ΜΥΤΙΛΗΝΗ. ΝΙΚΟΣ ΛΙΟΝΑΚΗΣ
"Θέλω να δω τον Πάπα" λέει τραγουδιστά τον στίχο της ομώνυμης οπερέτας του Θεόφραστου Σακελλαρίδη ένας Μυτιληνιός σε φίλο του, προχωρώντας βιαστικά προς την αποβάθρα του λιμανιού, για να προλάβουν την αποβίβαση του Ποντίφικα της Ρώμης από το μίνι βαν που ερχόταν από το hotspot της Μόριας, όπου είχε μεταβεί μαζί με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο και τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο, για να αναπέμψουν ο καθένας σύντομη προσευχή για τους πρόσφυγες που πνίγηκαν στο Αιγαίο αναζητώντας ζωή.
Στριμωγμένοι μαζί με εκατοντάδες άλλους συμπολίτες τους, ρεπόρτερ, φωτογράφους και κάμεραμαν από όλον τον κόσμο, προσπαθούσαν να εξασφαλίσουν μια οπτική γωνία που θα τους επέτρεπε να δουν έστω και για λίγες στιγμές τη λιτή, πλην συμβολική, τελετή. Σε λίγη ώρα θα άκουγαν από τα μεγάφωνα του λιμανιού τον Πάπα Φραγκίσκο να εξαίρει με τα πιο θερμά λόγια τη στάση του ελληνικού λαού και συγκεκριμένα των κατοίκων της Λέσβου: "Αποδεικνύουν πως σ' αυτά τα χώματα, που είναι κοιτίδα Πολιτισμού, χτυπάει ακόμη η καρδιά μιας ανθρωπότητας που ξέρει να αναγνωρίζει πρώτα απ' όλα τον αδελφό και την αδελφή, μιας ανθρωπότητας που ξέρει να χτίζει γέφυρες και αρνείται να βρει καταφύγιο στην ψευδαίσθηση πως, υψώνοντας φράχτες, θα νιώσει πιο ασφαλής".
Αίσθημα υπερηφάνειας και δικαίωσης
Η έξαψη και η προσμονή για την επίσκεψη των τριών ανώτατων θρησκευτικών ηγετών ήταν διάχυτη στη Μυτιλήνη από την προηγούμενη ημέρα, με κλίμα γενικευμένης εφορίας να πλανάται παντού στον αέρα της πόλης, με τους ντόπιους να ανακατεύονται μαζί με τους περίπου 400 και πλέον διαπιστευμένους δημοσιογράφους και τεχνικούς από όλο τον πλανήτη και να δίνουν ζωή έως πολύ αργά το βράδυ στο λιμάνι, όπου οι παρουσιαστές των διεθνών δικτύων ήταν στημένοι από νωρίς με τις κάμερες για ζωντανές μεταδόσεις. Το νήμα θα το έπιανε όλη η πόλη νωρίς το πρωί του Σαββάτου από τις 9, με όλες τις καφετέριες του παραλιακού δρόμου να παίζουν στη διά πασών τη μετάδοση από τη δημόσια τηλεόραση. Οι ντόπιοι, από τους υπαλλήλους του αεροδρομίου και τον ταξιτζή που σε κατέβαζε στο κέντρο, μέχρι τους ταβερνιάρηδες, τους καφετζήδες και τους περιπτεράδες, αλλά και τους περαστικούς που σε εξυπηρετούσαν ακαριαία με οδηγίες ή ακόμα και με το δικό τους μεταφορικό μέσο, όλοι οι κάτοικοι της Λέσβου μετέφεραν το αίσθημα υπερηφάνειας, δικαίωσης, επιβράβευσης που ένιωθαν εν όψει της επίσκεψης, για την έμπρακτη βοήθειά τους προς τους πρόσφυγες που πέρασαν από το νησί τους όλους αυτούς τους μήνες από τον Αύγουστο.
