Οσο πιο χαμηλά βάζει κανείς τον πήχη τόσο περισσότερες πιθανότητες έχει να περάσει από πάνω. Αυτό έκανε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 26ης Ιουνίου, χαμηλώνοντας τον πήχη στην υπενθύμιση από πλευράς των 27 ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι παράνομο. Πράγματι, στο κείμενο των συμπερασμάτων της συνόδου κορυφής σημειώνεται ότι «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπενθυμίζει ότι το μνημόνιο συνεννόησης Τουρκίας-Λιβύης για την οριοθέτηση περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παραγάγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη». Αυτή η υπενθύμιση του αυτονόητου πλασάρεται από τον επικοινωνιακό μηχανισμό του πρωθυπουργού ως εθνική επιτυχία, την ώρα που τα αντίπαλα μέρη της διαλυμένης και διχοτομημένης Λιβύης μόνο σε ένα θέμα φαίνεται να τα βρίσκουν: στην όλο και στενότερη οικονομική και ενεργειακή συνεργασία με την Τουρκία.
Σημειώνεται ότι την ώρα που ο Κ. Μητσοτάκης έσπευδε από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη -στο περιθώριο της οποίας είχε κι ένα σύντομο τετ α τετ με τον Τούρκο Πρόεδρο Ερντογάν- στη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε. στις Βρυξέλλες, η Λιβύη υπέγραφε με την Turkish Petroleum Corporation (TPAO) συμφωνία για την έναρξη σεισμικών ερευνών σε τέσσερις θαλάσσιες περιοχές. Σύμφωνα με τους χάρτες που δόθηκαν στη δημοσιότητα, οι έρευνες θα γίνουν σε μη αμφισβητούμενες περιοχές, σε θαλάσσιες ζώνες νοτίως της μέσης γραμμής μεταξύ των ελληνικών και των λιβυκών ακτών. Πλην όμως, η συνεργασία των Λίβυων με την TPAO αποτελεί παράγωγο του τουρκολιβυκού μνημονίου, του «παράνομου» όπως υπενθυμίζει η Ε.Ε., το οποίο τελικά παράγει αποτελέσματα επί του πεδίου.
Η «κασέτα» Γεραπετρίτη
Το ενδιαφέρον είναι πως η επικοινωνιακή γραμμή άμυνας που έχει επιλέξει η ελληνική κυβέρνηση για να διασκεδάσει τις ανησυχίες από τα αποτελέσματα που παράγει το παράνομο μνημόνιο -π.χ., από τα εμπόδια που βάζει η Τουρκία στις έρευνες για πόντιση καλωδίου στα ανοιχτά της Κάσου- αποτυπώνεται στην «κασέτα» του υπουργού Εξωτερικών ότι «η ελληνική κυβέρνηση διασφαλίζει τα κυριαρχικά της δικαιώματα στο πεδίο». Με δυο λόγια, ο Γιώργος Γεραπετρίτης ισχυρίζεται ότι η διασφάλιση θα έρθει με τις έρευνες που θα αρχίσει κάποια στιγμή σε δύο θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κρήτης η αμερικανική πετρελαϊκή εταιρεία Chevron. Να θυμίσουμε ότι στόχος της κυβέρνησης Μητσοτάκη από τον Νοέμβριο του 2019 που υπογράφτηκε το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι η κατάργησή του, γι’ αυτό και προσέγγισε το αφεντικό της Ανατολικής Λιβύης, τον πολέμαρχο Χαλίφα Χάφταρ, ο οποίος είχε αρνηθεί να αποδεχθεί το μνημόνιο που είχε τη σφραγίδα της κυβέρνησης της Τρίπολης, η οποία κάνει κουμάντο στη Δυτική Λιβύη. Στο μεταξύ, και ο Χάφταρ φαίνεται να αποδέχεται το μνημόνιο - και να τα βρίσκει με την Τουρκία. Συνεπώς, ο στόχος δεν μπορεί να επιτευχθεί και η κυβέρνηση περνάει κάτω από τον αληθινό πήχη. Πάντως ο πρωθυπουργός προανήγγειλε από τις Βρυξέλλες ότι ο Γ. Γεραπετρίτης θα πάει στη Λιβύη στις αρχές Ιουλίου, όπως σχεδίαζε από μήνες, για να συζητήσει τόσο με την κυβέρνηση της Τρίπολης όσο και με το κέντρο εξουσίας της Βεγγάζης το ενδεχόμενο μιας διαπραγμάτευσης για οριοθέτηση ΑΟΖ. Ίσως και με προσφυγή στο Δικαστήριο της Χάγης, εάν και εφόσον αποκτήσει κάποια στιγμή ενιαία κυβέρνηση η Λιβύη και θελήσει να τα βρει με την Ελλάδα. Για την ώρα, οι πιθανότητες είναι μικρές.
