Με πρωτοβουλία της βουλευτή Κοζάνης, Καλλιόπης Βέττα και τη συνυπογραφή 14 ακόμη βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, κατατέθηκε κοινοβουλευτική ερώτηση και αίτηση κατάθεσης εγγράφων προς την υπουργό Πολιτισμού και τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών, με θέμα: «Πότε επιτέλους θα αποκατασταθεί το μνημείο-κτίριο της οδού Σταδίου 47 (οικία Αλέξανδρου Σούτσου) στο κέντρο της Αθήνας; Έξι χρόνια μετά την πυρκαγιά που το κατέκαψε, συνεχίζεται η κωλυσιεργία του υπουργείου Πολιτισμού και η συνολική απαξίωση του κληροδοτήματος από την κυβέρνηση».
Η ερώτηση εστιάζει στο τριώροφο νεοκλασικό μνημείο της οδού Σταδίου 47, που άλλοτε αποτελούσε την οικία του νομικού και φιλότεχνου, Αλέξανδρου Σούτσου, ο οποίος το 1896 την δώρισε στο κράτος μαζί με τη συλλογή που διατηρούσε και ολόκληρη την περιουσία του, περνώντας στη συνέχεια στη διαχείριση της Εθνικής Πινακοθήκης.
Αν και το παραπάνω κτίριο την 1η Μαΐου 2020 παραδόθηκε στις φλόγες και υπέστη μεγάλες καταστροφές, φαίνεται ότι η αποκατάστασή του ποτέ μέχρι σήμερα δεν αποτέλεσε προτεραιότητα για την κυβέρνηση. Άλλωστε, όπως προκύπτει από τα στοιχεία που παρατίθενται στην ερώτηση, οι παρεμβάσεις του υπουργείου Πολιτισμού αφορούν, επί έξι ολόκληρα χρόνια, κυρίως την «επικοινωνιακή διαχείριση» της ζημιάς και όχι άμεσες και ουσιαστικές πρωτοβουλίες για την αποκατάσταση του κτιρίου, ενώ ακόμα και οι μελέτες, που θα έπρεπε να είχαν ολοκληρωθεί τρία χρόνια πριν, παίρνουν συνεχώς παρατάσεις.
Τα παραπάνω αποδεικνύονται και από τα πολυάριθμα Δελτία Τύπου με τις υποσχέσεις της υπουργού Πολιτισμού για το ζήτημα, που καταγράφονται στην ερώτηση, σε αντιδιαστολή με τα φτωχά αποτελέσματα των μέχρι σήμερα πεπραγμένων της για την αποκατάσταση του κτιρίου, παρόλο που είχε στη διάθεσή της σειρά χρηματοδοτικών εργαλείων (ΕΣΠΑ, ΤΑΑ κ.λπ.), τα οποία μέχρι σήμερα δεν έχει αξιοποιήσει.
Επειδή λοιπόν, το έργο αποκατάστασης του κτιρίου δεν έχει ενταχθεί ακόμη σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα από την υπουργό Πολιτισμού και επειδή για την κατάσταση και την απαξίωση του κληροδοτήματος φέρει ευθύνη και ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, οι βουλευτές θέτουν συγκεκριμένα ερωτήματα σε σχέση με τις καθυστερήσεις των μελετών και τις μέχρι τώρα ενέργειες της κυβέρνησης, καλώντας παράλληλα τους υπουργούς να καταθέσουν στη Βουλή τα σχετικά στοιχεία.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:
Ερώτηση και AKE
Προς τους κ.κ. υπουργούς:
- Πολιτισμού
- Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών
Θέμα: «Πότε επιτέλους θα αποκατασταθεί το μνημείο-κτίριο της οδού Σταδίου 47 (οικία Αλέξανδρου Σούτσου) στο κέντρο της Αθήνας; Έξι χρόνια μετά την πυρκαγιά που το κατέκαψε, συνεχίζεται η κωλυσιεργία του Υπουργείου Πολιτισμού και η συνολική απαξίωση του κληροδοτήματος από την κυβέρνηση»
