Με δεδομένο τον συσχετισμό πολιτικών δυνάμεων στην Ευρώπη αλλά και τον πρότερο βίο της προέδρου της δεν θα μπορούσε κανείς να περιμένει θαύματα από τη σύνθεση της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το σχήμα που παρουσίασε λοιπόν η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν την εβδομάδα που πέρασε δεν ήταν δυνατό να αγνοήσει την κυριαρχία των συντηρητικών δυνάμεων στην Ευρώπη. Αποκορύφωμα, η παράδοση στον Ιταλό Ραφαέλε Φίτο, έμπιστο της Τζόρτζια Μελόνι, του χαρτοφυλακίου της Συνοχής και των Μεταρρυθμίσεων. Πριν από μερικά χρόνια θα ακουγόταν σαν ανέκδοτο ότι ένας «μεταφασίστας» θα ήταν υπεύθυνος γι’ αυτούς τους τομείς στην Ευρώπη. Αλλά πλέον τα τείχη έχουν πέσει και οι Αδελφοί της Ιταλίας αποκαλούνται από τον ευρωπαϊκό αστικό Τύπο απλώς «υπερσυντηρητικοί».
Με προσωπική σφραγίδα
Αυτό που έγινε εμφανές ωστόσο είναι η προσπάθεια της ίδιας της πρόεδρου της Επιτροπής να ενισχύσει τη θέση της και την εικόνα της, οι οποίες είχαν πληγεί το τελευταίο διάστημα εξαιτίας και της κριτικής εκ των έσω, δηλαδή από μέλη του Κολεγίου των Επιτρόπων. Και το έκανε επιλέγοντας να επενδύσει ακριβώς σ’ αυτό για το οποίο κατηγορήθηκε: σε μια προσωποπαγή άσκηση των θεωρητικά περισσότερο «διαδικαστικών» καθηκόντων της, στέλνοντας και σαφή προειδοποιητικά μηνύματα σε επίδοξους αμφισβητίες. Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι η «εκπαραθύρωση» του Γάλλου Τιερί Μπρετόν, ο οποίος μέχρι και την τελευταία στιγμή λογιζόταν ως ο σίγουρος σημαιοφόρος της Γαλλίας στην Κομισιόν και μάλιστα με ιδιαίτερα αναβαθμισμένο ρόλο. Η δημόσια κριτική που έχει ασκήσει στο παρελθόν για τον τρόπο «διοίκησης» της πολιτικής του προϊσταμένης του κόστισε τελικά τη θέση. Ίσως να έπαιξε ρόλο και η κριτική του απέναντι σε μεγάλες αμερικανικές εταιρείες, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα την τελευταία του κόντρα με τον Ίλον Μασκ - οι καλές διατλαντικές διασυνδέσεις της κυρίας Φον ντερ Λάιεν δεν είναι και κανένα μυστικό… Σε κάθε περίπτωση, ο Μπρετόν βρέθηκε εκτός ομάδας, αφού, όπως φαίνεται, ο Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δεν αισθανόταν αρκετά ισχυρός για να έρθει σε ανοιχτή σύγκρουση με τη Φον ντερ Λάιεν. Το γεγονός ότι ένας δικός του άνθρωπος, ο Στεφάν Σεζουρνέ, προορίζεται για το κρίσιμο χαρτοφυλάκιο της Βιομηχανικής Πολιτικής σίγουρα τον διευκολύνει να παρουσιάσει αυτή την «αντικατάσταση» ως πολιτική του επιτυχία ή τουλάχιστον να δικαιολογήσει την εικόνα αποφυγής μιας προσωπικής ήττας.
Αδύναμες κυβερνήσεις, ισχυρή γραφειοκρατία
Ωστόσο, μέσα και από αυτή την κόντρα καθίσταται σαφές ότι η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εκμεταλλευόμενη το γεγονός ότι οι κυβερνήσεις Γαλλίας και Γερμανίας δεν διανύουν και την καλύτερή τους περίοδο, θα επιδιώξει να κερδίσει έδαφος στη μάχη των εξουσιών της Κομισιόν απέναντι στο Συμβούλιο ενισχύοντας φυσικά και τη δική της θέση. Η επιλογή της να δώσει τις τέσσερις από τις έξι θέσεις εκτελεστικών αντιπροέδρων σε γυναίκες, ως απάντηση στις κυβερνήσεις που αγνόησαν το αίτημά της για καλύτερη «ποσόστωση», έχει απλώς συμβολικό χαρακτήρα. Το γεγονός ότι ανταμείβει όμως με αναβαθμισμένα χαρτοφυλάκια κυβερνήσεις που τη στήριξαν φανατικά, όπως η ελληνική και η πολωνική, δείχνει ακριβώς την πρόθεσή της να σχηματίσει έναν στενό κύκλο έμπιστων ανθρώπων γύρω της, με τους οποίους θα μπορεί να πορεύεται χωρίς ιδιαίτερες αμφισβητήσεις. Δεν θα υπάρχουν πια φωνές όπως του αντιπάλου της στις ευρωεκλογές Νίκολας Σμιτ από το Λουξεμβούργο ή του Φραντς Τίμερμανς από την Ολλανδία.
Συνολικά λοιπόν θα είναι μια Κομισιόν βαθιά συντηρητική, με ακροδεξιές πινελιές και κάποιες ή κάποιους Επιτρόπους σαν άλλοθι για την ποικιλομορφία και την αντιπροσωπευτικότητα, με κορυφαίο το παράδειγμα της Ισπανίδας αντιπροέδρου Τερέζα Ριμπέρα, υπεύθυνης για την Ανταγωνιστικότητα και την Πράσινη Μετάβαση - ας μην ξεχνάμε ότι και η κεντροαριστερή κυβέρνηση της Ισπανίας δεν μοιάζει τόσο ακλόνητη…
Οι διεργασίες και οι σχετικές αναταραχές που προκλήθηκαν σε μια σειρά από χώρες είναι ενδεικτικές της πολιτικής ρευστότητας που επικρατεί στην Ευρώπη. Υπάρχει πάντα και το ενδεχόμενο κάποιας εμπλοκής όταν οι υποψήφιοι θα έρθουν στο Ευρωκοινοβούλιο για τις ακροάσεις τους. Στο παρελθόν κάποιοι ανάμεσά τους έχουν απορριφθεί μέσα από αυτή τη διαδικασία και πολλοί μιλούν για ένα είδος «παράδοσης» που είναι πολύ πιθανό να επαναληφθεί.
Ακόμα κι αν «κοπούν» ωστόσο ένας ή δύο από τους εκλεκτούς της ομάδας Φον ντερ Λάιεν, η ουσία ελάχιστα θ’ αλλάξει. Θα είναι μια Κομισιόν συντηρητική σε καιρούς δύσκολους για την Ευρώπη, με κάποια ακροδεξιά «σταγονίδια» μέσα της και με την πρόεδρό της να επιδιώκει να καταστήσει ως θέσφατο τον μάλλον αυταρχικό και συχνά πλήρως αδιαφανή τρόπο άσκησης των καθηκόντων της. Αλλά αυτά είναι αναπόφευκτα όταν οι πολίτες είτε δεν ψηφίζουν είτε ρίχνουν την ψήφο τους χαλαρά υποτιμώντας την ισχύ της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών, που μοιάζει να απολαμβάνει την απαξίωση της «πολιτικής» διεκδικώντας όλο και περισσότερες αρμοδιότητες και εξουσίες για λογαριασμό της. Αυτό είναι ίσως το πιο προβληματικό στοιχείο, τουλάχιστον για όσους πιστεύουν σε μια Ευρώπη των πολιτών και της πολιτικής.
