Με πρωτοβουλία του βουλευτή Μαγνησίας και τομεάρχη Ναυτιλίας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Αλέξανδρου Μεϊκόπουλου, κατατέθηκε ερώτηση 13 συνολικά βουλευτών προς τον υπουργό Ναυτιλίας & Νησιωτικής Πολιτικής, αναδεικνύοντας τη σοβαρή εκκρεμότητα που έχει προκύψει από τη διακοπή λειτουργίας του «Παρατηρητηρίου Τιμών Ναύλων Ακτοπλοϊκών Μεταφορών» από τον Μάιο του 2025.
«Το Παρατηρητήριο, το οποίο τέθηκε σε λειτουργία το 2024, αποτελούσε ένα κρίσιμο εργαλείο διαφάνειας και ενημέρωσης, καθώς παρείχε τη δυνατότητα παρακολούθησης των τιμών των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων σε περίπου 1.000 συνδέσεις λιμένων. Μέσω της καταγραφής καθαρών και τελικών ναύλων, καθώς και της δημοσίευσης στατιστικών στοιχείων σε εβδομαδιαία, μηνιαία και ετήσια βάση, συνέβαλλε στην αποτύπωση των πραγματικών τάσεων της αγοράς. Παρά τις επιμέρους ενστάσεις που είχαν διατυπωθεί για τη λειτουργία και τη μεθοδολογία του, το Παρατηρητήριο συνιστούσε ένα χρήσιμο εργαλείο τόσο για την Πολιτεία όσο και για τους πολίτες, το οποίο θα μπορούσε να βελτιωθεί και να ενισχυθεί. Αντί αυτού, η λειτουργία του διεκόπη αιφνιδίως τον Μάιο του 2025, χωρίς καμία επίσημη εξήγηση και χωρίς έκτοτε να έχουν δημοσιευθεί νέα στοιχεία.
Η εξέλιξη αυτή εγείρει σοβαρά ερωτήματα, ιδίως σε μια περίοδο κατά την οποία οι ακτοπλοϊκές εταιρείες επικαλούνταν αυξημένο κόστος λόγω «πράσινων» καυσίμων, η κυβέρνηση προχώρησε σε σημαντικές ελαφρύνσεις προς τις εταιρείες (όπως η μείωση κατά 50% των λιμενικών τελών), καταγράφονται αυξήσεις σε επιμέρους κατηγορίες μεταφοράς, όπως τα φορτηγά οχήματα και παράλληλα ανακοινώνονται νέες επιδοτήσεις ύψους 56 εκατομμυρίων ευρώ προς τον κλάδο», ανέφερε ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.
Σύμφωνα με τον Αλέξανδρο Μεϊκόπουλο, η απουσία του Παρατηρητηρίου στερεί από την κοινωνία και τους θεσμούς τη δυνατότητα ανεξάρτητης αξιολόγησης των κυβερνητικών παρεμβάσεων και των πραγματικών εξελίξεων στις τιμές των εισιτηρίων. Οι συνέπειες είναι ιδιαίτερα αισθητές για τους νησιώτες, που αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος μετακίνησης, αλλά και για τις τοπικές οικονομίες, καθώς η ακρίβεια στις μεταφορές επηρεάζει τόσο τον τουρισμό όσο και τις τιμές βασικών αγαθών.
«Η διαφάνεια, η λογοδοσία και η προστασία των νησιωτικών κοινωνιών δεν μπορούν να αποτελούν δευτερεύουσες προτεραιότητες. Η επαναλειτουργία ενός αξιόπιστου μηχανισμού παρακολούθησης των τιμών αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για μια δίκαιη και αποτελεσματική πολιτική στις ακτοπλοϊκές μεταφορές», σημείωσε ο βουλευτής.
