Eφυγε στα 88 του χρόνια ο Αριστείδης Μανωλάκος, ο δίκαιος Αριστείδης, ο αγωνιστής Άρης, όπως τον αποκαλούσαν στην οικογένεια, ο κανονικός αριστερός που δεν διεκδίκησε θώκους και εξουσία. Αυτός που μέχρι και την τελευταία δύσκολη πνοή του με τη βοήθεια του οξυγόνου αγωνιούσε και συζητούσε για το μέλλον της Αριστεράς. Ως βαθιά γειωμένος άνθρωπος επιθυμούσε να κατέβει στο χωριό του -στους Μολάους- να χαϊδέψει τα γατιά του, να καθίσει στην αυλή του σπιτιού του δίπλα στα γεράνια και να μιλήσει με τους γείτονες. Αγαπούσε με πάθος τη ζωή, αποφάσισε να κόψει το τσιγάρο και έλεγε πως στα σαββατιάτικα νέα ανταμώματα με δημοσιογράφους φίλους στα Εξάρχεια θα κάθεται στην αυλή άκαπνος και με καθαρά πνευμόνια. Δεν πρόλαβε να ηχογραφήσει όλες τις ιστορίες που ήθελε να μας πει, αν και το δημοσιογραφικό μαγνητόφωνο που του αγόρασε η κόρη του Κατερίνα ήταν στο τραπεζάκι δίπλα του πάντα. Εκνευριζόταν όταν δεν θυμόταν λεπτομέρειες της ζωής του, που ήταν ταυτισμένη με τα βάσανα της Αριστεράς, και ήταν απολαυστική η συζήτηση με τη σύντροφό του Μαρία Μαρουλάκου, με την οποία πορεύτηκαν από τα φοιτητικά τους χρόνια στη Νομική και στους Λαμπράκηδες. Κρατώντας πια ένα μπαστούνι, με δύσκολο βηματισμό και ισορροπία επέμενε να σηκωθεί από την πολυθρόνα του και να αναζητήσει τις «ιστορικές λεπτομέρειες» στην πλούσια βιβλιοθήκη του.
Τελευταίοι της δρακογενιάς
Έφυγε κοντά στην ίδια ημερομηνία που είχε αναχωρήσει και ο φίλος του Μίμης Δαρειώτης (11/2/2022), από τους τελευταίους αυτής της δρακογενιάς. Λιγόστεψε και η παρέα του Σαββάτου, καθώς είχε προηγηθεί και το φευγιό του Βασίλη Μουλόπουλου. Τον αντάμωσα όταν ήταν πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ -δύο φορές βρέθηκε στη θέση αυτή μετά το 1997- και ήταν η «ψυχή» της συνδικαλιστικής παράταξης «Συσπείρωση Δημοσιογράφων-Δούρειος Τύπος» με όλες τις αποχρώσεις της κινηματικής Αριστεράς. Επί των ημερών του άνοιξε το επάγγελμα του δημοσιογράφου σε όσους εργάζονταν σε τηλεοράσεις και ραδιόφωνα. Αυτός δημιούργησε το Μορφωτικό Ίδρυμα της ΕΣΗΕΑ. Δυστυχώς, ούτε η φίλη του Φανή Πετραλιά είναι πια στη ζωή. Ο ίδιος εργάστηκε ως πολιτικός συντάκτης στην ΑΥΓΗ και στην Ελευθεροτυπία. Όταν συνταξιοδοτήθηκε, διετέλεσε μέλος της διοίκησης της ΑΥΓΗΣ και της Εφημερίδας των Συντακτών. Τις σπουδές του στη Νομική Αθηνών δεν τις ολοκλήρωσε ποτέ. Ήταν βαθιά πολιτικό ον. Ριζοσπαστικοποιήθηκε τη δεκαετία του ’60, με παρανομίες, εξορίες, διώξεις, ανιδιοτέλεια. Το 1956, με πρόταση του Ανδρέα Λεντάκη, οργανώθηκε στην παράνομη ΕΠΟΝ και μετά το 1958, ύστερα από τη διάλυση των παράνομων οργανώσεων του ΚΚΕ, συμμετείχε στη Νεολαία ως μέλος του Γραφείου της Σπουδάζουσας και αργότερα ως γραμματέας του, διάδοχος του Γρηγόρη Γιάνναρου. Από τον Δεκέμβριο του 1962 ήταν τακτικό μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της ΕΔΑ, συμμετείχε στο κίνημα 1-1-4, στο κίνημα του 15% των πρώτων χρόνων της δεκαετίας του ’60. Εκλέχθηκε το 1963 από το Δ´ Πανσπουδαστικό Συνέδριο στο Κεντρικό Συμβούλιο της ΕΦΕΕ.
