Οι κινητοποιήσεις κατά του εμβολίου που πραγματοποιούνται διεθνώς τους τελευταίους μήνες προκαλούν ενδιαφέρον πολιτικό, κοινωνικό αλλά και ψυχολογικό. Οι φωνές για υποχρεωτικότητα, τα προνόμια των εμβολιασμένων και η πίεση της πολιτείας στους ανεμβολίαστους εντείνουν τις αντιδράσεις αυτών που δεν επιθυμούν να εμβολιαστούν, επικαλούμενοι ακόμα και αντισυνταγματικότητα. Ωστόσο, εξετάζοντας καθαρά νομικά και δη συνταγματικά το ζήτημα, αφενός το άρθρο 21 παρ. 3 που προβλέπει ότι το κράτος μεριμνά για την υγεία των πολιτών και λαμβάνει ειδικά μέτρα για την προστασία του γήρατος και αφετέρου η πρόβλεψη του άρθρου 25 παρ.4 ότι το κράτος δικαιούται να αξιώνει από όλους τους πολίτες του την εκπλήρωση του χρέους της κοινωνικής και εθνικής αλληλεγγύης εξασφαλίζουν συνταγματικό έρεισμα στην πολιτεία για μέτρα ακόμα και καθολικής υποχρεωτικότητας του εμβολίου.
Οι θεωρίες συνωμοσίας
Το ερώτημα που τίθεται είναι τι ωθεί τα άτομα να έχουν αρνητική στάση κατά ενός εμβολίου που τόσο η πολιτική και δημοσιογραφική όσο και η επιστημονική κοινότητα προκρίνουν ως το πιο αποτελεσματικό όπλο που διαθέτει αυτή τη στιγμή η ιατρική επιστήμη, αν όχι κατά της διάδοσης του ιού, τουλάχιστον κατά των αρνητικών επιπτώσεων στην υγεία της συντριπτικής πλειοψηφίας όλων όσοι νοσήσουν. Και ας υποτεθεί ότι σημαντική μερίδα των πολιτών κάθε κράτους είναι επιφυλακτική απέναντι στην κατηγορία των πολιτικών και των δημοσιογράφων γιατί θεωρεί ότι αυτοί έχουν σκοπό να τους παραπλανήσουν, να τους παγιδέψουν, να τους ελέγξουν ή οτιδήποτε άλλο, όπως έχουν πράξει κατά καιρούς. Πώς εξηγείται το γεγονός ότι υπάρχει και η ίδια καχυποψία απέναντι στους επιστήμονες, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ή τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων; Μα, γιατί θεωρούνται γρανάζια της ίδιας μηχανής, του ίδιου σάπιου συστήματος. Γι’ αυτούς πολιτικοί, δημοσιογράφοι, φαρμακευτικές εταιρείες και επιστήμονες είναι ένα και το αυτό. Το διεφθαρμένο σύστημα που θέλει να τους ελέγξει και να τους βλάψει. Και όλοι είναι σε συνεννόηση μεταξύ τους με σκοπό να βλάψουν τους απλούς ανθρώπους.
Στην περίπτωση όμως της παρούσας πανδημίας υπάρχει μια ιδιαιτερότητα. Ο υποχρεωτικός εμβολιασμός δεν είναι κάτι καινούργιο. Μία από τις υποχρεώσεις όσων εκπλήρωναν τη στρατιωτική τους θητεία ήταν και ο υποχρεωτικός εμβολιασμός τους. Κανείς δεν διαμαρτυρήθηκε και κανείς δεν αναρωτήθηκε τι περιείχε τότε το εμβόλιο. Κανείς δεν αμφισβήτησε την ύπαρξη της γρίπης Η1Ν1 ή της νόσου των τρελών αγελάδων και των επιπτώσεών τους. Οπότε λοιπόν από πού απορρέει η καχυποψία και επιφύλαξη μερίδας των πολιτών τόσο κατά της πανδημίας όσο και κατά του εμβολίου; Ποια είναι η ειδοποιός διαφορά;
Οι επιφυλάξεις
Η έναρξη της πανδημίας συνοδεύτηκε από σκληρά μέτρα από τις περισσότερες κυβερνήσεις του κόσμου, από υποχρεωτική χρήση μασκών μέχρι απαγόρευση κυκλοφορίας των πολιτών και κλεισίματος καταστημάτων. Μέτρα που πολλοί πολίτες δεν τα έχουν ξαναδεί να εφαρμόζονται στην πράξη. Ο περιορισμός αυτός της ελευθερίας των πολιτών προκάλεσε σε πολλούς από τους πολίτες τη λειτουργία αντανακλαστικών, με κύριο χαρακτηριστικό την άρνηση των μέτρων, αλλά και της ίδιας της πηγής, δηλαδή της ύπαρξης της ίδιας της πανδημίας. Πρόκειται για αδυναμία της οργανωμένης πολιτείας να συντονίσει, να ενημερώσει, να πείσει, να παρέμβει θετικά για την αντιμετώπιση και τον περιορισμό της νόσου. Διότι σημαντική μερίδα των πολιτών δεν εμπιστεύεται τους θεσμούς, το κράτος, το σύστημα. Οπότε ό,τι απορρέει από όλα αυτά είναι ψευδές, παραπλανητικό, εχθρικό.
Η βάσιμη καχυποψία
Πρόκειται για την καχυποψία απέναντι στην ίδια πολιτεία που δεν έλυσε οικονομικά, εργασιακά ή κοινωνικά προβλήματα. Και έτσι πολλοί πολίτες έχουν απωλέσει διά παντός την εμπιστοσύνη τους στην οργανωμένη πολιτεία ακόμα και σε ζητήματα που αφορούν στην ίδια την υγεία τους.
Πρόκειται για μια ήττα της οργανωμένης πολιτείας και τους κράτους που αδυνατεί να οικοδομήσει μια σχέση εμπιστοσύνης με τον πολίτη. Διότι στα μάτια του εχθρός δεν είναι ο ιός, είναι η πολιτεία και το κράτος.
* Ο Μιχάλης Λιόκουρας είναι δικηγόρος