Με την ερώτησή τους οι βουλευτές καλούν τον αρμόδιο υπουργό να δώσει σαφείς απαντήσεις για τον λόγο για τον οποίο διακόπηκε η λειτουργία του Παρατηρητηρίου Τιμών Ναύλων Ακτοπλοϊκών Μεταφορών από τον Μάιο του 2025, αλλά και να προβεί στις αναγκαίες ενέργειες ώστε να επαναλειτουργήσει το Παρατηρητήριο με τρόπο αξιόπιστο και διαφανή, που να επιτρέπει την ουσιαστική παρακολούθηση της αγοράς και την αξιολόγηση των πολιτικών παρεμβάσεων.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:
ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς τον υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής
ΘΕΜΑ: «Γιατί εδώ και σχεδόν ένα χρόνο έπαψε να λειτουργεί το Παρατηρητήριο Τιμών Ναύλων Ακτοπλοϊκών Μεταφορών;»
«Το 2024 ξεκίνησε στο Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής η λειτουργία της ψηφιακής εφαρμογής “Παρατηρητήριο Τιμών Ναύλων Ακτοπλοϊκών Μεταφορών”. Σύμφωνα με το Υπουργείο, η εφαρμογή έδινε τη δυνατότητα ανεύρεσης της τιμής του καθαρού ναύλου (χωρίς επιβαρύνσεις) και του μεικτού ναύλου (τιμή τελικού εισιτηρίου) σε περίπου 1.000 συνδέσεις λιμένων. Η εφαρμογή υπολόγιζε τη μέση τιμή καθαρών και μικτών ναύλων σε εβδομαδιαία, μηνιαία και ετήσια βάση σε όλες τις κατηγορίες εισιτηρίων επιβατών και οχημάτων (Ι.Χ., δίκυκλα, φορτηγά, λεωφορεία). Επιπρόσθετα, για σαράντα ενδεικτικές (40) συνδέσεις, οι τιμές των ναύλων παρακολουθούνταν σε εβδομαδιαία και μηνιαία βάση και τα στατιστικά στοιχεία αυτά δημοσιεύονταν με σχετικό δελτίο τύπου.
Παρά το γεγονός ότι υπήρξαν ενστάσεις για το πόσο αντιπροσωπευτική και ορθή ήταν η αποτύπωση των τιμών των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων στην εφαρμογή, καθώς και αναφορές ότι δεν επέτρεπε ασφαλείς συγκρίσεις τιμών, δεν έπαυε η εφαρμογή να αποτελεί ένα εργαλείο στα χέρια της πολιτείας και του πολίτη προκειμένου να αξιολογεί τις πραγματικές αυξομειώσεις των τιμών. Σε κάθε περίπτωση, οι υποδείξεις και οι ενστάσεις που καταγράφονταν δεν μπορούσαν παρά να εκληφθούν ως προκλήσεις από την πλευρά του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής για βελτίωση της εφαρμογής.
Το πρώτο δελτίο τύπου παρατηρητηρίου τιμών εκδόθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024 και ακολούθησαν να εκδίδονται σχετικά δελτία. Ωστόσο, ενώ κανείς θα περίμενε ότι η εφαρμογή θα εξακολουθεί να λειτουργεί και μάλιστα με βελτιώσεις, τον Μάιο του 2025, παραδόξως, διεκόπη η λειτουργία της. Το τελευταίο δελτίο τύπου παρατηρητηρίου τιμών που εκδόθηκε αφορούσε στο διάστημα 12 έως και 18 Μαΐου 2025 και από τότε δεν εκδόθηκε ξανά νέο δελτίο τύπου με τις τιμές των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων.
Αυτό συνέβη σε μια εποχή που εκπρόσωποι των ακτοπλοϊκών εταιρειών δήλωναν την πρόθεσή τους να προχωρήσουν στην αύξηση των τιμών των εισιτηρίων, λόγω της υποχρέωσης της χρήσης «πράσινου» καυσίμου (από τον Μάιο του 2025). Ως αντιστάθμισμα και προκειμένου να μην υπάρξουν αυξήσεις, ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, με ανακοίνωσή του τον Απρίλιο του 2025, υποχρέωσε τους φορείς διαχείρισης λιμένων σε μείωση κατά 50% των λιμενικών τελών, χαρίζοντας στις ακτοπλοϊκές εταιρείες δεκάδες εκατομμύρια ευρώ, στερώντας ταυτόχρονα από τα λιμάνια σημαντικούς πόρους για τη συντήρηση και την εύρυθμη λειτουργία τους.
