Της Αναστασίας Γιάμαλη
Η συνυπογραφή της Διακήρυξης των Αθηνών ανάμεσα σε Ελλάδα, Κύπρο και Αίγυπτο την περασμένη Τετάρτη στην Αθήνα από τους ηγέτες των τριών χωρών αποτελεί κρίσιμο σταθμό στην πολιτική της κυβέρνησης να αναδειχθεί η Ελλάδα σε ενεργειακό κόμβο της περιοχής και να αποτελέσει έτσι και παράγοντα σταθεροποίησης και για δικό της όφελος και για την ειρήνη στη ΝΑ Μεσόγειο αλλά και για την Κύπρο καθώς βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο η διαπραγμάτευση για το Κυπριακό και μάλιστα με χρονικό ορίζοντα. Στο ίδιο πλαίσιο της ενεργειακής διπλωματίας εντάσσονται τόσο η επίσκεψη Κέρι στην Αθήνα στις αρχές του μήνα όσο και οι επαφές του αρμόδιου υπουργού Πάνου Σκουρλέτη σε Μόσχα και Σόφια. Τώρα τα βλέμματα στρέφονται στην τριμερή του Ιανουαρίου ανάμεσα σε Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ στη Λευκωσία, με την ελληνική διπλωματία να προχωρά με πολύ προσεκτικά βήματα σε ένα πεδίο όπου διασταυρώνονται συμφέροντα, επιδιώξεις και αντιθέσεις των μεγάλων δυνάμεων αλλά και τοπικών σημαντικών παικτών με πολύ ευαίσθητες σχέσεις, όπως η Αίγυπτος και το Ισραήλ.
Τόσο το πρόσφατο ταξίδι Τσίπρα στο Ισραήλ, από τη μία όσο και η άφιξη Σίσι και Αναστασιάδη στην Αθήνα για την τριμερή σύνοδο κορυφής, από την άλλη, συνιστούν σημαντικά κομμάτια του ενεργειακού παζλ. Η συνυπογραφή, την Τετάρτη, της Διακήρυξης συνιστά πολύ σημαντικό βήμα ιδίως στο θέμα των Αποκλειστικών Ζωνών, καθώς γίνεται αναφορά στην ανάγκη επιτάχυνσης των διαπραγματεύσεων με αφορμή τις ενεργειακές εξελίξεις όπως η ανακάλυψη του κοιτάσματος "Ζohr" στην αιγυπτιακή ΑΟΖ, που έχει αναβαθμίσει το ενδιαφέρον της γειτονικής χώρας για την εκμετάλλευση των ενεργειακών της αποθεμάτων.
To "timing" είναι κλειδί και στις δύο περιπτώσεις συνεργασίας. Σε ό,τι αφορά την Αίγυπτο, κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν πως η τριμερής έγινε σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία η τρομοκρατία και η αποσταθεροποίηση έχουν χτυπήσει «κόκκινο». Τα γεγονότα σε Παρίσι, Συρία, Λιβύη εκ των πραγμάτων αναδεικνύουν την αναβαθμισμένη θέση της Αιγύπτου στην ταραγμένη περιοχή, επισημαίνεται.
Με το Κάιρο να παίζει εν γένει αναβαθμισμένο ρόλο, αφενός ενεργειακά, αφετέρου στον τομέα των μεταφορών (μετά τη διάνοιξη της νέας Διώρυγας του Σουέζ), η Αθήνα επέλεξε να επισπεύσει την ενίσχυση των σχέσεων με την Αίγυπτο, ενώ υπογράφηκαν και συμφωνίες λιμενικής συνεργασίας.
Από την άλλη, η ενεργειακή συνεργασία με το Ισραήλ, όπως επιβεβαιώνουν διπλωματικές πηγές γίνεται επίσης σε καλό "timing", καθώς το Ισραήλ αναζητάει διακαώς δρόμους για εξαγωγές, ενώ όσο βρισκόταν εκεί η ελληνική αντιπροσωπεία ολοκληρώθηκαν οι εσωτερικές διαδικασίες (στο Ισραήλ) που αφορούσαν τις εξαγωγές αερίου δίνοντας και τυπικά το πράσινο φως στη συνεργασία με την Αίγυπτο για τη μεταφορά φυσικού αερίου. Έτσι, η χώρα μας αναδεικνύεται σε "αναγκαίο" γεωπολιτικό σύμμαχο καθώς οι παγωμένες εδώ και χρόνια σχέσεις της Τουρκίας με το Ισραήλ έχουν δημιουργήσει γεωπολιτικό κενό το οποίο εκμεταλλεύεται η Αθήνα.
Σημειώνεται πως κατά τη διάρκεια της επίσκεψης Τσίπρα είχε αποφασιστεί και η συνέχεια της διακυβερνητικής συνεργασίας τον Ιανουάριο του 2016 στην Ιερουσαλήμ, που θα προηγηθεί της τριμερούς στη Λευκωσία.
