Ι. Εκκένωση
Απαραίτητη προϋπόθεση για μια εκκένωση αποτελεί η αρμονική συνεργασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της ΕΛ.ΑΣ., της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, της Πολιτικής Προστασίας, του Δασαρχείου και των εθελοντικών ομάδων πυροπροστασίας. Φυσικά, ικανή και αναγκαία συνθήκη είναι η διαδικασία να έχει οργανωθεί προληπτικά και να έχουν προηγηθεί ασκήσεις εφαρμογής του σχεδιασμού.
Χαρτογράφηση του χώρου (χωριό / πόλη) σε σχέση με το καύσιμο φορτίο συνεκτιμώντας το ανάγλυφο της περιοχής, την εγγύτητα σε δασικές περιοχές, το είδος της δασικής κάλυψης καθώς και άλλους παράγοντες κινδύνου (αυτοσχέδιες χωματερές κ.λπ.).
Εκτίμηση των μέτρων πρόληψης που έχουν ή ΔΕΝ έχουν ληφθεί:
Α. Καθαρισμοί ρεμάτων από φερτά υλικά, κορμούς κ.λπ., καθαρισμοί ακαλλιέργητων εκτάσεων, καλλιεργημένων εκτάσεων κ.λπ.
Β. Καθαρισμοί και απομάκρυνση αυτοσχέδιων χωματερών, είναι γνωστό ότι κάθε χωριό έχει τη χωματερή του με άκρως εύφλεκτα υλικά (ελαστικά αυτοκινήτων, κλαδέματα, πλαστικά κ.λπ.).
Γ. Εκτίμηση σε σχέση με τις ζώνες πυροπροστασίας γύρω από το χωριό.
Έξοδοι από το χωριό τόσο ως προς τον αριθμό όσο και ως προς την κατεύθυνση (Βορρά, Νότο, Ανατολή, Δύση).
Εκτίμηση πληθυσμιακής σύνθεσης του χωριού. Αριθμός κατοίκων. Εκτίμηση για αριθμό υπερήλικων/ παιδιών/ ανθρώπων που έχουν δυσκολία στη μετακίνηση.
Εκτίμηση του αριθμού των αγροτικών μηχανημάτων και μηχανημάτων έργου και της διαθεσιμότητάς τους σε περίπτωση πυρκαγιάς.
Εκτίμηση του αριθμού των κατοίκων που δεν θέλουν να αποχωρήσουν προληπτικά, αλλά να συνδράμουν στις προσπάθειες αντιμετώπισης της πυρκαγιάς.
Εκτίμηση της ύπαρξης δασικών δρόμων και έλεγχος όσων δασικών δρόμων υπάρχουν όσον αφορά στη προσβασιμότητα και από τι είδους οχήματα είναι προσβάσιμοι.
Μέριμνα για την εκκένωση όσον αφορά στα ποιμνιοστάσια, μελίσσια, άλλα παραγωγικά ζώα και για τα αναρίθμητα ημιδεσποζόμενα ζώα συντροφιάς, τα οποία κατά κανόνα κυκλοφορούν ελέυθερα καθώς και για άλλα τα οποία είναι διά βίου δεμένα (βαρελόσκυλα). (Αυτό αφορά σε κατάφωρη παράβαση της σχετικής νομοθεσίας, κάτι για το οποίο κατά κανόνα {πλην ελαχίστων εξαιρέσεων} οι καθ’ ύλη αρμόδιοι, δήμος και ΕΛ.ΑΣ., σπανίως ενδιαφέρονται).
Έλεγχος των πυροσβεστικών κρουνών εντός του χωριού όσον αφορά:
Α. Στην εύρυθμη λειτουργία τους, καθώς και αν υπάρχει ηλεκτρογεννήτρια στο αντλιοστάσιο που τους τροφοδοτεί για την περίπτωση διακοπής ρεύματος.
Β. Έλεγχος της συμβατότητας σύνδεσης των κρουνών με τα πυροσβεστικά οχήματα και τις υδροφόρες.
Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι για την ομαλή λειτουργία των πυροσβεστικών κρουνών που υπάρχουν εντός του χωριού την ευθύνη έχουν ο οικείος δήμος και το τοπικό συμβούλιο της διαμερισματικής ενότητας (του χωριού). Όσον αφορά στους κρουνούς που υπάρχουν εντός του δάσους και σε σχέση με την ομαλή λειτουργία τους, το τοπίο είναι ασαφές. Το πιο λογικό είναι ότι την ευθύνη για τον έλεγχο τους έχουν η Πυροσβεστική Υπηρεσία και ο οικείος δήμος για το αντλιοστάσιο, την ύπαρξη ηλεκτρογεννήτριας, καθώς και τη συνεχή πλήρωση της δεξαμενής όταν η παροχή είναι σχεδιασμένη με την υψομετρική διαφορά και λειτουργεί με βαρύτητα. (Ένα σύντομο ανέκδοτο είναι ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι αρμόδιοι/αναρμόδιοι έχουν καταχωρημένες τις συντεταγμένες, μήκος - πλάτος, των πυροσβεστικών κρουνών που βρίσκονται εντός των ορίων του δήμου.)
Όλα τα παραπάνω, επειδή εδράζονται στη συνδυασμένη δράση πολλών φορέων, πρέπει να δοκιμαστούν τουλάχιστον σε μια πλήρη άσκηση αρκετά πριν την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου, ώστε να εκτιμηθούν δυσλειτουργίες, αστοχίες, ελλείψεις, λάθη κ.λπ. Απλά πράγματα, όπως συμπεριφορές κοινής λογικής, δεν είναι αυτονόητα, π.χ. δεν αποχωρείς από το χωριό όταν έχεις τον αέρα στο πρόσωπο, αποφεύγεις τις ανωφέρειες κ.λπ., συνιστούν λάθη που μπορεί να αποβούν άκρως επικίνδυνα.
ΙΙ. Εγκατάλειψη
Δίδεται μέσω sms εντολή «εκκένωσης» (άρκτου παρούσης ίχνη ζητείς...) στηριγμένη στην υπόθεση ότι όλοι οι κάτοικοι έχουν κινητά τηλέφωνα, γνωρίζουν να τα διαβάζουν κ.λπ... Στην εντολή συνδράμουν όργανα της ΕΛ.ΑΣ. και της Πολιτικής Προστασίας. Επειδή δεν έχει εκπονηθεί σχέδιο για την προστασία του χωριού, οι κάτοικοι δεν είναι πρόθυμοι, δεν πείθονται να αποχωρήσουν. Μένουν στο χωριό, οργανώνονται πρόχειρα και προσπαθούν να προστατεύσουν το χωριό τους αδιαφορώντας για τον κίνδυνο. Πολλές φορές αυτό το καταφέρνουν με επιτυχία και ελάχιστες απώλειες. Η απώλεια ανθρώπινων ζωών και ζώων είναι απολύτως ΜΗ αποδεκτή, ωστόσο όμως -και χωρίς ο κανόνας αυτός να μπαίνει σε σύγκριση- επίσης δεν είναι αποδεκτό να εγκαταλείπεις / να αφήνεις πίσω το χωριό στο έλεος της φωτιάς χωρίς συντεταγμένο σχέδιο, με φωνές, ντουντούκες και πανικόβλητες συμπεριφορές.
Η αντιμετώπιση μιας πυρκαγιάς είναι ένας μικρός πόλεμος, μια μάχη, και ισχύει ο γνωστός κανόνας: «εχθρός, σκοπός, μέσα, έδαφος». Ένα γραμμάριο πρόληψης ισοδυναμεί με 100 τόνους νερό, ίσως και περισσότερο.
Σημ.: Δεν είμαι ειδικός, όλα τα παραπάνω αφορούν στην κοινή λογική και στο πραγματικό νοιάξιμο για τον τόπο, είτε πρόκειται για τις αρμόδιες αρχές είτε πρόκειται για την «ατομική συλλογική» ευθύνη των κατοίκων.
* Ο Βασίλης Μεϊδάνης είναι οικονομολόγος, πρ. διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο V-PRC
