Βρυξέλλες. Του Γιώργου Δαράτου
Αξίζει τον κόπο από καιρού εις καιρόν εμείς οι Έλληνες να μην κοιτάζουμε μέχρι την άκρη της μύτης μας, να ανοίγουμε λίγο το βλέμμα μας και στο τι λέει ο υπόλοιπος κόσμος για άλλα ζητήματα που, αναγκαστικά, κάποια στιγμή θα μας απασχολήσουν κι εμάς, θα γίνουν και δικά μας προβλήματα.
Σ' αυτό το πλαίσιο ειπώθηκαν πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα στο διήμερο σεμινάριο που διοργάνωσε προ ημερών στις Βρυξέλλες το γαλλικό περιοδικό "Νouvel Observateur" σε συνεργασία με τη γαλλόφωνη βελγική εφημερίδα "Le Soir" και την ιταλική "La Stampa", με θέμα «Ευρώπη: Τελευταία ευκαιρία». Σειρά ζητημάτων που σκέπασαν, όπως ήταν φυσικό, ο ακήρυκτος πόλεμος στη Συρία και η συμπεριφορά των μεγάλων δυνάμεων απέναντι σ' αυτόν, καθώς και η χλωμή παρουσία της Ευρώπης.
Η Ευρώπη εμφανίζεται σαν να έχει παραιτηθεί απ' όλα
Στην παρέμβασή του ο πρώην πρωθυπουργός της Γαλλίας Μισέλ Ροκάρ (σοσιαλιστής) δεν έκρυψε την πλήρη απαισιοδοξία του: «Η Ευρώπη έχει χάσει το τρένο, είναι πλέον πολύ αργά». Ο κόσμος ξανασχηματίζεται από και μέσα στη δύναμη, εξήγησε ο ίδιος, αλλά η Ευρώπη εμφανίζεται όλον αυτό τον καιρό σαν να έχει παραιτηθεί απ' όλα. Οι αμυντικές δαπάνες της είναι οι χαμηλότερες των τελευταίων 150 ετών, ενώ οι Ευρωπαίοι πολίτες δεν κρύβουν τη χαρά τους που δεν ασχολούνται πλέον με τα προβλήματα του υπόλοιπου κόσμου, ζώντας ανέμελα σε μια Ευρώπη που λειτουργεί με σύστημα θεσμικών οργάνων που διακρίνονται για την παραλυσία τους. Θεσμικά όργανα που «σκοτώνουν κάθε ιδέα πραγματικής ηγεσίας».
Ο Μ. Ροκάρ υποστήριξε την ιδέα ενός νέου Ευρωπαίου πολίτη που ενδιαφέρεται για τα κοινά, και μάλιστα για τα μεγάλα παγκόσμια προβλήματα, όπως είναι η έννοια και η επιβολή ενός κοσμικού κράτους - κοινωνίας, προφανώς σε αντιδιαστολή προς την ισλαμική θεοκρατία, η αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών κ.λπ.
Χάνουμε σε ανταγωνιστικότητα και εμείς καυγαδίζουμε
Πιο οικονομικά προσανατολισμένη ήταν η σκέψη του πρώην επιτρόπου και προέδρου του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (σοσιαλιστής) Πασκάλ Λαμί, που θέλησε να δείξει τα όσα έχει χάσει η Ευρώπη σε οικονομικό πεδίο αφήνοντάς τα να περάσουν:
«Η ανταγωνιστική θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απειλείται συνεχώς. Έχουμε χάσει πολλές θέσεις στον πίνακα της διεθνούς ανταγωνιστικότητάς μας. Δεν είμαστε αρκετά ανταγωνιστικοί στην ψηφιακή οικονομία, αλλά συνεχίζουμε να καυγαδίζουμε μεταξύ μας για το αν θα έρθουν εργάτες στις χώρες μας από άλλες κοινοτικές χώρες».
Έλλειμμα πολιτικού θάρρους στην Ε.Ε.
Ο Γερμανός σοσιαλδημοκράτης, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μάρτιν Σουλτς προειδοποίησε τους παρευρισκόμενους για τον κίνδυνο που διατρέχουμε όλοι από την επανεθνικοποίηση των πολιτικών μας, ο οποίος απειλεί να καταργήσει όλα τα θετικά ομαδικά επιτεύγματά μας μετά τον πόλεμο και στηλίτευσε για έλλειψη θάρρους τη σημερινή πολιτική ηγεσία της Ευρώπης.
"Οφείλουμε να έχουμε το θάρρος να λέμε αυτά που πιστεύουμε και όχι μόνο όσα μας συμφέρουν για να κερδίσουμε τις επόμενες εκλογές", τόνισε ο Μ. Σουλτς. "Όμως, αυτό που βλέπω είναι απόλυτη έλλειψη θάρρους. Οι άνθρωποι δεν λένε αυτό που σκέπτονται ή αυτό που γνωρίζουν. Συνιστά απόλυτο κυνισμό να μη λέει κανείς δημόσια όλα όσα γνωρίζει και να τα ψιθυρίζει μόνο κεκλεισμένων των θυρών» κατέληξε ο ίδιος.
