Οι «Βιβλιομαχίες» είναι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων που τέθηκε σε εφαρμογή τον Νοέμβριο του 2025, με την υποστήριξη του Δήμου Χανίων. Διανύοντας την πέμπτη του χρονιά, το Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων έθεσε ως στόχο τη δημιουργικότερη δυνατή συμπερίληψη των παιδιών και των νέων, ξεκινώντας από την απευθείας συνεργασία με σχολικές ομάδες Δημοτικών, Γυμνασίων και Λυκείων του Νομού.
Ειδικότερα, η ομάδα έργου του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων επέλεξε επτά αναγνωρισμένες/ους δημιουργούς από τον ευρύτερο χώρο της λογοτεχνίας, ώστε να συντονίσουν ολιγοήμερα βιωματικά εργαστήρια εντός ορισμένων σχολικών μονάδων, με σκοπό να εφοδιάσουν τα παιδιά με ερεθίσματα, ιδέες, εργαλεία και, βέβαια, ιστορίες γραμμένες σε βιβλία, προκειμένου εκείνα με τη σειρά τους να δημιουργήσουν συλλογικά, με την υποστήριξη των αρμόδιων καθηγητών/τριών τους, μια διακαλλιτεχνική εργασία εμπνευσμένη από το θέμα και τη βιβλιογραφία του εκάστοτε εργαστηρίου.
Συνομιλώντας με το φετινό κεντρικό θέμα του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων, «κόσμοι σε σύγκρουση», και την ανάγκη να ερευνήσουμε υπό το πρίσμα αυτό τη σύγχρονη αλλά και παλαιότερη πολιτισμική ιστορία και ταυτότητά μας, ο Θανάσης Πέτρου εξερεύνησε παρέα με το Τμήμα Ε1 του Δημοτικού Σχολείου Καλυβών, κεφάλαια της τοπικής ιστορίας του χωριού Καλύβες μέσα από την τέχνη του κόμικ. Αντιστοίχως, η Αμάντα Μιχαλοπούλου δούλεψε με την ομάδα του Λυκείου Νέας Κυδωνίας με βασικό εργαλείο τη δημιουργική γραφή και θέμα την ταυτότητα των εφήβων μέσα από τις ενδοοικογενειακές σχέσεις και την εξιστόρησή τους. Η Αγνή Στρουμπούλη σχεδίασε και υλοποίησε εργαστήριο για το διθέσιο Δημοτικό Σχολείο Ανώπολης Σφακίων, με σκοπό την προσέγγιση του αρχαίου κειμένου της «Βατραχομυομαχίας» (παρωδίας της «Ιλιάδας» του Ομήρου) μέσα από το παιχνίδι, τη σωματική έκφραση και τη χρήση καθημερινών σκηνικών αντικειμένων. Η Ιωάννα Λιούτσια μύησε τη μαθητική ομάδα του Λυκείου Σούδας στην τέχνη της performance, προκειμένου τα παιδιά να δημιουργήσουν μια σκηνική σύνθεση βασισμένη σε ελληνόφωνα ποιητικά κείμενα με θέμα το φύλο και τις έμφυλες διεκδικήσεις. Η Χριστίνα Αποστολίδη εμψύχωσε εργαστήριο για την Ε’ και ΣΤ’ τάξη του Δημοτικού Σχολείου Δραπανιά, εστιάζοντας στα εμπόδια που μπορεί να αντιμετωπίσει ένα νεαρό άτομο με αναπηρία και στο πώς η λογοτεχνία μπορεί να αποτελέσει έμπνευση για την αναγνώριση και άμεση αντιμετώπισή τους. Η Μαρία Παπαγιάννη στην ομάδα του Γυμνασίου Αλικιανού έκανε εργαστήριο που αφορούσε την αγάπη για τα δέντρα, την ιστορία και την ιδιαίτερη σημασία τους στη μυθολογία, στις παραδόσεις ανά τον κόσμο, στη μουσική και στη λογοτεχνία. Τέλος, ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης με βασικά εργαλεία τη δημιουργική γραφή και ανάγνωση, αντιπαρέβαλε -μαζί με παιδιά του Γυμνασίου Καντάνου, του ΕΠΑΛ Καντάνου και του Γυμνασίου Παλαιόχωρας- την επικοινωνία εντός σχολικού πλαισίου σήμερα με παλαιότερες μορφές της.