Νεολαία Λαμπράκη
Στις 14 Σεπτεμβρίου του 1964 ως επίσημος εκπρόσωπος της Νεολαίας ΕΔΑ ανακοινώνει μαζί με τον Μίκη Θεοδωράκη που εκπροσωπεί τη «Δημοκρατική Κίνηση Νέων Γρηγόρης Λαμπράκης» τη συγχώνευση των δύο Νεολαιών. Έχει, όμως, ήδη εκφράσει σοβαρές επιφυλάξεις για τη φυσιογνωμία της νέας οργάνωσης. «Διαφωνούσα αρχικά ως προς τη μορφή ένταξης του σπουδαστικού τμήματος, λόγω και των αντιδράσεων από μεγάλο τμήμα των μελών της Σπουδάζουσας. Επέμενα, και από το βήμα του συνεδρίου, να περιληφθεί ο σοσιαλισμός στα ιδρυτικά κείμενα και να τονωθεί ο πολιτικός χαρακτήρας της οργάνωσης χωρίς να εξαντλείται η δράση της στην επαρχία, στη σύγκρουση με την αστυνομία, στα θέματα των λεσχών που είχαν αναχθεί σε κεντρικό ζήτημα» λέει ο Αριστείδης σε μια συνέντευξη που παραχώρησε στην ιστορικό Ιωάννα Παπαθανασίου για το βιβλίο της που αφορά την Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη. Και θυμάται ότι εκλέχθηκε μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου της ΔΝΛ μαζί με τον Ανδρέα Λεντάκη. Ανέλαβε τον τομέα διαφώτισης της οργάνωσης μέχρι τον Ιούνιο του 1965 που κλήθηκε να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία. Υπηρέτησε για έναν χρόνο ως προστάτης οικογένειας. «Έχασα έτσι τα Ιουλιανά» λέει ο Αριστείδης και επισημαίνει ότι «η μοναδική κλάση στην Ελλάδα που παρουσιάστηκε τον Ιούνιο αντί για τον Ιούλιο ήταν εκείνη του 1965. Φαίνεται ότι κάτι ξέρανε ή κάτι προετοιμάζανε από νωρίς...».
Μετά την απόλυσή του το 1966 μέχρι την κήρυξη της δικτατορίας ανέλαβε γραμματέας της οργάνωσης Αθήνας της ΔΝΛ. Χωρίς να αρνείται την ποικιλία των δραστηριοτήτων της ΔΝΛ, επιμένει ότι πρότεινε μέχρι τέλους την ενίσχυση του πολιτικού χαρακτήρα της οργάνωσης, στον οποίο εντάσσει και τη διοργάνωση κύκλου ομιλιών με τον Ηλ. Ηλιού και τον Κ. Φιλίνη.
Στη θέση του γραμματέα της Επιτροπής Πόλης Αθήνας παρέμεινε μέχρι το στρατιωτικό πραξικόπημα.
Από τα χρόνια της νεανικής πολιτικής του διαδρομής η μνήμη του εστίαζε στον συλλογικό χαρακτήρα του κινήματος χωρίς εσωστρέφεια,με συνεργασία, φαντασία, χωρίς τον δημοκρατικό συγκεντρωτισμό. Διάβαζε συστηματικά τον αριστερό Τύπο της εποχής: Η Γενιά μας, Δρόμοι της Ειρήνης, Τετράδια της Δημοκρατίας, Πανσπουδαστική, Σπουδαστικός Κόσμος, Η Αυγή, Δημοκρατική Αλλαγή, Ελεύθερα Συνδικάτα, Επιθεώρηση Τέχνης, Ελληνική Αριστερά.
Αντιδικτατορική δράση
Στη δικτατορία πέρασε στην παρανομία, ανήκε στα ιδρυτικά μέλη της «Επιτροπής του Πάσχα» μαζί με τον Μίκη Θεοδωράκη και άλλα στελέχη της ΔΝΛ και του ΠΑΜ, έχοντας την ευθύνη της συνεργασίας με τη Δημοκρατική Άμυνα, τις Δημοκρατικές Επιτροπές Αντίστασης και άλλες αντιδικτατορικές οργανώσεις. Συνελήφθη στις 30 Νοεμβρίου 1967, κρατήθηκε στη Γενική Ασφάλεια στην οδό Μπουμπουλίνας και στο Στρατόπεδο Διονύσου της ΕΣΑ και εκτοπίστηκε στο Παρθένι της Λέρου τον Μάρτιο του 1968, όπου και παρέμεινε μέχρι τον Δεκέμβριο του 1970. Αντιτάχθηκε στις αποφάσεις της 12ης Ολομέλειας της Κ.Ε. του ΚΚΕ, αλλά δεν υπέγραψε ούτε το κείμενο του ΚΚΕ Εσ. Ήταν από τα ιδρυτικά στελέχη του «Χάους». Μετά τη δικτατορία ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία, ανήκε στον χώρο της Ανανεωτικής Αριστεράς χωρίς κομματική ένταξη και υπεράσπισε το εγχείρημα του ΣΥΡΙΖΑ.
Συλλυπητήρια μηνύματα έστειλαν, μεταξύ άλλων, ο Σ. Φάμελλος και ο Αλ. Χαρίτσης. Ο ρ/σ 105,5 Στο Κόκκινο την ερχόμενη Δευτέρα έχει ειδικό αφιέρωμα στη μνήμη του 4-5 μ.μ. με τον Αλέξη Βάκη. Η πολιτική κηδεία του θα γίνει την Τρίτη 17 Φεβρουαρίου στις 11.30 στο Α´ Νεκροταφείο και θα ακολουθήσει αποτέφρωση της σορού στη Ριτσώνα.
