ΤΟΥ ΚΩΝΣΤANΤΙΝΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΟΠΟΥΛΟΥ
Μετά την εκλογική νίκη του Γενάρη και την ανάληψη της διακυβέρνησης από τον ΣΥΡΙΖΑ, η πολιτική ηγεμονία της ευρύτερης Δεξιάς και Κεντροδεξιάς στο θεσμικό και στο ειδικά κρατικό πεδίο τέθηκε υπό οριακή αμφισβήτηση.
Καθώς η συμπύκνωση της κυριαρχίας σήμερα μιας ουσιαστικά διεθνοποιημένης και διεθνούς ελίτ της αστικής τάξης είναι μετατοπισμένη στο υπερεθνικό επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα επιμέρους κράτη λειτουργούν κυρίως ως ειδικοί τοπικοί φορείς αυτής της κυριαρχίας, η ανάδυση στην Ελλάδα μιας αριστερής διακυβέρνησης είχε εγγενώς οριακές δυνατότητες για ουσιαστική ανατροπή των συσχετισμών.
Ειδικά στο ιδεολογικό και το νομικό πεδίο και βέβαια στη συνύφανση αυτών με τις οικονομικές και κοινωνικές διεργασίες, δεν στάθηκε δυνατόν να αποτυπωθεί με ουσιαστικούς όρους η αλλαγή, αφού η μικρή χρονικά διακυβέρνηση απορροφήθηκε από τη διαπραγμάτευση με τους διεθνείς πιστωτές.
Η επέκταση της Αριστεράς στον πολιτικό τομέα
Έτσι, μπροστά στη σημερινή αναμέτρηση, η πλέον κρίσιμη παράμετρος καθίσταται η εκλογική επικράτηση του ΣΥΡΙΖΑ. Αυτή θα αποτελέσει την καθοριστική δυνατότητα ώστε η Αριστερά να επεκτείνει το πολιτικό της πεδίο, διατηρώντας την κρίσιμη ισχύ στο Κοινοβούλιο, ως τον απαραίτητο θεσμικό όρο για τη συνέχιση της διακυβέρνησης.
Η επέκταση του πεδίου της Αριστεράς στον πολιτικό χώρο δεν θα αφορά μόνο όμως τη διακυβέρνηση, αλλά μέσω αυτής θα συγκροτείται στην ίδια την κυβερνητική διαδρομή η ηγεμονική δυνατότητα της Αριστεράς και επί των μικρών και κατακερματισμένων πολιτικών δυνάμεων, που θα συμμετέχουν στο μπλοκ της εκτελεστικής εξουσίας, αλλά ενδεχομένως και πέραν αυτών.
Η αναγκαιότητα της επέκτασης είναι χρονικά και υλικά προσδιορισμένη στην τρέχουσα συγκυρία. Αν ο παρών εκλογικός χρόνος χαθεί για την Αριστερά, στον ορίζοντα των γεγονότων που ακολούθησαν τη συμφωνία με τους δανειστές και επικρατήσει εκ νέου η Δεξιά, τότε ελλοχεύει ο κίνδυνος της συρρίκνωσης και αυτή δεν θα αφορά μόνο τον ΣΥΡΙΖΑ ως κομματικό οργανισμό, αλλά συνολικά την Αριστερά πολιτικά και ιδεολογικά. Στην περίπτωση αυτή θα επιβεβαιωθεί η φράση του Γκράμσι «Η πολιτική του 'αν' έχει πολλούς οπαδούς, γιατί το 'αν' τους απαλλάσσει από το να σκέφτονται και να μελετούν».
Η πολιτική επέκταση της Αριστεράς σήμερα είναι καθοριστική, καθώς η διάσπαση που προηγήθηκε αμφισβήτησε την πολιτική δυνατότητα της, να παραμείνει στη διακυβέρνηση και μετά την υποχώρηση που σηματοδότησε η συμφωνία. Ως το μοναδικό διακύβευμα της αριστερής διακυβέρνησης να περιορίζεται αποκλειστικά στην τρέχουσα οικονομική πολιτική που επιβλήθηκε κυριαρχικά από τους δανειστές, περιορίζοντας την ανάγνωση της αναγκαίας ηγεμονίας της Αριστεράς στον οικονομισμό, κύριο χαρακτηριστικό της Δεύτερης Διεθνούς, παραβλέποντας την πολιτική ηγεμονία.
Αντίθετα με τον οικονομισμό και τη μετατροπή σε φετίχ της νομισματικής πολιτικής αυτών που διέσπασαν τον ΣΥΡΙΖΑ, κρίσιμο πεδίο για την ηγεμονία της Αριστεράς δεν είναι το οικονομικό αλλά το πολιτικό πεδίο.