«Στην οδό Σταδίου 47 βρίσκεται το νεοκλασικό κτίριο που άλλοτε αποτελούσε την οικία του νομικού και φιλότεχνου, Αλέξανδρου Σούτσου, ο οποίος το 1896 την δώρισε στο κράτος μαζί με τη συλλογή που διατηρούσε και ολόκληρη την περιουσία του, προκειμένου να δημιουργηθεί το “Μουσείο Καλών Τεχνών”. Η περιουσία αυτή περιήλθε στο δημόσιο και εν συνεχεία, το 1900, πέρασε στην Εθνική Πινακοθήκη, με την έναρξη της λειτουργίας της. Η ευθύνη, επομένως, για την προστασία, τόσο της κινητής όσο και της ακίνητης περιουσίας του Αλέξανδρου Σούτσου, βαρύνει την Εθνική Πινακοθήκη και το εποπτεύον Υπουργείο Πολιτισμού, ενώ για την κατάσταση συνολικά του κληροδοτήματος του ευεργέτη και την απαξίωσή του καθίσταται υπόλογο και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Ειδικότερα ως προς το ακίνητο της οδού Σταδίου 47, αναφέρουμε ότι πρόκειται για ένα τριώροφο νεοκλασικό, με υπόγειο και δίρριχτη στέγη, δείγμα όψιμου νεοκλασικισμού, με πλούσιο μορφολογικό διάκοσμο στην κύρια όψη της οδού Σταδίου. Είναι κατασκευασμένο περί τα μέσα του 19ου αιώνα και έχει χαρακτηριστεί ως νεότερο μνημείο, εξαιρουμένων των μεταγενέστερων παρεμβάσεων. Επιπλέον, το κτήριο βρίσκεται εντός του κηρυγμένου ιστορικού κέντρου και εντός του εμπορικού τριγώνου του ρυμοτομικού σχεδίου Αθηνών. Στο δε άμεσο περιβάλλον του ακινήτου βρίσκονται τα, επίσης χαρακτηρισμένα ως μνημεία, κτήρια του Παλαιού Εθνικού Τυπογραφείου, του Μεγάρου της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος, του Μεγάρου Αθηνογένους, του Αρσάκειου Συγκροτήματος κ.λπ..
Ωστόσο, σχεδόν 6 χρόνια πριν, την 1η Μαΐου 2020, το κτήριο της οδού Σταδίου 47 παραδόθηκε στις φλόγες, μετά από πυρκαγιά που πιθανόν ξεκίνησε από τον 2ο όροφο του κτηρίου, με αποτέλεσμα να καταστραφεί μέρος του ξύλινου πατώματος του 2ου ορόφου, να καταρρεύσει η δίρριχτη ξύλινη στέγη και να γίνουν ζημιές και στους υποκείμενους ορόφους.
Η συγκεκριμένη καταστροφή δεν έχει αντίκτυπο μόνο στην κατάσταση και στην εικόνα του κτιρίου, που αποτελεί φυσικά υποχρέωση του κράτους να προστατευθεί και να αποκατασταθεί αλλά ευρύτερα στην εικόνα της οδού Σταδίου και στο κέντρο της πρωτεύουσας. Αυτό ωστόσο είναι κάτι που δεν μοιάζει να απασχολεί ιδιαίτερα τους αρμόδιους φορείς και ειδικότερα το Υπουργείο Πολιτισμού, του οποίου οι παρεμβάσεις φαίνεται κυρίως να αφορούν, επί έξι ολόκληρα χρόνια, την «επικοινωνιακή διαχείριση» της ζημιάς και όχι άμεσες και ουσιαστικές παρεμβάσεις και πρωτοβουλίες για την αποκατάσταση του κτιρίου.
Και αυτό είναι κάτι που τεκμαίρεται ευκόλως, αν ανατρέξει κανείς στα πολυάριθμα Δελτία Τύπου της αρμόδιας υπουργού για το ζήτημα, σε σχέση με τα φτωχά αποτελέσματα των μέχρι σήμερα πεπραγμένων της για την αποκατάσταση του κτιρίου, παρόλο που είχε στη διάθεσή της σειρά χρηματοδοτικών εργαλείων (ΕΣΠΑ, ΤΑΑ κ.λπ.), τα οποία μέχρι σήμερα δεν έχει αξιοποιήσει προς τούτο.
Ειδικότερα:
Ανήμερα τις καταστροφής, η Υπουργός Πολιτισμού κα Μενδώνη μας ενημέρωσε, με το από 1/3/2020 Δελτίο Τύπου, ότι το Υπουργείο σε συνεργασία με την Εθνική Πινακοθήκη «ξεκινά αμέσως τις διαδικασίες για την εκπόνηση των αναγκαίων μελετών, ώστε το έργο της αποκατάστασης του κτηρίου να είναι ώριμο για ένταξη στη χρηματοδοτική περίοδο 2021-2027».