Στην πράξη όμως συνέβη το εξής: α) Από τη μείωση των τελών ωφελήθηκαν εταιρείες που, έτσι κι αλλιώς, χρησιμοποιούσαν τα νέα καύσιμα έχοντας υπολογίσει το κόστος τους στις τιμές β) Οι εταιρείες που θα χρησιμοποιούσαν τα νέα πιο ακριβά καύσιμα κέρδισαν από τη μείωση των τελών, αφού οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν τόσο ώστε να καλύψουν τις αυξήσεις από τη χρέωση του νέου καυσίμου και γ) σημειώθηκαν αυξήσεις στις τιμές μεταφοράς των φορτηγών οχημάτων, παρά τις μειώσεις των λιμενικών τελών.
Σε κάθε περίπτωση, η συγκράτηση των τιμών των εισιτηρίων που διαφήμιζε ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής το προηγούμενο έτος δεν στηριζόταν στις τιμές του Παρατηρητηρίου, που έπαψε να λειτουργεί, παρά μόνο στις δικές του δηλώσεις και σε αυτές των ακτοπλόων. Κατά συνέπεια, η διακοπή λειτουργίας του Παρατηρητηρίου τον Μάιο του 2025 δεν έδωσε τη δυνατότητα επιβεβαίωσης των δηλώσεων του Υπουργού Ναυτιλίας περί συγκράτησης των τιμών και της αποτελεσματικότητας των κυβερνητικών μέτρων προς όφελος των κατοίκων των νησιών.
Για την τρέχουσα περίοδο, για τη συγκράτηση των τιμών των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων λόγω του αυξημένου κόστους των καυσίμων, όπως διατείνεται η κυβέρνηση, αποφασίστηκε η ενίσχυση εκ νέου των ακτοπλοϊκών εταιρειών με 56 εκατομμύρια ευρώ. Ωστόσο, προκύπτουν ερωτήματα όχι μόνο ως προς τον τρόπο με τον οποίο προέκυψε αυτό το ποσό (έγινε πχ κάποιου είδους κοστολογικός έλεγχος;) αλλά και για τον τρόπο που θα ελεγχθεί η συγκράτηση των τιμών, από τη στιγμή που δεν λειτουργεί η εφαρμογή του Παρατηρητηρίου των τιμών ακτοπλοϊκών εισιτηρίων.
Επειδή οι κάτοικοι των νησιών στενάζουν από το υψηλό κόστος των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων για τις μετακινήσεις τους,
Επειδή οι υψηλές τιμές των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων επιβαρύνουν το κόστος μετακίνησης και για τους επισκέπτες, που γι αυτόν τον λόγο επιλέγουν άλλους τουριστικούς προορισμούς μειώνοντας το εισόδημα των κατοίκων των νησιών,
Επειδή εξαιτίας του αυξημένου μεταφορικού κόστους οι τιμές των προϊόντων στα νησιά επιβαρύνονται, με αποτέλεσμα η ακρίβεια να έχει πάρει διαστάσεις μάστιγας,
Επειδή οι πολυδιαφημιζόμενες κυβερνητικές παρεμβάσεις για τη συγκράτηση των τιμών των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων κυρίως λειτουργούν προς όφελος των ακτοπλοϊκών εταιρειών, χωρίς να παρέχουν ουσιαστικά οφέλη στους κατοίκους των νησιών
Ερωτάται ο αρμόδιος υπουργός:
- Γιατί από τον Μάιο του 2025 σταμάτησε να λειτουργεί το Παρατηρητήριο Τιμών Ναύλων Ακτοπλοϊκών Μεταφορών;
- Σε ποιες ενέργειες προτίθεται να προβεί για να επαναλειτουργήσει η εφαρμογή του Παρατηρητηρίου κατά τρόπο που να καθιστά μετρήσιμες τις παρεμβάσεις της πολιτείας για τον έλεγχο της ακτοπλοϊκής αγοράς προς όφελος των κατοίκων των νησιών;».
Οι ερωτώντες βουλευτές
Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος
Ακρίτα Έλενα
Βέττα Καλλιόπη
Γαβρήλος Γιώργος
Γιαννούλης Χρήστος
Δούρου Ειρήνη
Ζαμπάρας Μίλτος
Μπάρκας Κώστας
Νοτοπούλου Αικατερίνη
Παναγιωτόπουλος Ανδρέας
Παπαηλιού Γεώργιος
Τσαπανίδου Πόπη
Ψυχογιός Γεώργιος
