ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
«Νεκροί μετανάστες στη θάλασσα, πάνω στα πλοία αυτά, τα οποία, αντί να οδηγούν σε έναν δρόμο ελπίδας, οδηγούν στον δρόμο προς τον θάνατο... Αυτή η σκέψη, που έρχεται ξανά και ξανά στο μυαλό, γίνεται αγκάθι στην καρδιά και προκαλεί πόνο».
Λόγια απολύτως επίκαιρα για όσα εκτυλίσσονται τους τελευταίους μήνες στο Αιγαίο, λόγια του Πάπα Φραγκίσκου. Λόγια που, φευ, δεν τα είπε χθες στη Λέσβο, αλλά στη Λαμπεντούζα, τον Ιούλιο του 2013. Γεγονός που αποδεικνύει, αν μη τι άλλο, ότι «αυτός ο κόσμος δεν θα αλλάξει ποτέ».
Αν, όμως, αυτή είναι η απαισιόδοξη πλευρά, η αισιόδοξη, γεμάτη ελπίδα νότα γράφτηκε χθες στο αιγαιοπελαγίτικο αυτό νησί (σ.σ.: το ρεπορτάζ έχει γραφτεί πριν από την άφιξη σε αυτό του Ποντίφηκα) από τους τρεις κορυφαίους εκκλησιαστικούς ηγέτες και τον Έλληνα πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα.
Οι πληροφορίες θέλουν τον επικεφαλής της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας να είχε εκφράσει την έντονη επιθυμία του για επίσκεψή του σε κάποιο ελληνικό νησί από την αρχή των προσφυγικών ροών. Μετά δε τις σχετικές επαφές που είχε με εκπροσώπους του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Εκκλησίας της Ελλάδος, αλλά και την πρόσκληση που του απέστειλαν, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Αγίας Έδρας, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Πρ. Παυλόπουλος (αφού ο Πάπας είναι και αρχηγός κράτους), η επίσκεψη αυτή έγινε χθες πραγματικότητα.
Ένας παράγοντας μάλιστα που ευνόησε την επίσκεψη αυτή ήταν η διαπίστωση κοινών προσεγγίσεων -παρά τις διαφορετικές αφετηρίες- με τον Αλέξη Τσίπρα. Διαπίστωση που είχε γίνει κατά την επίσκεψη στο Βατικανό, τον Ιούλιο του 2014, του Αλέξη Τσίπρα και του τότε εκπροσώπου του ΣΥΡΙΖΑ Πάνου Σκουρλέτη. Με κοινό πεδίο τις πανανθρώπινες αξίες, όπως υπογράμμιζε ο τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης στις δηλώσεις του μετά τη συνάντηση. Στη διάρκεια της οποίας είχαν συζητήσει για τους πολέμους στην ευρύτερη περιοχή, αλλά και το προσφυγικό - μεταναστευτικό. Σκηνικό που αναμενόταν να επαναληφθεί χθες στις δύο τετ-α-τετ συναντήσεις που θα είχαν οι δύο ηγέτες.
Χθες, λοιπόν, η Λέσβος έγινε παγκόσμιο σύμβολο αφύπνισης συνειδήσεων, με τους τρεις θρησκευτικούς ηγέτες να υπογραμμίζουν στην κοινή δήλωση που συνυπέγραψαν το παράδειγμα της Ελλάδας, πολιτικής ηγεσίας και πολιτών, να κάνουν πράξη τις αρχές της ανθρωπιάς και της αλληλεγγύης, παρά, σημειωτέον, τις δύσκολες ώρες που περνά η πατρίδα μας. Προσκαλώντας έτσι και τις άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να μιμηθούν την προσέγγιση αυτή.
Η κοινή δήλωση των τριών εκκλησιαστικών ηγετών
«Ημείς, ο Πάπας Φραγκίσκος, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος συναντηθήκαμε στο ελληνικό νησί της Λέσβου...». Έτσι ξεκινά η κοινή δήλωσή τους. Στόχος της επίσκεψης είναι «να αποδείξουμε τη βαθιά ανησυχία μας για την τραγική κατάσταση των πολυάριθμων προσφύγων, των μεταναστών και των αιτούντων άσυλο (σ.σ.: χωρίς διαχωρισμό δηλαδή) που έχουν έρθει στην Ευρώπη, προσπαθώντας να ξεφύγουν από καταστάσεις συγκρούσεων και, σε πολλές περιπτώσεις, καθημερινών απειλών για την επιβίωσή τους.
Η παγκόσμια κοινή γνώμη δεν μπορεί», διαμηνύουν με αποφασιστικότητα οι τρεις εκκλησιαστικοί ηγέτες, «να αγνοήσει την τεράστια ανθρωπιστική κρίση που δημιουργήθηκε από την εξάπλωση της βίας και των ένοπλων συγκρούσεων, τις διώξεις και τον εκτοπισμό των θρησκευτικών και εθνικών μειονοτήτων και τον ξεριζωμό των οικογενειών από τα σπίτια τους, κατά παραβίαση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών τους».
