της έκθεσης που, με τον τίλο Ίασις, φιλοξενείται από χθες στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης της Αθήνας. Φιλοξενώντας 282 αρχαία αντικείμενα από 41 μουσεία της Ελλάδας και της Κύπρου, αλλά και από χώρες όπως οι Γαλλία, Ιταλία, Ολλανδία κ.ά., καλύπτει ένα χρονικό άνυσμα που εκτείνεται από το 1200 π.Χ. έως τον 3ο αιώνα μ.Χ.
Τον επισκέπτη υποδέχεται, στην πρώτη αίθουσα, ένα μαρμάρινο άγαλμα της Υγείας, καθώς και, αντικριστά, οι προτομές του θεού Ασκληπιού και του πατέρα της Ιατρικής, του Ιπποκράτη, οριοθετώντας με τον τρόπο αυτόν τη μετάβαση από τη μαγικο-θρησκευτική θεραπεία στην ορθολογική, επιστημονική ιατρική.
Οι αρχαιότερες γραπτές μαρτυρίες περί θεραπευτικής ανευρίσκονται στα ομηρικά έπη, αντανακλώντας την αντίληψη περί θεϊκής προέλευσης της ασθένειας. Όμως, η ορθολογική επανάσταση των Ιώνων φιλοσόφων ασκεί μεγάλη επιρροή, οδηγώντας στην εμφάνιση της ιατρικής, η οποία απάλλαξε την αντίληψη περί ασθένειας από τα μαγικά και θρησκευτικά στοιχεία που την περιέβαλαν, συμβάλλοντας "στον ανθρωποκεντρισμό των αρχαίων ελληνικών πόλεων", όπως σημείωσε ο διευθυντής του μουσείου και επιμελητής της έκθεσης Νίκος Σταμπολίδης.
Η γνωσεολογική αυτή περιπέτεια που σημειώνεται στην αρχαία Ελλάδα παρουσιάζεται μέσα από τα εκθέματα, τα οποία είναι κατανεμημένα σε οκτώ ενότητες. Στην πρώτη παρουσιάζονται αντικείμενα που εικονογραφούν τους τρόπους υγιεινής διαβίωσης, ατομικής και δημόσιας. Στη δεύτερη εξετάζονται οι παράγοντες που διαταράσσουν την αρμονική ισορροπία και οδηγούν στη νόσο, παρουσιάζοντας τεκμήρια για ατομικές ασθένειες, σωματικές ή ψυχικές, και επιδημίες.
Στη συνέχεια το έργο της θεραπείας αντιμετωπίζεται στις διαστάσεις της ομηρικής, της θεουργικής ιατρικής, με ιδιαίτερη έμφαση στα αναθήματα των Ασκληπιείων και, τέλος, της επιστημονικής θεραπείας, με παρουσίαση φαρμάκων, όπως καταγράφονται σε ενεπίγραφα κεραμικά θραύσματα, μετάλλινων ιατρικών εργαλείων και ανθρωπολογικών καταλοίπων, όπως κρανία, που φέρουν ίχνη χειρουργικών επεμβάσεων. Στον επίλογο της έκθεσης τιμάται η μνήμη των γιατρών της εποχής, με μνημεία που τους απεικονίζουν, ενεπίγραφες ταφικές στήλες, τιμητικά ψηφίσματα κ.λπ.
Η έκθεση Ίασις θα παραμείνει ανοιχτή στο κοινό έως τις 31/5/2015.
Σ.Κ.
