Το στίγμα της στάσης της γερμανικής κυβέρνησης έναντι της κρίσης στην Κριμαία δίνει, μάλλον γλαφυρά, ο εντεταλμένος της για την Ανατολική Ευρώπη σοσιαλδημοκράτης Γκέρνορτ Έρλερ: «Μπορεί να βγάλουμε τα ίδια μας τα μάτια», εάν η Ε.Ε. επιβάλει κυρώσεις στη Μόσχα, λέει και επιμένει ότι η Ευρώπη πρέπει να αναζητήσει «πολιτικές λύσεις».
Όλες τις προηγούμενες μέρες, όσο κλιμακωνόταν η κρίση στην Κριμαία, το Βερολίνο ήταν ασυνήθιστα σιωπηλό. Μόνο ο υπουργός Εξωτερικών, Φρανκ Βάλτερ Στάινμαϊερ, έκανε κάποιες συγκρατημένες δηλώσεις. Χρειάστηκε να δώσει στη δημοσιότητα το γραφείο του Ρώσου προέδρου μια εκδοχή των τηλεφωνημάτων του Πούτιν με τη Μέρκελ για να στείλει η καγκελάριος τον εκπρόσωπό της να επιβεβαιώσει τις συνεχείς επαφές μεταξύ των δύο ηγετών.
«Εάν κάποιος μπορεί να πείσει τον Πούτιν να στείλει τους φαντάρους του πίσω στα στρατόπεδα, αυτή είναι η Μέρκελ» υποστήριζε το αμερικανικό περιοδικό New Yorker -και ώς ένα σημείο έχει δίκιο. Παρ' ότι οι σχέσεις Μέρκελ - Πούτιν ήταν πάντοτε δύσκολες, κανείς από τους δυο δεν θέλησε ποτέ να γυρίσει στην πλάτη του στη στρατηγική σχέση μεταξύ των δύο χωρών. Στα πολύ δύσκολα, άλλωστε, ξέρουν ο ένας τη γλώσσα του άλλου -και κυριολεκτικά, αφού η Ανατολικογερμανίδα Μέρκελ έμαθε από μικρή τα ρωσικά, ενώ ο Πούτιν ήταν επί χρόνια πράκτορας της KGB στην Ανατολική Γερμανία- και τη χρησιμοποιούν. Όπως ξέρουν πού είναι τα όρια του καθενός. Πάντα τα δοκιμάζουν και ποτέ -μέχρι τώρα τουλάχιστον- δεν τα έχουν ξεπεράσει. Και ποτέ, μα ποτέ, δε συγκρούστηκαν στο θέμα του αερίου.
Πέρα από το προσωπικό στοιχείο, η μεταπολεμική Γερμανία, από τα χρόνια του Βίλι Μπραντ, κρατούσε τις ισορροπίες με τη Μόσχα, είτε ως πρωτεύουσα της ΕΣΣΔ είτε μετέπειτα της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Και δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο Πούτιν αποδέχθηκε την πρόταση της Μέρκελ για μια διεθνή ομάδα επαφής που θα διερευνήσει τι συμβαίνει στην Ουκρανία. Στη συνέντευξη Τύπου ο Πούτιν τόνισε ότι έδωσε εντολή στον υπουργό του των Εξωτερικών να διαπραγματευτεί το θέμα με το Βερολίνο. Και το ντουέτο Μέρκελ - Στάινμαϊερ από την πλευρά του, παρά τη σκληρή κριτική που ασκεί στη Μόσχα για τη στάση της στην Κριμαία, αφήνει να εννοηθεί ότι αντιμετωπίζει με περισσό σκεπτικισμό τις αμερικανικές απειλές για επιβολή κυρώσεων.
Η διαφοροποίηση από τις ΗΠΑ
Επιπλέον η Μέρκελ δεν θεωρείται πια πιστή ακόλουθος των Ηνωμένων Πολιτειών σε πολλές περιπτώσεις έχει διαφοροποιηθεί από τις επιλογές της Ουάσιγκτον - χαμηλόφωνα μεν, συστηματικά δε. Ποτέ δεν σύρθηκε από τις αμερικανικές πιέσεις για ένταξη της Ουκρανίας στην Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ, ποτέ δεν έκοψε τις γέφυρες με τον Πούτιν, όσες φορές κι αν συγκρούστηκαν επί συγκεκριμένων θεμάτων.
Μέχρι τώρα η καγκελάριος δεν μιλά δημοσίως: αφήνει τη σκηνή στον σοσιαλδημοκράτη υπουργό της των Εξωτερικών και φίλο του κολλητού του Πούτιν, πρώην καγκελαρίου, Γκέρχαρντ Σρέντερ.
Ο Στάινμαϊερ δεν κουράζεται να καλεί όλες τις πλευρές να επιδείξουν ψυχραιμία, να βρουν μια διέξοδο από τον «φαύλο κύκλο της κλιμάκωσης», να σταματήσουν «να ρίχνουν λάδι στη φωτιά».
Για τον Στάινμαϊερ είναι κρίσιμο να συνεχιστεί ο διάλογος με τη Μόσχα, γι' αυτό και έχει εναποθέσει όλες τις ελπίδες του στην ομάδα επαφής που έχει προτείνει - και που έχει κατ' αρχάς αποδεχτεί ο Πούτιν. Κι ενώ αποφεύγει να αποκλείσει κατηγορηματικά τις αμερικανικές προτάσεις για κυρώσεις, κάνει ό,τι μπορεί για να κερδίσει χρόνο. Στη συνάντηση που θα έχει σήμερα στο Παρίσι με τον Γάλλο ομόλογό του προσπαθεί να φέρει και τον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών -επιβεβαίωση δεν υπήρξε μέχρι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές- ενώ προειδοποιεί ότι «παρεξηγήσεις και λάθη μεμονωμένων πρωταγωνιστών αυτής της κρίσης μπορεί να ανοίξουν και πάλι τον δρόμο στη βία. Εμείς πρέπει να το αποτρέψουμε».
ΜΟΤΟ
Χρειάστηκε να δώσει στη δημοσιότητα το γραφείο του Ρώσου προέδρου μια εκδοχή των τηλεφωνημάτων του Πούτιν με τη Μέρκελ για να στείλει η καγκελάριος τον εκπρόσωπό της να επιβεβαιώσει τις συνεχείς επαφές μεταξύ των δύο ηγετών
