Σε κλοιό πιέσεων για τη στάση της Μόσχας στην ουκρανική κρίση βρέθηκε χθες ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ στο Παρίσι, όπου συναντήθηκε με τον Αμερικανό ομόλογό του Τζον Κέρι, στην πρώτη απευθείας συνάντηση που είχαν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι των δύο πλευρών μετά τα δραματικά γεγονότα του περασμένου μήνα στο Κίεβο.
Στην συνάντηση, όπου ήταν επίσης παρόντες οι υπουργοί Εξωτερικών της Γαλλίας και της Γερμανίας Λοράν Φαμπιούς και Φρανκ - Βάλτερ Στάινμαϊερ, ο Λαβρόφ δέχθηκε πιέσεις ώστε η Μόσχα να αρχίσει απευθείας διάλογο με τη νέα κυβέρνηση του Κιέβου και να χαλαρώσει τη στρατιωτική παρουσία της στην Κριμαία. Οι τρεις υπουργοί φέρεται να "προειδοποίησαν" τον Λαβρόφ πως "πιθανές κυρώσεις" εις βάρος της Ρωσίας θα βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη της σημερινής συνόδου κορυφής των ηγετών της Ε.Ε. στις Βρυξέλλες εφόσον δεν υπάρξει πρόοδος για τον τερματισμό της πολιτικής και στρατιωτικής αντιπαράθεσης με την Ουκρανία.
Λίγο νωρίτερα ρωσικά ΜΜΕ είχαν μεταδώσει πως οι νομοθέτες της ρωσικής Δούμας είναι έτοιμοι από την πλευρά τους να ψηφίσουν νόμο που θα επιτρέπει στη ρωσική κυβέρνηση να κατάσχει περιουσιακά στοιχεία αμερικανικών και ευρωπαϊκών εταιρειών στο ρωσικό έδαφος αν η Δύση επιβάλει κυρώσεις κατά της Μόσχας.
Κέρι: "Νομικές υποχρεώσεις"
Ο Κέρι υπενθύμισε ότι η Μόσχα, όπως και η Ουάσιγκτον και το Λονδίνο, υπέγραψαν συμφωνία το 1994, όταν η Ουκρανία δέχθηκε να εγκαταλείψει το πυρηνικό οπλοστάσιό της, με την οποία δεσμεύονταν να απέχουν από τη απειλή ή τη χρήση βίας κατά της εδαφικής ακεραιότητας και της πολιτικής ανεξαρτησίας της χώρας. "Υπάρχουν πολύ σαφείς νομικές υποχρεώσεις που βρίσκονται σε κίνδυνο" από την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί, υποστήριξε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών.
Αμερικανοί και Ευρωπαίοι πίεσαν τον Λαβρόφ να συναντηθεί τετ-α-τετ με τον Ουκρανό ομόλογό του Αντρέι Ντεστσίτσα, κάτι το οποίο αρνήθηκε ο Ρώσος υπουργός, δεδομένου άλλωστε ότι η Μόσχα δεν αναγνωρίζει τη νέα κυβέρνηση του Κιέβου. Ο Τζον Κέρι ζήτησε μάλιστα προσωπικά από τον Ρώσο ομόλογό του να ξεκινήσουν "απευθείας συνομιλίες" μεταξύ της Μόσχας και του Κιέβου.
Ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες που κυκλοφόρησαν χθες βράδυ, ανέφεραν πως, καθώς ο Λαβρόφ αρνήθηκε τη συνάντηση αυτή, ο Αντρέι Ντεστσίτσα αναχώρησε από το Παρίσι. Οι πληροφορίες κυκλοφόρησαν από την ουκρανική πρεσβεία στη γαλλική πρωτεύουσα, διαψεύστηκαν όμως από τις ΗΠΑ. Ο Ουκρανός υπουργός «δεν έφυγε και σκοπεύει να παραμείνει στο Παρίσι για νέες συζητήσεις» δήλωσε συγκεκριμένα Αμερικανός αξιωματούχος, χωρίς να δώσει άλλες λεπτομέρειες.
