Ερημιά. Περπατάς στους δρόμους και έχουν την ίδια ησυχία που επικρατεί τον Δεκαπενταύγουστο. Τώρα φαίνεται η πόλη πιο «ειλικρινής». Χωρίς τα φτιασίδια και τα περσινά εντομοαπωθητικά λαμπάκια. Χωρίς τις κόρνες και τα μποτιλιαρίσματα του κέντρου. Μοιάζει με τη σιωπή που επικρατεί πριν το τέλος ή είναι η ησυχία που φέρνει μαζί της η καινούργια αρχή;
Το παλιό, όπως το ξέραμε, σίγουρα τελείωσε ανεπιστρεπτί. Το καινούργιο, ακόμη αόρατο έμβρυο σε υπερηχογράφημα. Κι εμείς κολλημένοι, ο καθένας στη δική του ζώνη άνεσης, προσηλωμένοι στην αυτοβελτίωση που μπορεί να εμπεριέχει ένας εγκλεισμός, υποδυόμαστε τους επιζώντες που θα παίξουν ρόλο στις μελλοντικές εξελίξεις.
Η τηλεόραση και οι εφημερίδες έχουν γραμμή, όπως είναι σαφές, να μας βάζουν στο επίκεντρο, με ψευδαισθήσεις ότι εμείς είμαστε οι παράγοντες των εξελίξεων και ότι αν δεν είμαστε, τότε το λάθος είναι δικό μας. Τίτλος: «Ευχάριστα νέα». Περιγραφή: Ένας τύπος από την επαρχία άνοιξε σουβλατζίδικο στο Μαϊάμι και πλουτίζει. Δύο τριαντάρηδες έφτιαξαν γκατζετάκι για να μετράει το οξυγόνο στο αίμα, ενώ συγχρόνως φτιάχνει καφέ, και γίνονται μεγαλομέτοχοι πολυεθνικής. Και πάει λέγοντας. Και σου λένε καταλήγοντας: «Τα μεγάλα μυαλά μας φεύγουν».
Εκεί αρχίζω να βιδώνω. Πρώτον, δεν φεύγουν. Τα διώχνετε. Δεύτερον, εγώ που μένω εδώ, και άλλοι σαν κι εμένα, είμαστε τα «μικρά μυαλά» που ξεμείναμε; Μπορεί να είναι κι έτσι, αφού, σύμφωνα με τα λεγόμενά σας, όποιος δεν έχει πρωτοπόρες επιχειρηματικές ιδέες ανήκει σ’ αυτή την κατηγορία.
Το να είναι κανείς δημιουργικός και να παλεύει γι’ αυτά που πιστεύει και για τις ιδέες του είναι σαφώς ο βασικός δρόμος εξέλιξης. Όμως, αυτή η πιεστικά δοσμένη αισιοδοξία, η αλήθεια είναι ότι δεν πείθει και πολλούς. Και αποδεικνύει ότι είμαστε ακόμη πολύ μακριά από το να δούμε το εμβρυακό καινούργιο στο υπερηχογράφημα που ανέφερα νωρίτερα.
Τίποτα νέο. Ησυχία. Και είναι λογικό. Άλλωστε, έχουμε πολλά παρόμοια ιστορικά παραδείγματα που εξηγούν πως ό,τι αρχίσει να κινείται τώρα ή λίγο πιο μετά, όταν βγούμε από τη χειμερία νάρκη της απλής επιβίωσης, θα κινηθεί προς άλλη κατεύθυνση. Το μοντέλο της νεοφιλελευθεροποίησης των διαπροσωπικών σχέσεων και της κεφαλαιοποίησης της ανθρώπινης ύπαρξης είναι αυτό που κατέρρευσε πρώτο, κι ας μην το έχει παραδεχτεί κανείς δημόσια μέχρι στιγμής.
Οι κοινωνίες εμπεριέχουν από την ίδια τους τη γέννηση την έννοια της αλληλεγγύης, την έννοια της μέριμνας για τον ανυπεράσπιστο, της συμμετοχής στη διαμόρφωση ενός κοινού μέλλοντος. Χωρίς αυτά, είναι καταδικασμένες να βαλτώνουν στην ίδια τους την ύπαρξη.
Μέχρι να το συνειδητοποιήσουμε αυτό, ας μην περιμένουμε τίποτα καινούργιο. Ούτε να περιμένουμε ν’ ακούσουμε καλά νέα χωρίς να αλλάξουμε, έστω και λίγο, εμείς. Στα γόνατα κανείς δεν έτρεξε μαραθώνιο. Καιρός να σηκωθούμε λοιπόν. Έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας.
* Η Μαρία Μαθιουδάκη είναι πολιτικός επιστήμονας και διεθνολόγος
