Μετά τη Βενεζουέλα, το φάντασμα του Τραμπ πλανιέται τώρα πάνω από το Ιράν, αλλά και τη Γροιλανδία. Με σύνθημα ότι θέλει «να κάνει ξανά μεγάλη την Αμερική», στα αγγλικά Make America Great Again -MAGA, είναι όμως εξαιρετικά αμφίβολο αν θα το πετύχει με τις μεθόδους που ακολουθεί και τις αντιδράσεις που συναντά διεθνώς, αλλά και στο εσωτερικό της χώρας του.
Καλό είναι να θυμόμαστε όταν μιλάμε για τις ΗΠΑ ότι πρόκειται για χώρα μεγάλων και οξύτατων αντιθέσεων που έφτασε στα πρόθυρα του διχασμού όταν ο Μπάιντεν είχε νικήσει εκλογικά και είχε απομακρύνει από τον Λευκό Οίκο τον ολιγάρχη, όχι, όμως, ομαλά, καθώς ο Τραμπ είχε επιχειρήσει πραξικόπημα, στέλνοντας στίφη ακροδεξιών να καταλάβουν το Καπιτώλιο. Καθοριστικής σημασίας για την τότε εκλογική νίκη του Μπάιντεν ήταν το κίνημα Black Lives Matter, το οποίο είχε επεκταθεί και στην Ευρώπη, με το γκρέμισμα αγαλμάτων πρώην δουλεμπόρων ευγενών, π.χ., στο Μπρίστολ της Βρετανίας.
Να θυμηθούμε επίσης ότι το κίνημα κατά της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης είχε ξεσπάσει πρώτα τον Δεκέμβριο 1999 στο Σιάτλ, για να ακολουθήσει το Πόρτο Αλέγκρε (2000) και η Γένοβα (2001). Αν και μισό αιώνα πριν, να θυμηθούμε και το κίνημα κατά του «βρόμικου πολέμου» στο Βιετνάμ, μέσα στην ίδια την Αμερική, με το οποίο είχε συναντηθεί στη δράση το Κίνημα των Πολιτικών Δικαιωμάτων, με ηγέτη τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ.
Άρα, η Ιστορία διδάσκει ότι κυρίως η Αριστερά δεν πρέπει να υποτιμά τους κοινωνικούς αγώνες του λαού των ΗΠΑ, όπου μπορεί να μην υπάρχει μια εθνικής εμβέλειας αριστερή πολιτική δύναμη, υπάρχει όμως πανσπερμία προοδευτικών κινημάτων, με πρόσβαση και στο εσωτερικό του Δημοκρατικού Κόμματος.
Στη βάση αυτή, προσωπικά εκτιμώ ότι η αντιλαϊκή και αντιμεταναστευτική πολιτική του σημερινού «πλανητάρχη» θα αποτελέσει τον καταλύτη πολιτικών ανακατατάξεων στο εσωτερικό των ΗΠΑ, στην κατεύθυνση που έδειξε η πανηγυρική εκλογή ως δημάρχου της Ν. Υόρκης του γεννημένου στην Ουγκάντα Ζοχράν Μαμντάνι.
Βάσιμη, λοιπόν, είναι η ελπίδα ότι ο τραμπισμός θα ηττηθεί, πρώτα μέσα στο σπίτι του. Αυτό οφείλουν να ενστερνιστούν οι προοδευτικές δυνάμεις της Ε.Ε., καθώς και εκείνες οι ηγεσίες της που εμμένουν στην ιδέα της ευρωπαϊκής ενοποίησης, την οποία ο Τραμπ πολεμά.
Κάνουν λάθος ορισμένοι που πιστεύουν ότι ο τραμπισμός θα ηττηθεί στρατιωτικά, στη βάση πολιτικών ισχύος, γι’ αυτό είναι επικίνδυνη αυταπάτη η πολιτική ανάδειξης της Ε.Ε. σε στρατιωτική υπερδύναμη. Αντιθέτως, καλύτερη επιλογή των ηγεσιών της Ε.Ε. θα ήταν η επιλογή πολιτικών που θα αφαιρέσουν το έδαφος πάνω στο οποίο αναπτύσσεται ο τραμπισμός, δηλαδή η Ακροδεξιά, στις κοινωνίες της Ευρώπης.
Σήμερα, ενώπιον της Ε.Ε., αλλά και της Ρωσίας, βρίσκεται η αξίωση Τραμπ να προσαρτήσει ή ενοικιάσει τη Γροιλανδία, δηλαδή περιοχή της Δανίας και ευρωπαϊκό έδαφος. Αν επιχειρηθεί βίαιη προσάρτηση, θα είναι επίθεση στο σύνολο της Ευρώπης, της Ρωσίας συμπεριλαμβανομένης, που διατηρεί νόμιμα συμφέροντα στην Αρκτική, πλουσιότατη σε ορυκτά περιοχή της γης. Επομένως, μπορεί να συμβεί το σήμερα δυσκολότατο, η Ε.Ε. και η Ρωσία να βρεθούν στην ίδια πλευρά της Ιστορίας. Άλλωστε, και η Σοβιετική Ένωση με ηγέτη τον Στάλιν είχε συμμαχήσει με τη Βρετανία του Τσόρτσιλ και τις ΗΠΑ του Ρούσβελτ, προκειμένου ν αντιμετωπιστεί ο τότε κύριος εχθρός που ήταν ο χιτλεροφασισμός.
Τέλος, δεν αποκλείω να προκύψει συμμαχία της Κίνας με την Ε.Ε., στον βαθμό που η δεύτερη θα διεκδικήσει τη στρατηγική της αυτονομία από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Θυμίζω ότι στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, μετά τη ρήξη Κίνας-ΕΣΣΔ, είχε αναπτυχθεί ιδιαίτερη σχέση της Κίνας του Μάο με την ΕΟΚ, την οποία οι Κινέζοι κομμουνιστές θεωρούσαν δυνάμει παράγοντα σταθερότητας και επιβεβαίωσης της δικής τους θέσης, ότι οι τότε δύο υπερδυνάμεις συνιστούσαν τη μεγαλύτερη απειλή, υποστηρίζοντας μάλιστα τη θεωρία περί του αναπόφευκτου του πολέμου.
Με βεβαιότητα ο κόσμος όλος και το διεθνές σύστημα κινούνται προς τον πολυπολισμό, που σημαίνει είτε νέες ισορροπίες σταθερότητας και ειρήνης είτε νέους οξύτατους ανταγωνισμούς, με συνέπεια πολέμους και βία, όπως συμβαίνει σήμερα. Για την απάντηση, οι καιροί ου μενετοί!
* Ο Πάνος Τριγάζης είναι υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