Με την ολοκλήρωση των εργαστηρίων τον περασμένο Φεβρουάριο, οι διαμορφωμένες μαθητικές ομάδες εξακολούθησαν να συναντιούνται, να μελετούν και να δημιουργούν, υπό την άγρυπνη εποπτεία των εκπαιδευτικών που ανέλαβαν τον συντονισμό τους για να παρουσιάσουν τη διακαλλιτεχνική, πρωτότυπη ανακοίνωσή τους στο 1ο Μαθητικό Συνέδριο Πειραματικών Παρουσιάσεων Λογοτεχνικών Έργων, τις «Βιβλιομαχίες», που πραγματοποιήθηκαν το περασμένο Σάββατο 2 Μαΐου στο Θέατρο Μίκης Θεοδωράκης, στο ενετικό λιμάνι Χανίων.
Κάθε ομάδα είχε στη διάθεσή της μισή ώρα για να ολοκληρώσει την παρουσίασή της και να κουβεντιάσει με το κοινό. Από τις δέκα το πρωί μέχρι τις επτά το απόγευμα το Θέατρο Μίκης Θεοδωράκης γέμισε με εφηβική ζωηράδα, παιδικά γέλια, ευαισθησία, μεταμορφώνοντας τον ανησυχητικά συγκρουσιακό κόσμο μας σε ανοιχτωσιά, όπου οι γέφυρες έχουν την τιμητική τους. Το φρεσκοτυπωμένο κόμικ «Τα Καλυβιωτάκια», η συγκινητική μουσικοθεατρική παράσταση του ΓΕΛ Σούδας ενάντια στην έμφυλη βία και τα στερεότυπα, η ωραία ταινία του Δημοτικού Σχολείου Δραπανιά για την ευαισθητοποίηση σε θέματα αναπηρίας και προσβασιμότητας, οι υπέροχοι βατραχοποντικοί της Ανώπολης που μετέτρεψαν τη σύγκρουση σε ενωτικό χορό, η ηχηρή εναντίωση στη σχολική βία χθες και σήμερα όπως αποδόθηκε σκηνικά από την πολυπληθή διασχολική ομάδα Καντάνου-Παλιόχωρας, το επιδραστικό podcast «Άκου τα δέντρα!» που δημιούργησαν τα παιδιά του Γυμνασίου Αλικιανού αλλά και η πρωτότυπη σκηνική σύνθεση των μαθητών/τριών της Νέας Κυδωνίας ανάμεσα στις τέχνες της επιστολογραφίας, της μουσικής και του χορού, θα λειτουργούν ενδυναμωτικά για όσους και όσες παρευρέθηκαν σε αυτή τη γιορτή του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων, με σύμμαχο το βιβλίο για ένα καλύτερο αύριο.
Αξίζει να αναφερθεί πως όλες οι σχολικές ομάδες έλαβαν από ένα ξεχωριστό πακέτο βιβλίων σχετικών με την ειδική θεματική της παρουσίασής τους, ως δώρο προς τη σχολική βιβλιοθήκη. Στην απολογιστική συζήτηση που ολοκλήρωσε τις εργασίες του συνεδρίου, μαθητές/τριες, εκπαιδευτικοί, εκπρόσωποι φορέων και δημοτικών Αρχών, καθώς επίσης η ομάδα έργου του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων και ο διευθυντής του, Μανώλης Πιμπλής, δήλωσαν τον ενθουσιασμό τους για τη συνέχεια του προγράμματος και την ιδιαίτερη αξία του σε ένα υπερεντατικό, συχνά αντιδημιουργικό σχολικό πρόγραμμα όπου το σύγχρονο λογοτεχνικό βιβλίο και οι δημιουργοί του δεν έχουν συστηματική, θεσμικά οργανωμένη, παρουσία.
* Η Παυλίνα Μάρβιν είναι συγγραφέας, μέλος ομάδας έργου του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων
