Το πρωί της Πέμπτης 4.6.26 ανακοινώθηκε στην Ολομέλεια της Βουλής η πρόταση του πρωθυπουργού και των βουλευτών της ΝΔ για την αναθεώρηση διατάξεων του Συντάγματος. Την ερχόμενη Τετάρτη, 10.6.26, ο πρόεδρος του Σώματος, Νικήτας Κακλαμάνης, θα ανακοινώσει τη συγκρότηση της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος, η οποία θα αποτελείται από 42 μέλη και αναμένεται να έχει διακομματικό προεδρείο. Στην ίδια συνεδρίαση θα οριστεί η προθεσμία (δύο μηνών) για την υποβολή της Έκθεσης της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος.
Ακολούθως, η σκυτάλη περνά στην Ολομέλεια, όπου θα διεξαχθούν δύο ψηφοφορίες (προκειμένου να κριθεί ποια άρθρα θα αναθεωρηθούν), με απόσταση τουλάχιστον ενός μήνα μεταξύ τους. Κατά πάσα πιθανότητα, η πρώτη θα διεξαχθεί στις αρχές Αυγούστου και η δεύτερη στα τέλη Αυγούστου ή στις αρχές του Σεπτεμβρίου,.
Η αντιπολίτευση ζήτησε μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο, προκειμένου η συζήτηση να διεξαχθεί με την απαραίτητη άνεση χρόνου, την οποία επιβάλλει η διαδικασία.
Ο Διονύσης Καλαματιανός, εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, έθεσε επιτακτικά την ανάγκη η πρώτη ψηφοφορία να διεξαχθεί στις 10 Σεπτεμβρίου και η δεύτερη τον Οκτώβριο.
Η άρνηση της πλειοψηφίας και η επιμονή για fast track διαδικασία είναι πιθανόν να σχετίζεται με τον σχεδιασμό του Μεγάρου Μαξίμου για εκλογικό αιφνιδιασμό τον Οκτώβριο του 2026. Για την πραγματοποίηση του οποίου, ο πρωθυπουργός χρειάζεται «καθαρό» διάδρομο και άρα θέλει να «ξεμπερδεύει» από τον Σεπτέμβριο με τη Συνταγματική Αναθεώρηση.
Το ύψος της πλειοψηφίας που θα συγκεντρώσει κάθε διάταξη θα καθορίσει και τον βαθμό ευχέρειας της επόμενης Βουλής. Εφόσον ένα άρθρο συγκεντρώσει 180 ψήφους στην παρούσα Βουλή, η επόμενη θα μπορεί να το αναθεωρήσει με 151 ψήφους. Αντίθετα, εάν συγκεντρώσει απλή πλειοψηφία 151 βουλευτών, τότε θα απαιτηθούν 180 ψήφοι από την επόμενη, αναθεωρητική Βουλή.
Δεν δίνει συναίνεση ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ - Προτάσσει την ανάγκη για «προοδευτική συνταγματική αναθεώρηση»
Με την προαναγγελθείσα πρωτοβουλία για τη συνταγματική αναθεώρηση, είναι φανερό ότι ο κ. Μητσοτάκης επιχειρεί αλλαγή της πολιτικής ατζέντας, την ώρα που η κυβέρνησή του βρίσκεται εγκλωβισμένη σε κλοιό σκανδάλων και η κοινωνία συνεχίζεται να πλήττεται από την βίαιη καταρράκωση της αγοραστικής της δύναμης και την αισχροκέρδεια των καρτέλ.
Η πρωτοβουλία του πρωθυπουργού έχει υπονομευτεί εξαρχής από την ίδια την πολιτεία της παρούσας κυβέρνησης, η οποία έχει πολλάκις κατηγορηθεί από την αντιπολίτευση για παραβίαση του Συντάγματος και του Κανονισμού της Βουλής. Αρκεί να θυμηθούμε μόνο την εργαλειοποίηση του άρθρου 86 («περί ευθύνης υπουργών»), προκειμένου να «αμνηστευθούν» υπουργοί της κυβέρνησης κάθε φορά που κινδύνευαν να τεθούν υπό έλεγχο για την εμπλοκή τους σε κορυφαίες υποθέσεις που απασχόλησαν την επικαιρότητα (έγκλημα των Τεμπών, σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ κ.α.).
Τώρα, η Νέα Δημοκρατία προτάσσει την κατάργηση της αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προανακριτικής εξέτασης σε βάρος υπουργών και υφυπουργών καθώς και την κατάργηση της «αμελλητί» διαβίβασης στο κοινοβούλιο στοιχείων σε βάρος πολιτικών προσώπων.
Και σκοπεύει να απαλλάξει τη Βουλή από την ανάληψη «ανακριτικών αρμοδιοτήτων». Σύμφωνα με την πρόταση της πλειοψηφίας, τον χειρισμό της ανάκρισης, προανάκρισης ή προανακριτικής εξέτασης θα αναλαμβάνει εισαγγελέας Εφετών και η πρόταση άσκησης δίωξης θα γίνεται από ανώτατο δικαστικό όργανο. Οι υποθέσεις ποινικής ευθύνης των υπουργών και των υφυπουργών θα φτάνουν στη Βουλή μετά από την αναγκαία επεξεργασία «προκειμένου να έχουν την αναγκαία ωριμότητα για να αποφασισθεί η κίνηση ή μη της ποινικής δίωξης».
Στον αντίποδα των προτάσεων της ΝΔ, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να παράσχει συναίνεση στην απομονωμένη κυβέρνηση και αναμένεται να καταθέσει τις προτάσεις του για μια «προοδευτική συνταγματική αναθεώρηση»:
1. Ενίσχυση της προστασίας των ατομικών και προσωπικών ελευθεριών και αντιμετώπιση των διακρίσεων (άρθρο 5).
2. Ενίσχυση του απαραβίαστου του ιδιωτικού βίου και κατοχύρωση του δικαιώματος πρόσβασης σε πληροφορίες (άρθρο 5Α).
3. Εισαγωγή πλαισίου διαφάνειας και αμεροληψίας και αποκλεισμός εξυπηρέτησης συμφερόντων στη λειτουργία των ΜΚΔ (άρθρο 15Α).
4. Προστασία, διαφύλαξη και αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας (νέο άρθρο 17 Α), προστασία του δημοσίου χώρου και δημόσιων αγαθών, δικτύων μεταφοράς και διανομής ενέργειας και δικτύων μέσων σταθερής τροχιάς.
5. Προστασία οικογένειας και μητρότητας, παιδικής ηλικίας, υποχρέωση του Κράτους για τη διασφάλιση αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης, συνταγματική κατοχύρωση του ΕΣΥ, εξασφάλιση στέγης, ειδική προστασία σε ανάπηρους και ευάλωτους, Δημογραφική πολιτική (άρθρο 21).
6. Προστασία της εργασίας, των συλλογικών συμβάσεων και των εργασιακών δικαιωμάτων (άρθρο 22)
7. Το Κράτος μεριμνά για την δίκαιη ανακατανομή του πλούτου και την επίτευξη της πραγματικής ισότητας μεταξύ των πολιτών ώστε η τεχνολογική εξέλιξη να μην προσβάλλει τα δικαιώματα του ανθρώπου (άρθρο 25).
8. Αλλαγή τρόπου εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας με εξασφάλιση συναινέσεων, αποκλείοντας ενδεχόμενο μονοκομματικού ΠτΔ (άρθρο 32).
9. Ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών, λαϊκή νομοθετική αρνησικυρία, δικαίωμα αναπομπής νομοσχεδίου από 80.000 εκλογείς (άρθρο 42), ρητή κατοχύρωση του θεσμού του δημοψηφίσματος μετά από λαϊκή πρωτοβουλία (άρθρο 44), στήριξη της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας (άρθρο 73) και των θεσμών άμεσης δημοκρατίας και άμεσης λαϊκής σύμπραξης στη νομοθετική λειτουργία (άρθρα 42, 43 και 73).