Μίνι συμβούλιο
Πριν από τη συνάντηση Κέρι - Λαβρόφ είχε προηγηθεί μίνι σύσκεψη των Δυτικών ΥΠΕΞ υπό την προεδρία του Φρανσουά Ολάντ στο γαλλικό προεδρικό μέγαρο με τη συμμετοχή του Ουκρανού υπουργού Εξωτερικών, στην οποία καθορίστηκε η κοινή στάση της "ομάδας" έναντι της Ρωσίας. Οι υπουργοί Εξωτερικών ΗΠΑ, Γαλλίας, Γερμανίας, Βρετανίας και Ουκρανίας συμφώνησαν ότι είναι κρίσιμης σημασίας για την αποκλιμάκωση της έντασης να πραγματοποιηθούν άμεσες συνομιλίες μεταξύ Κιέβου και Μόσχας και ζήτησαν την άμεση αποστολή διεθνών παρατηρητών στην Ουκρανία.
Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, οι υπουργοί Εξωτερικών «συμφώνησαν ότι οι άμεσες συνομιλίες μεταξύ της Ουκρανίας και της Ρωσίας, με τη διευκόλυνση -αν χρειαστεί- μελών της διεθνούς κοινότητας, είναι κρίσιμης σημασίας για την επίλυση της τρέχουσας κρίσης» και έκριναν ότι θα πρέπει να αποσταλούν "αμέσως" διεθνείς παρατηρητές στην Ουκρανία, κυρίως στα ανατολικά και την Κριμαία.
Παρατηρητές στην Κριμαία
Δίχως να διευκρινιστεί αν η Μόσχα έδωσε τη συγκατάθεσή της, ο ΟΑΣΕ ανακοίνωσε λίγο αργότερα πως συνολικά 35 στρατιωτικοί παρατηρητές από 18 χώρες μέλη του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) θα σταλούν στην Ουκρανία. Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα του Οργανισμού Λαμπέρτο Ζανιέρ, οι στρατιωτικοί αυτοί παρατηρητές, που είναι άοπλοι, βρίσκονται ήδη καθ' οδόν προς την Ουκρανία και την Οδησσό. Σημειώνεται πως την αποστολή είχε ζητήσει και το Κίεβο.
Μέχρι στιγμής 18 χώρες μέλη του Οργανισμού έχουν εκφράσει την πρόθεση να συμμετάσχουν στην αποστολή του ΟΑΣΕ στην Κριμαία, μεταξύ αυτών οι ΗΠΑ, η Γαλλία, η Γερμανία, ο Καναδάς και η Βρετανία. Η αποστολή βασίζεται στην ενεργοποίηση του "Εγγράφου της Βιέννης", το οποίο υιοθετήθηκε το 1990 και αναθεωρήθηκε τελευταία φορά το 2011. Το εν λόγω ντοκουμέντο προβλέπει ότι χώρες μέλη του ΟΑΣΕ μπορούν να καλούν άλλες χώρες μέλη του Οργανισμού να παρακολουθούν στρατιωτικές δραστηριότητές τους ή ακόμη και να δέχονται επιθεωρήσεις στις στρατιωτικές τους εγκαταστάσεις.
"Έξω η Ρωσία από τους G8"...
Στην πολεμική ρητορική της Δύσης κατά της Μόσχας ήρθε να προστεθεί το τελευταίο 24ωρο και η δήλωση του Αμερικανού υπουργού Οικονομικών Τζέικομπ Λιου, σύμφωνα με τον οποίο η Ρωσία "δεν θα έχει θέση" στην επερχόμενη σύνοδο της Ομάδας του G8, αν συνεχίσει την ίδια πολιτική στην Ουκρανία.
«Η G8 είναι μια σημαντική σύνοδος. Όμως είναι ξεκάθαρο ότι η Ρωσία δεν μπορεί να προεδρεύσει στους G8 στο Σότσι, εφόσον συνεχίζει την πολιτική που εφαρμόζει αυτή τη στιγμή» όσον αφορά την Ουκρανία, δήλωσε ο Λιου μιλώντας σε επιτροπή της αμερικανικής Γερουσίας. Ο ίδιος είπε ότι οι ΗΠΑ εξετάζουν «μια μεγάλη γκάμα επιλογών, μεταξύ αυτών και τις κυρώσεις, για να ενισχύσουν την οικονομική και πολιτική απομόνωση της Ρωσίας». Μέχρι στιγμής, η Γαλλία και η Βρετανία έχουν ανακοινώσει ότι αναστέλλουν τη συμμετοχή τους στις προπαρασκευαστικές συνομιλίες για τη Σύνοδο Κορυφής των G8 στο Σότσι της Ρωσίας τον Ιούνιο.