Η αναγκαία ευρωπαϊκή ανάκαμψη απέναντι στα προβλήματα που ξεπερνούν το κάθε εθνικό συμφέρον χωριστά περνά μέσα από ένα νέο θεσμικό Μπιγκ Μπανγκ (Big Bang). Πολλοί από τους ομιλητές θεωρούν ότι είναι μια ευκαιρία να τα ξαναπιάσουμε όλα από την αρχή, αφού πρώτα φύγει από την Ευρώπη το Ηνωμένο Βασίλειο (Brexit), που απειλεί συνεχώς με δημοψήφισμα εξόδου του από την Ένωση αν δεν ικανοποιήσουν οι άλλοι τις απαιτήσεις του.
Μήπως χρειάζεται μια Ευρώπη πολλών ταχυτήτων;
Αναγκαστικά στο συνέδριο αυτό ξαναβγήκε στην επιφάνεια το τέρας του κοινοτικού Λόχνες: «Μήπως χρειάζεται Ευρώπη πολλών ταχυτήτων;». Η παρέμβαση ήταν του πρώην πρωθυπουργού του Βελγίου του (νεο)φιλελεύθερου Γκι Φερχόφσταντ: «Ευχαριστούμε τον (Βρετανό πρωθυπουργό) Ντέιβιντ Κάμερον για τις απειλές του να φύγει από την Ευρώπη, γεγονός που θα μας δώσει την ευκαιρία να ξαναδούμε από την αρχή το θεσμικό οικοδόμημα της Κοινότητάς μας».
Ο γνωστός για τον φιλοευρωπαϊσμό του κ. Φερχόφσταντ πρότεινε να το κάνουμε αυτό μετά τις εκλογές στη Γαλλία και τη Γερμανία, το 2017. "Πρέπει να πούμε 'ναι' στα αιτήματα του Κάμερον. Αν θέλει, λοιπόν, και συμφωνήσουμε μαζί του στο Α, το Β και το Γ, αυτός με τη σειρά του θα πρέπει να δεχθεί να πάρουμε εμείς οι υπόλοιποι το Δέλτα μέχρι και το Ωμέγα».
Με άλλα λόγια, κατέληξε ο κ. Φερχόφσταντ, «λέμε 'ναι' στην Ευρώπη των πολλών ταχυτήτων -κάτι που έπρεπε να είχαμε κάνει εδώ και καιρό- και στο βρετανικό αίτημα 'για λιγότερη Ευρώπη' γι' αυτούς, αφήνοντας επιτέλους τους άλλους που το επιθυμούν να προχωρήσουν προς την κατεύθυνση της 'περισσότερης Ευρώπης'".
Για τον ίδιο, πιστό στην ιδέα του ευρωπαϊκού φεντεραλισμού, χρειάζεται περισσότερο «πολιτική» Ευρώπη». Η πολιτική είναι το πιο σημαντικό ζήτημα, τόνισε. "Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα (Κομισιόν, συμβούλιο των υπουργών, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Κορυφής, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κ.λπ.) δεν είναι πλέον προσαρμοσμένα στις ανάγκες του σημερινού κόσμου. Πρέπει να ξαναρχίσουμε από την αρχή τις προσπάθειες για ένα νέο θεσμικό οικοδόμημα της Ευρώπης", υποστήριξε.
Ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, χωρίς να είναι αντίθετος επί της αρχής, του απάντησε ότι θα πρέπει να περιμένουμε για λίγο αργότερα διότι δεν έχει έλθει η κατάλληλη στιγμή για να ανοίξουμε νέες συζητήσεις για νέα δομή των θεσμικών κοινοτικών οργάνων. Η αποτυχία των δημοψηφισμάτων στη Γαλλία και την Ολλανδία το 2005 έχουν αφήσει πληγές που δεν έχουν ακόμη κλείσει.
Έλαμψε διά της απουσίας της η Ελλάδα
Θα ήταν περιττό να αναφέρουμε ότι σ' αυτή τη μεγάλη και σημαντική ετήσια εκδήλωση για το παρόν και το μέλλον της Ευρώπης η Ελλάδα, για μία ακόμη φορά, έλαμψε διά της απουσίας της. Ποιος φταίει; Μα φυσικά ο έμφυτος επαρχιωτισμός μας και η αδυναμία μας να συλλάβουμε ότι, καλώς ή κακώς, οι τύχες μας παίζονται, σε πολύ μεγάλο βαθμό, μέσα σ' αυτή την κακιά κι ανάποδη Ευρώπη.