Δύο ημέρες αργότερα, με το από 3/5/2020 Δελτίο Τύπου, η κα Μενδώνη μας ενημέρωσε ότι μετά την πυρκαγιά έγιναν άμεσες ενέργειες «με οδηγίες της» από την αρμόδια Διεύθυνση Προστασίας και Αναστήλωσης Νεώτερων και Σύγχρονων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού και ότι «ζήτησε από τις υπηρεσίες» να ληφθούν τα αναγκαία σωστικά μέτρα προστασίας των διερχομένων και του κτηρίου (υποστύλωση, καθαρισμός από πυρόπληκτα υλικά, στήριξη και προστασία των εσωτερικών δομικών στοιχείων, των τοιχογραφιών και οροφογραφιών, ικριώματα αντιστήριξης εξωτερικής τοιχοποιίας κ.ά.), χωρίς ωστόσο να υπάρχει καμία αναφορά, ούτε να προκύπτει από καμία απόφασή της στη Διαύγεια το ποσό που εξασφαλίστηκε από την ίδια και διατέθηκε για τις σχετικές εργασίες.
Έξι μήνες αργότερα, με το από 10/11/2020 Δελτίο Τύπου, η Υπουργός Πολιτισμού μας ενημέρωσε ότι πραγματοποίησε αυτοψία στο κτίριο και «έδωσε οδηγίες, ώστε να ληφθεί άμεσα πρόνοια για την «εγκατάσταση εξωτερικών ικριωμάτων προς αποφυγή ατυχήματος των διερχόμενων πεζών», χωρίς όμως να προκύπτει –και πάλι- από τη Διαύγεια η σχετική απόφαση, ούτε όμως και το ποσό που εξασφαλίστηκε και διατέθηκε για τη συγκεκριμένη προμήθεια. Στο ίδιο Δ.Τ. μας ενημέρωσε επίσης ότι «έχει δώσει σχετικές οδηγίες» στην αρμόδια Διεύθυνση «προκειμένου να προχωρήσει άμεσα η εκπόνηση των αναγκαίων μελετών», ώστε το έργο της αποκατάστασης του κτηρίου «να ενταχθεί στην επόμενη χρηματοδοτική περίοδο 2021-27».
Με το από 29/12/2022 Δελτίο Τύπου, η κα Μενδώνη μας ενημέρωσε εκ νέου ότι το έργο της αποκατάστασης του κτηρίου επί της Σταδίου 47 «θα ενταχθεί στο Πρόγραμμα Αττική 2021-2027», αποκρύπτοντας το ήδη γνωστό από τότε στην ίδια επίπεδο ανωριμότητας των μελετών (που είχαν ανατεθεί μόλις έξι μήνες πριν). Εξάλλου, η σχετική σύμβαση για την εκπόνηση των μελετών, ύψους 418.996 ευρώ από εθνικούς πόρους (ΠΔΕ), φαίνεται να υπογράφεται με τον ανάδοχο στις 4/5/2022 (δυο χρόνια μετά την πυρκαγιά), με ημερομηνία λήξης την 7/5/2023, όπως προκύπτει από το ΚΗΜΔΗΣ. Η προθεσμία αυτή όμως ουδέποτε τηρήθηκε, αφού έκτοτε τροποποιείται συνεχώς.
Αρχικά η λήξη της προθεσμίας εκπόνησης των μελετών μετακινήθηκε στις 31/7/2024 και στη συνέχεια στις 31.12.2025, ενώ σύμφωνα με την τελευταία Τροποποίηση Πράξεων στο «ΤΠΑ ΥΠΠΟ Α.ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ 2021-2025» (ΑΔΑ: 940346ΝΚΟΤ-ΓΟΗ/2-3-2026) η λήξη της πράξης εκπόνησης των συγκεκριμένων μελετών παρατάθηκε έως 31.12.2028.
Επομένως, ουδείς γνωρίζει αν έχουν ολοκληρωθεί ακόμη ή παραληφθεί οριστικά από το υπουργείο Πολιτισμού, ώστε να μπορέσει να ενταχθεί το έργο της αποκατάστασης σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα.
