ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ. Της Χριστίνας Βασιλάκη
Ούτε εορταστική ούτε... χαλαρή θα είναι η τελευταία προγραμματισμένη σύνοδος κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το σωτήριο έτος 2015, την ερχόμενη εβδομάδα, καθώς οι 28 αρχηγοί των ευρωπαϊκών κρατών και κυβερνήσεων θα βρεθούν και πάλι αντιμέτωποι με σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον της Ε.Ε.
Μετά από αρκετούς μήνες ακατάπαυστων προσφυγικών ροών και σχεδίων επί σχεδίων για την αποτελεσματική αντιμετώπισή τους, από το σχήμα κατανομής προσφύγων εντός της Ευρώπης, τη λεγόμενη μετεγκατάσταση, μέχρι το πολυδιαφημισμένο Σχέδιο Δράσης της Ε.Ε. με την Τουρκία, οι «28» αναμένεται να διαπιστώσουν πως η ευρωπαϊκή απάντηση στην προσφυγική κρίση μέχρι στιγμής δεν δουλεύει. Το καλωσόρισμα των προσφύγων έγινε ανάγκη ανάσχεσής τους και οι θερμές υποσχέσεις αλληλεγγύης μετατράπηκαν εν μιά νυκτί σε εκτόξευση απειλών αποκλεισμού της Ελλάδας από τη ζώνη ελεύθερης μετακίνησης του Σένγκεν.
Όλα αυτά όμως προετοίμασαν ικανοποιητικά το έδαφος έτσι ώστε να βρεθεί στο επίκεντρο της τελευταίας Συνόδου Κορυφής της χρονιάς η πρόταση της Κομισιόν για τη δημιουργία ευρωπαϊκού σώματος συνοριοφυλακής και ακτοφυλακής. Με την ουσιαστική εκχώρηση λοιπόν της ευθύνης της φύλαξης των συνόρων -μέχρι στιγμής εθνικής αρμοδιότητας- σ' έναν υπερεθνικό οργανισμό, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί ευελπιστούν πως θα σώσουν τη συμφωνία της ελεύθερης μετακίνησης στη ζώνη του Σένγκεν, πείθοντας όσους «ακραίους» ότι από 'δω και πέρα η φύλαξη των εξωτερικών συνόρων της Ευρώπης θα είναι «αποτελεσματική».
Τα ίδια, Παντελάκη μου...
Γίνεται επομένως ξεκάθαρο πως η Ε.Ε., για να αντιμετωπίσει τη λεγόμενη προσφυγική κρίση ακολουθεί το μοντέλο διαχείρισης κρίσεων που εμπνεύστηκε και υλοποίησε κατά την οικονομική κρίση. Τα βασικά του χαρακτηριστικά είναι τρία: θέσπιση περιοριστικών κανόνων, στενή εποπτεία, απειλή εξόδου σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Στην περίπτωση της προσφυγικής κρίσης, τον ρόλο αυτό θα παίξει η Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή, η οποία θα αντικαταστήσει τη σημερινή Frontex. O καινούργιος οργανισμός θα αναλάβει να παρακολουθεί στενά τη διαχείριση των συνόρων από τις εθνικές αρχές, θα έχει τη δυνατότητα να αξιολογήσει τον ενδεχόμενο «κίνδυνο» και τις ενδεχόμενες «αδυναμίες» αντιμετώπισής του και, τέλος, θα μπορεί να παρεμβαίνει ανεξάρτητα από το αν το ενδιαφερόμενο κράτος-μέλος θα έχει υποβάλει σχετικό αίτημα ή όχι.
Αυτή η πρόταση της Επιτροπής απαντάει (και πατάει) απόλυτα στο γαλλογερμανικό αίτημα της περασμένης εβδομάδας για διεύρυνση της εντολής της Frontex έτσι ώστε να έχει τη δυνατότητα να παρεμβαίνει άμεσα, αυτόνομα και αυτοδύναμα σε περίπτωση κρίσης. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με μια ήδη εκφρασμένη προδιάθεση του Ευρωκοινοβουλίου να στηρίξει μια προσπάθεια αναγνώρισης της κοινής ευρωπαϊκής ευθύνης όσον αφορά τη διαχείριση των συνόρων έχει κάνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αισιόδοξη ότι το κλίμα είναι ευνοϊκό για να προχωρήσει μια τέτοια κίνηση και μάλιστα γρήγορα.
Ωστόσο, το σχέδιο της Επιτροπής πρέπει να θεωρείται βέβαιο πως θα προκαλέσει αντιδράσεις -που ίσως εκφραστούν στις λεπτομέρειες του σχεδίου, σε επόμενο στάδιο- από τα κράτη - μέλη που δεν επιθυμούν να εκχωρήσουν στην Ε.Ε. μέρος της εθνικής τους κυριαρχίας. Ήδη κυκλοφορούν δημοσιεύματα ότι Μάλτα, Ισπανία, Κύπρος, Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία, Πολωνία δεν... ενθουσιάζονται από το σχέδιο.
Πάντως, εάν ξεπεραστούν τα όποια εμπόδια, η Ευρώπη θα μιλάει για ένα ακόμα πεδίο πολιτικής το οποίο περνάει στα χέρια των Βρυξελλών.