Το στοίχημα του Μεταναστευτικού
Αντιθέτως, οι πιθανότητες να διαπραγματευτεί η Λιβύη με την Ελλάδα -και όχι μόνο- για το Μεταναστευτικό είναι πολύ μεγαλύτερες. Άλλωστε, σε αντίθεση με το τουρκολιβυκό μνημόνιο που βρίσκεται πολύ χαμηλά στην ατζέντα των υπόλοιπων Ευρωπαίων, το ενδιαφέρον για το Μεταναστευτικό είναι έντονο. Και η Λιβύη -για την ακρίβεια οι διάφοροι πολέμαρχοι της χώρας, με κοστούμια και χωρίς- ξέρει να ανοίγει και να κλείνει τις στρόφιγγες και να εκμεταλλεύεται τους ανθρώπους που τρέχουν να ξεφύγουν από τους εμφυλίους, τη φτώχεια και την καταπίεση. Το απέδειξε όταν υπέγραψε τη σχετική συμφωνία με την Ιταλία -και τον τότε υπουργό Μετανάστευσης Ματέο Σαλβίνι- με ένα «αδιευκρίνιστα» μεγάλο αντάλλαγμα σε ευρώ. Έκτοτε σχεδόν σταμάτησαν να φεύγουν τα σαπιοκάραβα από τη Δυτική Λιβύη προς τη Λαμπεντούζα και οι Λίβυοι κρατούν τους πρόσφυγες και τους μετανάστες σε στρατόπεδα-φυλακές υπό απάνθρωπες συνθήκες. Αντιθέτως, άνοιξε η νέα ρότα από το Τομπρούκ της Ανατολικής Λιβύης προς την Ελλάδα, αυξάνοντας σε εκθετικό βαθμό τις αφίξεις προσφύγων και μεταναστών στη Γαύδο και στην Κρήτη. Μάλιστα, ένα μεγάλο μέρος αυτών που φτάνουν από το Τομπρούκ είναι ασυνόδευτοι ανήλικοι από την Αίγυπτο.
Αυτή τη ρότα θέλει να κλείσει ο Μητσοτάκης και γι’ αυτό προσπάθησε να εξασφαλίσει τη στήριξη των 27 με τη βοήθεια της ισχυρής ακροδεξιάς κυρίας της Ευρώπης, της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι. Ξέρει καλά ότι η Ελλάδα δεν έχει ούτε την επιρροή ούτε και τα απαραίτητα χρήματα για να ακολουθήσει το παράδειγμα Σαλβίνι, οπότε ποντάρει στη βοήθεια της Κομισιόν - και της αγαπημένης του φίλης Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. «Η Κομισιόν αναγνώρισε τον κίνδυνο από την παγίωση αυτής της κατάστασης (σ.σ.: της ρότας Τομπρούκ-Κρήτης) και φαίνεται να είναι διατεθειμένη να πάρει μέτρα» ήταν η εξαιρετικά αόριστη επί του πρακτέου δήλωση του Κ. Μητσοτάκη μετά τη σύνοδο κορυφής.
Ιστορίες για... φρεγάτες
Το πρώτο βήμα, πάντως, θα είναι η επίσκεψη στη Λιβύη του επιτρόπου για τη Μετανάστευση μαζί με τους αρμόδιους υπουργούς από την Ελλάδα, την Ιταλία και τη Μάλτα με στόχο να πείσουν τις λιβυκές Αρχές να επιτηρούν καλύτερα τα θαλάσσια σύνορα και να μην αφήνουν τα σαπιοκάραβα να αποπλέουν. Να τις πείσουν «με όλα τα μέτρα που έχουμε στη διάθεσή μας ως Ελλάδα και ως Ευρώπη -και καρότο και μαστίγιο-», όπως είπε ο πρωθυπουργός. Εν προκειμένω, ο διάδοχος του Μάκη Βορίδη στο υπουργείο Μετανάστευσης θα επισκεφθεί την Τρίπολη και τη Βεγγάζη πριν από τον Γιώργο Γεραπετρίτη, έχοντας, υποτίθεται, μαζί του κάτι να προσφέρει στους Λίβυους, κάποιο -άγνωστο προσώρας- «καρότο». Όσο για τον ρόλο του «μαστίγιου», υποτίθεται ότι θα τον αναλάβουν οι δύο φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού που θα περιπολούν νοτίως της Κρήτης. Την αποστολή των δύο φρεγατών ανακοίνωσε τη Δευτέρα ο Κ. Μητσοτάκης με την ατάκα «δεν θα κάνουν κουμάντο οι διακινητές για το ποιος μπαίνει στην Ελλάδα», ξεχνώντας προφανώς ότι ελληνικές φρεγάτες συμμετέχουν από το 2020 στην ευρωπαϊκή επιχείρηση IRINI, που έχει στόχο, εκτός από την επιτήρηση του εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ στη Λιβύη, να αποτρέπει τη διακίνηση προσφύγων και μεταναστών μέσω των θαλάσσιων οδών. Χωρίς μεγάλη επιτυχία…