Όσο πρωτόγνωρο, ιδιαίτερο, ιστορικό ήταν το γεγονός της επίσκεψης του Πάπα Φραγκίσκου, του Οικουμενικού Πατριάρχη και του Αρχιεπισκόπου Αθηνών στη Λέσβο, άλλο τόσο οικείο έμοιαζε. Η επίσκεψη έμοιαζε με φυσική συνέχεια όλης αυτής της προβολής που έτυχε άθελά του το νησί, με επιβράβευση που όμως κέρδισε από την αλληλεγγύη που επέδειξε (στην πλειονότητά του), όχι άθελά του, αλλά συνειδητά.
Ταρακούνησαν τους εξοικειωμένους τηλεθεατές
Οι παγκόσμιοι τηλεθεατές είναι εδώ και μήνες εξοικειωμένοι με τις εικόνες των προσφύγων στα κέντρα υποδοχής και ταυτοποίησης στα νησιά, τα κέντρα μετεγκατάστασης, τα πολιτικά μηνύματα των κατά καιρούς αξιωματούχων επισκεπτών του νησιού, τις συγκινητικές εικόνες. Αλλά, δυστυχώς, και με τις εικόνες φρίκης και θλίψης από τον χαμό ανθρώπων στα νερά του Αιγαίου, από παιδάκια που κείτονται στις αμμουδιές σε μια κατάσταση πέραν της ανθρώπινης λογικής.
Όμως η ιδιαιτερότητα και η μεγάλη σημασία της πρωτοβουλίας της κοινής παρουσίας του Ποντίφικα της Ρώμης, του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, του Αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου, τους οποίους υποδέχτηκε και συνάντησε κατ' ιδίαν ο Έλληνας πρωθυπουργός, έγκειται στο ότι ταρακούνησε το εξοικειωμένο βλέμμα της διεθνούς κοινής γνώμης απέναντι στην ανθρωπιστική τραγωδία της προσφυγικής κρίσης.
Υποστήριξη, όχι απομόνωση
"Ταξιδέψαμε εδώ για να ακούσουμε τις φωνές σας και να σας κοιτάξουμε στα μάτια", "Όσοι φοβούνται εσάς δεν σας κοίταξαν στα μάτια, δεν βλέπουν τα πρόσωπά σας, δεν βλέπουν τα παιδιά σας" είπε στους πρόσφυγες στο hotspot της Μόριας ο πρώτος της Ορθοδοξίας Βαρθολομαίος. "Δεν είστε μόνοι σας", "Μη χάνετε την ελπίδα" είπε ο Πάπας. "Ενώνουμε τις φωνές μας για να στηρίξουμε εσάς τους ξεριζωμένους" ξεκίνησε το μήνυμά του ο Αρχιεπίσκοπος.
Ευχή και των τριών να έχει συνέχεια, να έχει "πρακτικό αποτέλεσμα για τους ίδιους τους ξεριζωμένους αδελφούς μας". Σε αυτή την κατεύθυνση, επισήμαναν -με διακριτικό πλην ευθύ τρόπο- την αδράνεια του ΟΗΕ και τον κάλεσαν να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων. "Πρέπει να προωθείται ανελλιπώς η συνεργασία μεταξύ των χωρών, των διεθνών οργανισμών και των ανθρωπιστικών θεσμών, όχι απομονώνοντας, αλλά υποστηρίζοντας αυτόν που αντιμετωπίζει την επείγουσα κατάσταση" είπε ο Πάπας και ευχήθηκε "υπό αυτήν την προοπτική να έχει επιτυχία η πρώτη Παγκόσμια Ανθρωπιστική Σύνοδος Κορυφής, που θα λάβει χώρα στην Κωνσταντινούπολη τον ερχόμενο μήνα".
Ανθρωπιστικό και άρα βαθιά πολιτικό μήνυμα
Οι τρεις ανώτατοι θρησκευτικοί ηγέτες της χριστιανοσύνης -όχι ως πολιτικοί, αλλά ως πνευματικοί ταγοί που μιλούν αμεσότερα στο κοινό αίσθημα των δισεκατομμυρίων που αποτελούν το ποίμνιο της ορθόδοξης και της καθολικής Εκκλησίας- επέβαλαν έτσι, από κοινού, ένα "restart" στη συλλογική μνήμη. Επικαλούμενοι τις πανανθρώπινες και οικουμενικές αξίες της αγάπης, της ειρήνης, της αλληλεγγύης, της στήριξης, υπενθύμισαν το αυτονόητο. Στο ίδιο πλαίσιο, εξαιρετικής συμβολικής σημασίας και η υπογραφή της κοινής διακήρυξης. Έπιασαν τον φακό της παγκόσμιας κοινής γνώμης και τον έστρεψαν πάνω από το νησί του Αιγαίου, από το οποίο πέρασαν περί τους 500.000 πρόσφυγες συνολικά, για να τη θέσουν ενώπιον των ευθυνών της.
Η πρόθεσή τους δεν ήταν να μιλήσουν πολιτικά. Μπορεί να διευκρίνισαν αρκετές φορές πριν και μετά την επίσκεψη ότι οι κινήσεις τους δεν έχουν πολιτικό, αλλά θρησκευτικό χαρακτήρα, όμως τα μηνύματά τους ήταν σαφή και αιχμηρά προς τις αποφάσεις και τη στάση Ευρωπαίων ηγετών. Στηλίτευσαν την απαξίωση του ανθρώπου. Ήταν βαθιά πολιτικά: Η Ελλάδα δεν μπορεί να σηκώσει μόνη της το τεράστιο βάρος ενός προβλήματος που είναι παγκόσμιο.
"Θρηνήσαμε καθώς είδαμε τη σκληρότητα των αδελφών μας, των αδελφών σας, να κλείνουν τα σύνορα και να γυρίζουν τις πλάτες" τόνισε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος. "Μόνο όσοι δουν τα μάτια αυτών των μικρών παιδιών που συναντήσαμε θα μπορέσουν να αντιληφθούν αμέσως το πλήρες μέγεθος της χρεοκοπίας της ανθρωπιάς και της αλληλεγγύης που επιδεικνύει η Ευρώπη τα τελευταία χρόνια σε αυτούς τους ανθρώπους και όχι μόνο" είπε ο Αρχιεπίσκοπος. "Πράγματι, τα φράγματα οδηγούν σε διαιρέσεις αντί να βοηθούν την αληθινή πρόοδο των λαών και οι διαιρέσεις αργά ή γρήγορα προκαλούν συγκρούσεις" επισήμανε ο Πάπας. Και η έντονα συμβολική πρωτοβουλία του να επιστρέψει στο Βατικανό μαζί με 12 πρόσφυγες από τον Καρά Τεπέ (σ.σ.: ανθρώπους που είχαν εγκλωβιστεί στην Ελλάδα λόγω του κλεισίματος των συνόρων στα Βαλκάνια και στις χώρες της βόρειας Ευρώπης πριν από τη συμφωνία της 20ής Μαρτίου μεταξύ Ε.Ε. - Τουρκίας) ερμηνεύεται ως εκδήλωση της δυσαρέσκειάς του για την ακολουθούμενη πολιτική και πρακτική αλλά και ως μήνυμα προς τους Ευρωπαίους ηγέτες.
"Παράδειγμα ανθρωπιάς η Ελλάδα"
Ακόμα και με την απλή φράση του προς τον Έλληνα πρωθυπουργό ότι "Η Ελλάδα εξακολουθεί να δίνει το παράδειγμα της ανθρωπιάς", ο Πάπας έθεσε τη χώρα μας ως παράδειγμα προς μίμηση από τα άλλα κράτη - μέλη της Ευρώπης, σε αντιδιαστολή με το κλείσιμο των συνόρων και τις πολιτικές καταστολής. Στο ίδιο μήκος κύματος, στη συνάντησή του με τον Ποντίφικα, ο πρωθυπουργός δήλωσε υπερηφάνεια για τη στάση του ελληνικού λαού προς τους πρόσφυγες, παρά τις δυσκολίες από τη λιτότητα, "Τη στιγμή μάλιστα που κάποιοι εταίροι μας, και μάλιστα στο όνομα της χριστιανικής Ευρώπης, ύψωναν τείχη και φράχτες για να εμποδίσουν ανυπεράσπιστους ανθρώπους να διεκδικήσουν μια καλύτερη ζωή".