Όμως, «η τραγωδία της αναγκαστικής μετανάστευσης και της μετατόπισης επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπων και είναι ουσιαστικά μια κρίση της ανθρωπότητας, καλώντας για μια απάντηση αλληλεγγύης, συμπόνιας, γενναιοδωρίας και άμεσης πρακτικής δέσμευσης πόρων. Από τη Λέσβο κάνουμε έκκληση προς τη διεθνή κοινότητα να ανταποκριθεί με θάρρος στην αντιμετώπιση αυτής της τεράστιας ανθρωπιστικής κρίσης και των βαθυτέρων αιτίων της μέσω διπλωματικών, πολιτικών και φιλανθρωπικών πρωτοβουλιών και μέσα από συλλογικές προσπάθειες, τόσο στη Μέση Ανατολή όσο και την Ευρώπη».
Η λύση δεν είναι η διέλευση του Αιγαίου και της Μεσογείου
Και στη συνέχεια της κοινής δήλωσης, απευθύνεται πρόσκληση προς όλους τους πολιτικούς ηγέτες «να χρησιμοποιήσουν κάθε μέσο για να εξασφαλιστεί ότι πρόσωπα και κοινότητες, συμπεριλαμβανομένων των χριστιανών, παραμένουν στις πατρίδες τους και απολαμβάνουν το θεμελιώδες δικαίωμα να ζουν με ειρήνη και ασφάλεια. Μία ευρύτερη διεθνής συναίνεση και ένα πρόγραμμα βοήθειας χρειάζονται επειγόντως για να διατηρηθεί το κράτος δικαίου, για την προάσπιση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε αυτή τη μη βιώσιμη κατάσταση, για την προστασία των μειονοτήτων, για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και του λαθρεμπορίου, για την εξάλειψη των μη ασφαλών διαδρομών, όπως αυτές μέσα από το Αιγαίο και το σύνολο της Μεσογείου, και για να αναπτυχθούν ασφαλείς διαδικασίες επανεγκατάστασης. Με αυτό τον τρόπο θα είμαστε σε θέση να βοηθήσουμε άμεσα αυτές τις χώρες οι οποίες εμπλέκονται στην ικανοποίηση των αναγκών των πολυάριθμων βασανισμένων αδελφών μας. Ειδικότερα, εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας προς τον λαό της Ελλάδας, ο οποίος, παρά τις δικές του οικονομικές δυσκολίες, έχει ανταποκριθεί με γενναιοδωρία σε αυτή την κρίση».
Αυτονόητα, εξάλλου, οι εκκλησιαστικοί άνδρες απευθύνουν «κοινή έκκληση για τον τερματισμό του πολέμου και της βίας στη Μέση Ανατολή, μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη και την έντιμη επιστροφή όσων αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους... (Συνεπώς) για όσο διάστημα υπάρχει η ανάγκη, ζητούμε επιμόνως από όλες τις χώρες να παράσχουν προσωρινό άσυλο, να προσφέρουν την ιδιότητα του πρόσφυγα σε όσους έχουν το δικαίωμα, να επεκτείνουν τις προσπάθειες αρωγής τους και να συνεργαστούν με όλους τους ανθρώπους καλής θέλησης για τον άμεσο τερματισμό των συνεχιζόμενων συγκρούσεων».
Να υπερασπιστούμε τα δικαιώματα προσφύγων και μεταναστών
Και με αφετηρία τα λόγια του Χριστού, «επείνασα γαρ και εδώκατέ μοι φαγείν...», λόγια που επικαλούνται οι κ. Βαρθολομαίος, Φραγκίσκος και Ιερώνυμος, επισημαίνουν χαρακτηριστικά: «Μαζί θα κάνουμε το χρέος μας, ώστε να προσφέρουμε στους μετανάστες, τους πρόσφυγες και τους αιτούντες άσυλο μια ανθρώπινη υποδοχή στην Ευρώπη» (Οικουμενική Χάρτα, 2001). Με την υπεράσπιση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων των προσφύγων, των αιτούντων άσυλο και των μεταναστών, καθώς και των πολλών περιθωριοποιημένων ανθρώπων στις κοινωνίες μας, έχουμε ως στόχο να εκπληρώσουμε την αποστολή των Εκκλησιών, που είναι η διακονία του κόσμου».
Και σε ένα χαρακτηριστικό επιμύθιο, «η συνάντησή μας σήμερα έχει ως στόχο να δώσει κουράγιο και ελπίδα σε όσους αναζητούν καταφύγιο και σε όλους εκείνους που τους καλωσορίζουν και τους βοηθούν. Καλούμε τη διεθνή κοινότητα να θέσει την προστασία τής ανθρώπινης ζωής ως προτεραιότητα και σε κάθε επίπεδο να υποστηρίξει πολιτικές εντάξεις που εκτείνονται σε όλες τις θρησκευτικές κοινότητες. Η φοβερή κατάσταση όλων όσοι επηρεάζονται από την παρούσα ανθρωπιστική κρίση, συμπεριλαμβανομένων πολλών χριστιανών αδελφών μας, απαιτεί συνεχή προσευχή από μέρους μας.
Λέσβος, 16 Απριλίου 2016».