Και ενώ από κανένα στοιχείο δεν προκύπτει μέχρι σήμερα (Μάρτιος 2026) η ολοκλήρωση και το επίπεδο ωρίμανσης των μελετών, που συνεχώς παρατείνονται, η κα υπουργός, δύο χρόνια πριν, με το από 11/02/2024 Δελτίο Τύπου της, ανακοίνωνε ότι «μετά την ολοκλήρωση της μελέτης» (που δεν είχε ακόμη συμβεί!) δρομολογεί «όλες τις απαραίτητες ενέργειες για την ένταξη του έργου σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα».
Επειδή το έργο αποκατάστασης της οικίας του Αλέξανδρου Σούτσου (Σταδίου 47), παρά τις εξαγγελίες και τα αλλεπάλληλα Δελτία Τύπου της Υπουργού Πολιτισμού, δεν έχει ενταχθεί ακόμη σε κανένα χρηματοδοτικό πρόγραμμα,
Επειδή η υπουργός Πολιτισμού καταφεύγει μονίμως σε επικοινωνιακή διαχείριση του ζητήματος και δεν υπάρχει καμία λογοδοσία για την εγκατάλειψη του μνημείου-κτιρίου επί μια εξαετία,
Επειδή για την κατάσταση και την απαξίωση του κληροδοτήματος φέρει ευθύνη και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών,
Επειδή είναι παραπάνω από εμφανής η έλλειψη πολιτικής βούλησης για την προστασία, διατήρηση και αποκατάσταση του μνημείου-κτιρίου της οδού Σταδίου 47, με αποτέλεσμα αυτό να απαξιώνεται συστηματικά με ευθύνη της κυβέρνησης,
Ερωτάται η υπουργός Πολιτισμού:
- Που οφείλονται οι παραπάνω –αυταπόδεικτες- καθυστερήσεις στην εκπόνηση των μελετών και κατ’ επέκταση στην αποκατάσταση του μνημείου-κτιρίου της οδού Σταδίου 47; Καλείται να καταθέσει στο Σώμα και στις προθεσμίες που ορίζει ο Κανονισμός της Βουλής τις εγκριτικές αποφάσεις των τελικών μελετών και τα πρωτόκολλα ή έγγραφα που να πιστοποιούν την οριστική τους παραλαβή από το ΥΠΠΟ.
- Πόσα χρήματα διατέθηκαν το 2020 και το 2021 για τα πρώτα σωστικά μέτρα μετά την πυρκαγιά, για την προστασία των διερχομένων και του κτηρίου, την εγκατάσταση των εσωτερικών και εξωτερικών ικριωμάτων, κ.λπ.; Καλείται να καταθέσει στο Σώμα και στις προθεσμίες που ορίζει ο Κανονισμός της Βουλής τις σχετικές αποφάσεις, το ύψος των κονδυλίων που διατέθηκε προς τούτο και τα σχετικά παραστατικά.
- Γιατί δεν έχει εντάξει ακόμα το έργο της αποκατάστασης του μνημείου-κτιρίου σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα, ενώ είχε στη διάθεσή της πλήθος δυνατοτήτων και χρηματοδοτικών εργαλείων (ΕΣΠΑ, ΤΑΑ) τα τελευταία χρόνια;
Ερωτάται ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών:
- Ποια είναι η μέχρι σήμερα κατάσταση του Κληροδοτήματος του Αλέξανδρου Σούτσου;
- Τι γνωρίζει για την τωρινή κατάσταση του κτιρίου της οδού Σταδίου 47 και την εξαγγελθείσα –αλλά μη εισέτι γενόμενη- ένταξη της αποκατάστασής του σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα;
- Θα ελέγξει, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, την επάρκεια, αποτελεσματικότητα και εν γένει διαχείριση του κληροδοτήματος από τον φορέα «Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου», που εποπτεύεται από το υπουργείο Πολιτισμού»;
Οι ερωτώντες βουλευτές
Βέττα Καλλιόπη
Μαμουλάκης Χαράλαμπος
Ακρίτα Έλενα
Γαβρήλος Γιώργος
Δούρου Ειρήνη
Ζαμπάρας Μίλτος
Κοντοτόλη Μαρίνα
Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος
Μπάρκας Κώστας
Νοτοπούλου Κατερίνα
Παναγιωτόπουλος Ανδρέας
Παπαηλιού Γεώργιος
Παππάς Νικόλαος
Τσαπανίδου Πόπη
Ψυχογιός Γεώργιος