10. Αλλαγή του πλαισίου των εξεταστικών επιτροπών (άρθρο 68).
11. Δημιουργία κεντρικού οργάνου Δημόσιας Διοίκησης (Ανώτατο Συμβούλιο Δημόσιας Διοίκησης) (άρθρο 82).
12. Απεξάρτηση της διαδικασίας ελέγχου και δίωξης υπουργών από την κυβερνητική πλειοψηφία και ενίσχυση του ρόλου της δικαστικής εξουσίας (άρθρο 86).
13. Ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, του δημόσιου ελέγχου των αποφάσεών της, εκδημοκρατισμός της λειτουργίας της, επιλογή ηγεσίας με συμμετοχή της Βουλής και όλων των λειτουργών της Δικαιοσύνης με ακύρωση της κυβερνητικής παντοδυναμίας και αυθαιρεσίας (άρθρο 90, 91).
14. Ενίσχυση του ρόλου των Μικτών Ορκωτών Δικαστηρίων ώστε να αποτελούν τον κανόνα και να μειωθεί η δυνατότητα εξαιρέσεων, εφόσον εκφράζουν τη λαϊκή κυριαρχία (άρθρο 97).
15. Ουσιαστική ενίσχυση της αυτοδιοίκησης και της αποκέντρωσης (άρθρα 101, 102).
16. Θωράκιση των συνταγματικά κατοχυρωμένων Ανεξάρτητων Αρχών - Παρουσία Προέδρων στη Βουλή (άρθρο 101Α).
Ενόψει της συζήτησης η οποία θα κορυφωθεί τις επόμενες ημέρες, υπενθυμίζουμε αναλυτικά τι προβλέπει το άρθρο 110 του Συντάγματος, με βάση το οποίο θα κινηθεί η διαδικασία για τη συνταγματική αναθεώρηση:
1. Oι διατάξεις του Συντάγματος υπόκεινται σε αναθεώρηση, εκτός από εκείνες που καθορίζουν τη βάση και τη μορφή του πολιτεύματος, ως Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας, καθώς και από τις διατάξεις των άρθρων 2 παράγραφος 1, 4 παράγραφοι 1, 4 και 7, 5 παράγραφοι 1 και 3, 13 παράγραφος 1 και 26.
2. H ανάγκη της αναθεώρησης του Συντάγματος διαπιστώνεται με απόφαση της Βουλής που λαμβάνεται, ύστερα από πρόταση τουλάχιστον 50 βουλευτών, με πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των μελών της σε δύο ψηφοφορίες που απέχουν μεταξύ τους τουλάχιστον έναν μήνα. Mε αυτήν την απόφαση καθορίζονται ειδικά οι διατάξεις που πρέπει να αναθεωρηθούν.
3. Αφού η αναθεώρηση αποφασιστεί από τη Βουλή, η επόμενη Βουλή, κατά την πρώτη σύνοδό της, αποφασίζει με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των μελών της σχετικά με τις αναθεωρητέες διατάξεις.
4. Aν η πρόταση για αναθεώρηση του Συντάγματος έλαβε την πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, όχι όμως και την πλειοψηφία των τριών πέμπτων, σύμφωνα με την παράγραφο 2, η επόμενη Bουλή, κατά την πρώτη σύνοδό της, μπορεί να αποφασίσει σχετικά με τις αναθεωρητέες διατάξεις με την πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των μελών της.
5. Κάθε ψηφιζόμενη αναθεώρηση διατάξεων του Συντάγματος δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως μέσα σε δέκα ημέρες αφότου επιψηφιστεί από τη Βουλή και τίθεται σε ισχύ με ειδικό ψήφισμά της.
6. Δεν επιτρέπεται αναθεώρηση του Συντάγματος πριν περάσει πενταετία από την περάτωση της προηγούμενης.
