Του Βαγγέλη Βιτζηλαίου*
Εταίρος ή ανταγωνιστής η Κίνα για την Ευρώπη; Ποια θέση θα πάρει η Ευρωπαϊκή Ένωση στο εμπορικό «μπρα ντε φερ» Ουάσιγκτον - Πεκίνου; Τα βασανιστικά αυτά ερωτήματα τίθενται συνεχώς για την Ε.Ε. και τις χώρες της στο πλαίσιο ενός διεθνώς μεταβαλλόμενου σκηνικού, που αποκτά στοιχεία διπολισμού, με την ανάδυση της Κίνας ως παγκόσμιας υπερδύναμης απέναντι στις ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ.
Ο εμπορικός ανταγωνισμός των Ηνωμένων Πολιτειών με την ασιατική χώρα, καθώς και η οικονομική και γεωπολιτική στρατηγική του Πεκίνου υποχρεώνουν την Ευρώπη να λάβει σημαντικές αποφάσεις, με στόχο την εξεύρεση μιας ευέλικτης θέσης που θα αποφέρει περαιτέρω οικονομικά οφέλη, χωρίς να διαταράξει τις παραδοσιακές σχέσεις με τις ΗΠΑ.
Σε αναζήτηση κοινής γραμμής
Το ζήτημα για την Ευρώπη, βεβαίως, δεν έχει να κάνει τόσο με τη θέση της όσο με το εάν αυτή θα είναι κοινή για τις χώρες - μέλη της. Η Ε.Ε. καλείται για ακόμη μία φορά απέναντι σε μία πρόκληση, οικονομικού χαρακτήρα αυτή τη φορά, να έχει μία ενιαία φωνή, ως Ένωση και όχι ως σύνολο κρατών - μελών με αντικρουόμενα συμφέροντα.
Ο τομέας των επενδύσεων είναι ενδεικτικός, αφού ανέδειξε μία ευρωπαϊκή «υποκρισία» ως προς την κινεζική διείσδυση στη Γηραιά Ήπειρο. Από τη μία πλευρά εκφράζονται ανησυχίες για την αύξηση της επιρροής του Πεκίνου -χαρακτηριστικές οι παλαιότερες επικρίσεις που δέχθηκε η Ελλάδα, που χαρακτηρίστηκε ακόμη και «Δούρειος Ίππος» με αφορμή την επένδυση της COSCO στον Πειραιά-, από την άλλη όμως οι μεγαλύτερες χώρες και οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης προχωρούν σε υπογραφή συμφωνιών ύψους δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ εκπέμποντας σε διαφορετικό μήκος κύματος σε σχέση με τις ανησυχίες των Βρυξελλών.
Στα τέλη Μαρτίου η Ιταλία έγινε η πρώτη χώρα της G7 (και η πρώτη από τις ισχυρότερες χώρες της Ε.Ε.) που συμμετέχει στην κινεζική πρωτοβουλία «Belt and Road» με τον Ιταλό πρωθυπουργό Τζιουζέπε Κόντε και τον Πρόεδρο της Κίνας Σι Τζινπίνγκ να υπογράφουν περίπου 30 συμφωνίες, ύψους 2,5 δισ. ευρώ. Λίγα 24ωρα αργότερα, ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υποδέχθηκε στο Παρίσι τον Κινέζο ομόλογό του υπογράφοντας 15 οικονομικές συμφωνίες ύψους 40 δισεκατομμυρίων, παρά το γεγονός ότι κάλεσε σε ενιαία ευρωπαϊκή γραμμή απέναντι στις εμπορικές και κυρίως στις τεχνολογικές επιδιώξεις της Κίνας.
Ο μεγάλος κίνδυνος για την Ε.Ε. είναι να εγκλωβιστεί ως «κομπάρσος» σε μια κλιμάκωση της αντιπαράθεσης των δύο ισχυρών παγκόσμιων παικτών, της Ουάσιγκτον και του Πεκίνου∙ υπόθεση εξαιρετικά δύσκολη, αν τα συμφέροντά της ως Ένωση, είναι αντικρουόμενα με αυτά των επιμέρους (ισχυρών) κρατών - μελών της. Η Ευρώπη πρέπει να διατηρήσει τη δική της θέση, αξιοποιώντας τις προοπτικές που διανοίγονται από την επιθυμία της περαιτέρω εξάπλωσης των κινεζικών επιχειρήσεων -κρατικών ή μη- στη Γηραιά Ήπειρο, αλλά και διατηρώντας σε ισορροπία την παραδοσιακή σχέση της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, διασφαλίζοντας τη διατήρηση του μοντέλου πολυμέρειας που πρεσβεύει.
Στην πρόσφατη, 21η ετήσια Σύνοδο Ε.Ε. - Κίνας, ομολογώντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίστηκαν και διαψεύδοντας τις προβλέψεις που ανέμεναν αδιέξοδο, οι δύο πλευρές έφτασαν στη διαμόρφωση ενός κειμένου με το οποίο δεσμεύθηκαν να ενισχύσουν περαιτέρω τη στρατηγική εταιρική σχέση τους, στη βάση «ανοιχτού πνεύματος, εξάλειψης των διακρίσεων και του θεμιτού διαγωνισμού». Παράλληλα, επιβεβαίωσαν εκ νέου τη δέσμευσή τους για τη μεταρρύθμιση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, κίνηση απέναντι στον Ντ. Τραμπ, ενώ βρέθηκε κοινός τόπος για τα ακανθώδη ζητήματα των βιομηχανικών επιδοτήσεων και των γεωγραφικών ενδείξεων. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί μία ευνοϊκή εξέλιξη στην κατεύθυνση διεθνούς οικονομικής συνεργασίας και σταθερότητας, όμως όχι και δικλίδα ασφαλείας για το μέλλον, αφού απαιτείται ακόμη πολλή προσπάθεια.
Όχι αντίπαλοι, αλλά ισότιμοι εταίροι
Η ενίσχυση των σινο-ευρωπαϊκών σχέσεων θα είναι αμοιβαία επωφελής για Ευρωπαϊκή Ένωση και Κίνα αφού και οι δύο πλευρές διατηρούν εμπορικούς και επενδυτικούς «διαδρόμους». Τα οφέλη θα είναι αμφίδρομα. Η Ευρώπη δεν θα πρέπει να δει την Κίνα ούτε ως «αντίπαλο» ούτε ως ισχυρότερο παγκόσμιο παράγοντα, στο άρμα του οποίου θα προσδεθεί εξαιτίας της δυναμικής του. Θα πρέπει να δει την Κίνα ως ισότιμο εταίρο, θέτοντας συγκεκριμένα όρια και κανόνες. Στην κατεύθυνση αυτή κινούνται οι αυστηρότεροι όροι που θέτει η Ε.Ε. προς τις κινεζικές στρατηγικές επενδύσεις, με το σύστημα εποπτείας τους.
* Το κείμενο αναδημοσιεύεται από το Δελτίο Ευρωπαϊκών Εξελίξεων του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ
