Μέσα σε μια βδομάδα ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν εμφανίζεται επηρεασμένος από τις θέσεις Τραμπ, έτοιμος να διαπραγματευτεί με την Ελλάδα και την Κύπρο για θέματα ενεργειακής και οικονομικής συνεργασίας αφήνοντας στο πλάι τις μεγάλες διαφορές. Ειδικά για την Κύπρο.
Και από εκεί που ζητούσε λύση δύο κρατών στην Κύπρο, τώρα δηλώνει «ας παγώσουμε το πολιτικό πρόβλημα και ας απολαύσουμε την οικονομική συνεργασία, την ανάπτυξη της περιοχής». Μένει να διαπιστώσουμε αν με τις καινούργιες απόψεις του θα συμφωνήσει -και δημοσίως- ο Ερντογάν.
Ήταν μόλις πριν από λίγες μέρες στη συζήτηση για τον Προϋπολογισμό, που ο Χ. Φιντάν από το βήμα της Βουλής επαναλάμβανε τις γνωστές τουρκικές θέσεις (διεκδικήσεις) για την Ελλάδα και την Κύπρο. Ο κ. Φιντάν τόνιζε ότι δεν υπάρχει θέμα να εξεταστούν μόνο τα ζητήματα που θέτει η Αθήνα αλλά όλα τα προβλήματα μαζί· σε μια λύση πακέτο, όπως λέγεται.
Με την Αθήνα να απαντά ότι υπάρχει μια διαφορά, αυτή για την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα.
Ήταν οι μέρες που ο Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα Τομ Μπάρακ έλεγε («Η Καθημερινή») ότι το σημαντικό ζήτημα στην περιοχή είναι η αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων και αυτό μπορεί να γίνει χωρίς τα εμπόδια των επιμέρους διμερών διαφορών. Είναι μια θέση ουσιαστικά, που υποστηρίζουν οι Αμερικανοί εδώ και πολλά χρόνια. Ο Τραμπ όμως την εκφράζει ωμά και χωρίς όρια ή εξαιρέσεις.
Μία εβδομάδα μετά τα όσα είπε ο κ. Φιντάν στην τουρκική εθνοσυνέλευση, σε τηλεοπτική του συνέντευξη άλλαξε στάση.
Δηλώνοντας ειδικά για την Κύπρο: «Ας παγώσουμε το πολιτικό πρόβλημα και ας απολαύσουμε την οικονομική συνεργασία, την ανάπτυξη της περιοχής».
Εμφανίζεται βεβαίως να στηρίζει τη λύση δύο κρατών, όπως λέει ο Ερντογάν, όμως προέχει το ΤΩΡΑ.
Τονίζει ότι αυτό που μπορεί ΤΩΡΑ να γίνει είναι «να αδράξουμε τη στιγμή έτσι ώστε να βρούμε κάθε ευκαιρία να μετατρέψουμε την Κύπρο σε παράδεισο. Καθώς άλλες χώρες της περιοχής Μεσογείου κάνουν μεγάλες επενδύσεις στον τουρισμό, στη βιομηχανία, στην οικονομία. Ας σταματήσει η απομόνωση των Τουρκοκυπρίων, ας ξεκινήσει η ποιοτική συνεργασία. Βάζοντας σε πάγο το πολιτικό πρόβλημα, μπορούμε να απολαύσουμε την οικονομική συνεργασία, την ανάπτυξη της περιοχής, την εκμετάλλευση της ενέργειας, της βιομηχανίας, της οικονομίας. Όλα μαζί».
Είναι εμφανές ότι η αλλαγή στάσης (ακόμα και αν είναι διαπραγματευτική ή κίνηση για να κερδίσει χρόνο η Άγκυρα) έρχεται σαν αποτέλεσμα των θέσεων Τραμπ και της συνολικής πολιτικής που εφαρμόζει.
Συνεκμετάλλευση χωρίς όρους και προϋποθέσεις
Το αγαπημένο σύνθημα του Τραμπ «drill baby, drill» αφορά άμεσα τις αμερικανικές εταιρείες Chevron και Exxon Mobil που δραστηριοποιούνται στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η αμερικανική εταιρεία Chevron φαίνεται ότι αποκτά όλο και μεγαλύτερο μερίδιο για τις εξορύξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Είναι παρούσα και στην πρόσφατη συμφωνία Ισραήλ-Αιγύπτου, κινείται δραστήρια και στην περιοχή της Κύπρου ενώ, όπως ξέρουμε, έχει θαλάσσια οικόπεδα και στην Ελλάδα (νότια της Κρήτης, κ.α.) αλλά και στη Λιβύη.
Την ώρα λοιπόν που η Άγκυρα διαπραγματεύεται με τον Λευκό Οίκο για οπλικά συστήματα F-35, F-16 και κινητήρες για το τουρκικής κατασκευής αεροπλάνο KAAN και βεβαίως για LNG και άλλα ενεργειακά σχέδια, ο Ερντογάν κάνει ό,τι μπορεί για να φανεί ότι προσαρμόζεται με την πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ.
Μένει επίσης να δούμε αν η ίδια λογική θα επικρατήσει και σε ό,τι αφορά τις ελληνοτουρκικές διαφορές. Αν δηλαδή η Άγκυρα θα δείξει ότι μπορεί να προχωρήσουν εξορύξεις χωρίς να επιλυθούν οι διαφορές με την Ελλάδα.
Αυτό όμως παραπέμπει σε συνεκμετάλλευση, χωρίς όρους και προϋποθέσεις. Είναι κάτι που ευνοεί την Άγκυρα αφού η μοιρασιά θα γίνει σε βάρος των ελληνικών συμφερόντων.
Σε ό,τι αφορά το Κυπριακό, επίσης η αλλαγή στάσης της Άγκυρας, αν και φαντάζει εντυπωσιακή -πολύ μακριά από τη θέση περί της λύσης των δύο κρατών στην Κύπρο- είναι προβληματική. Διότι η Τουρκία αποβλέπει στο να κερδίσει πλούτο που δεν της ανήκει.
Αυτό που πραγματικά κινεί τα πράγματα είναι το «πνεύμα» Τραμπ που θέλει παντού και ασταμάτητα ενεργειακές συμφωνίες και εξορύξεις. Αυτό που δεν φαίνεται να κινείται είναι η εξωτερική πολιτική της Ελλάδας.
Η κυβέρνηση επιμένει ότι όλα είναι καλά, η εξωτερική πολιτική της φέρνει αποτελέσματα, και στα ελληνοτουρκικά αλλά και στα Δυτικά Βαλκάνια. Τα γεγονότα δεν την επιβεβαιώνουν.
Σενάρια αντικατάστασης από Καλίν
Κάποιες φήμες στην Άγκυρα θέλουν τον Χακάν Φιντάν να φεύγει από το υπουργείο Εξωτερικών και τη θέση του να παίρνει ο Ιμπραχίμ Καλίν (σήμερα επικεφαλής της ΜΙΤ - Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών), ένας από τους πλέον έμπιστους του Τούρκου Προέδρου.
Και ο Φιντάν, βεβαίως, παραμένει από τους πλέον έμπιστους του Ερντογάν. Όμως στην πολιτική όλα μπορεί να συμβούν. Όταν μάλιστα η οικογένεια Ερντογάν θέλει δικό της άνθρωπο για διάδοχο.