"Ανεπιθύμητος" ο απεσταλμένος του ΟΗΕ
Την ίδια ώρα αδιευκρίνιστη παραμένει η τύχη του ειδικού απεσταλμένου του ΟΗΕ στην Κριμαία Ρόμπερτ Σέρι, ο οποίος φέρεται να αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χερσόνησο ύστερα από απειλές και προπηλακισμούς που δέχθηκε. Σύμφωνα με τον δημοσιογράφο Τζέιμς Μέιτς του βρετανικού τηλεοπτικού δικτύου ITN, φτάνοντας στη Συμφερούπολη ο Σέρι δέχτηκε απειλές από ενόπλους και αναγκάστηκε να καταφύγει σε ένα καφενείο.
"Αρνήθηκε να πάει μαζί τους όταν ακινητοποίησαν το αυτοκίνητό του, βγήκε έξω και περπάτησε μέχρι που βρήκε το καφενείο. Ζήτησε από τα μέλη της δημοσιογραφικής ομάδας του ITV να μείνουν μαζί του" εξήγησε ο δημοσιογράφος.
Αμέσως μετά, με νεότερο μήνυμα, ο Μέιτς είπε ότι ο Σέρι συμφώνησε να φύγει από την Κριμαία. "Βγήκε από το καφενείο, μπήκε στο αυτοκίνητο που περίμενε, περιστοιχισμένος από ένα πλήθος που φώναζε 'Πούτιν! Πούτιν!'". Ο Σέρι βγήκε από το καφενείο υπό την προστασία αστυνομικών και κατευθύνθηκε προς το αεροδρόμιο, σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερς.
Ελεύθεροι σκοπευτές υπό τις διαταγές των "εξεγερμένων"
Σάλο έχει προκαλέσει η διαρροή ηχογραφημένης τηλεφωνικής συνομιλίας μεταξύ της Κάθριν Άστον και του Εσθονού υπουργού Εξωτερικών Ούρμας Πάετ, ο οποίος εκφράζει ανοιχτά στην επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας την άποψη ότι οι ελεύθεροι σκοπευτές που σκόρπισαν τον θάνατο στο Κίεβο τελούσαν υπό τις διαταγές της αντιπολίτευσης και όχι του Γιανουκόβιτς.
Ο Εσθονός υπουργός εξέφρασε τη λύπη του για τη διαρροή της συνομιλίας, επιβεβαίωσε ωστόσο ότι είναι αυθεντική. Μιλώντας στην Άστον, ο Πάετ αφήνει να εννοηθεί ότι οι ελεύθεροι σκοπευτές που πυροβολούσαν εναντίον διαδηλωτών και αστυνομικών κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων της ουκρανικής αντιπολίτευσης, στις 20 και 21 Φεβρουαρίου, ενδέχεται να μην ήταν άνθρωποι του ανατραπέντος προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς, αλλά να έπαιρναν εντολές από "κάποιον από τον νέο κυβερνητικό συνασπισμό".
Η τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ του Πάετ και της Άστον έγινε στις 26 Φεβρουαρίου. Την προηγούμενη ημέρα ο Πάετ είχε επισκεφθεί το Κίεβο για να συναντηθεί με μέλη της νέας μεταβατικής κυβέρνησης, μετά τις βίαιες ταραχές, υπεύθυνος για τις οποίες κρίθηκε ο Βίκτορ Γιανουκόβιτς, στην πλατεία Ανεξαρτησίας.
Ο Εσθονός υπουργός είπε στην Άστον ότι, σύμφωνα με τις πηγές του στο Κίεβο, "οι ίδιοι ελεύθεροι σκοπευτές πυροβολούσαν ανθρώπους και από τις δύο πλευρές" - δηλαδή τόσο τους διαδηλωτές όσο και τους αστυνομικούς. "Εκεί πέρα (σ.σ.: στην Ουκρανία) πιστεύουν ολοένα και περισσότερο ότι δεν κρυβόταν ο Γιανουκόβιτς πίσω από τους ελεύθερους σκοπευτές, αλλά κάποιος από τον νέο συνασπισμό. Είναι πολύ ανησυχητικό που ο νέος συνασπισμός δεν θέλει να ερευνήσει τι συνέβη πραγματικά" είπε ο Εσθονός υπουργός στην Ευρωπαία αξιωματούχο. "Πιστεύω ότι πρέπει να το ερευνήσουμε. Εγώ δεν ξέρω. Δεν άκουσα κάτι τέτοιο" του απάντησε εκείνη από την πλευρά της.