Η διεύρυνση του μπλοκ των πολιτικών δυνάμεων διακυβέρνησης, καθώς και η δημιουργία ενός συνεκτικού ιστού ιδεών ως συνδετικής ουσίας των κοινωνικών τάξεων και υποκειμένων, που εκπροσωπεί η Αριστερά, θα αποτελέσει στον μέσο προβλεπτό χρόνο τον αναγκαίο όρο για την άσκηση αναδιανεμητικής οικονομικής πολιτικής και τον τερματισμό της λιτότητας.
Η εφαρμογή αυτής της οικονομικής πολιτικής προϋποθέτει μια αρχική πολιτική και ιδεολογική ηγεμονία της Αριστεράς στους θεσμούς και την κοινωνία, ως αναγκαίο, αλλά όχι επαρκή όρο για την ικανότητα του κράτους να διαπραγματευθεί μια άλλη συμφωνία.
Στον κυβερνητικό χρόνο που διανύθηκε δεν κατέστη εφικτή μια τέτοια ηγεμονία, καθώς το όλο πλαίσιο που παρέλαβε ο ΣΥΡΙΖΑ στις 26 Γενάρη ήταν πολιτικά και κανονιστικά ασφυκτικό, ενώ η κυρίαρχη ελίτ ακολούθησε σκληρή κατασταλτική πολιτική απέναντι στη χώρα. Το γεγονός αυτό παραβλέπει η θέση και η οπτική του οικονομισμού, που διέσπασε τον ΣΥΡΙΖΑ.
Η επέκταση της Αριστεράς στον ευρωπαϊκό χώρο
Η επέκταση του πεδίου της Αριστεράς στον όλο ευρωπαϊκό χώρο είναι, στο σημερινό πλαίσιο οργάνωσης της κυριαρχίας τα αστικής ελίτ, απαραίτητος όρος για την αλλαγή των ασκούμενων πολιτικών καθώς και του σχετικού ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου ή έστω της κυρίαρχης ερμηνείας του.
Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές σήμερα είναι ο πλέον κρίσιμος παράγοντας για τη διαμόρφωση και τη δυναμική των ευρωπαϊκών εξελίξεων. Η παγιωμένη ηγεμονία της Δεξιάς στον ευρωπαϊκό χώρο, όπως εκφράζεται με την από χρόνια συντελεσθείσα επέκτασή της, στον χώρο της Σοσιαλδημοκρατίας και γενικά της αποκαλούμενης Κεντροαριστεράς, έχει αρχίσει να αμφισβητείται.
Η νίκη της Αριστεράς στις εκλογές του Γενάρη στην Ελλάδα έδωσε ουσιαστική δυναμική στην αμφισβήτηση αυτή, αλλά ταυτόχρονα σκλήρυνε και την αντιπαράθεση και τους όρους επιβολής και κυριαρχίας από τη Δεξιά, που έφτασαν μέχρι και στην παράνομη πρόταση μιας ελληνικής έξωσης από την Ευρωζώνη.
Ο πρόσκαιρος συμβιβασμός της συμφωνίας του Ιουλίου ήταν απαραίτητος για τη διατήρηση, από την Αριστερά των εργαλείων και των όρων που παρέχει η διακυβέρνηση της χώρας, στην προσπάθεια επέκτασης του πεδίου της στον πολιτικό και κοινωνικό χώρο, επέκταση που κινδυνεύει να τερματιστεί με την επάνοδο της Δεξιάς στην κυβέρνηση της χώρας.
Μια τέτοια εξέλιξη θα σημάνει συνολική οπισθοχώρηση των αντίρροπων μετατοπίσεων στις ευρωπαϊκές χώρες, που διατρέχουν όλο το πολιτικό φάσμα το οποίο δυνητικά μπορεί να ταχθεί με την Αριστερά, για να αντισταθμίσει την πολιτική και ιδεολογική κυριαρχία της δεξιάς και των αστικών ελίτ.
Η διατήρηση της δυναμικής προς την Αριστερά στην Ευρώπη και η διαρκής ενίσχυσή της είναι όρος για την αλλαγή παραδείγματος και στην Ελλάδα, καθώς η πολιτική στη χώρα, κυρίως στον τομέα της συνολικής οικονομίας, έχει εξαιρετικά μικρό βαθμό αυτονομίας από την κυρίαρχη στην Ε.Ε.
Αυτό ειδικά το στοιχείο εξάρτησης είναι κάτι που δεν μπορεί να αλλάξει ούτε με την αποδέσμευση από την Ευρωζώνη, αφού οι όροι της κυριαρχίας δεν είναι νομισματικοί, αλλά πολιτικοί και οικονομικοί.
Η αναπαραγωγή και η συσσώρευση του κεφαλαίου διενεργούνται πλέον στον ενοποιημένο ευρωπαϊκό χώρο, χωρίς δυνατότητα αναπαραγωγής μιας ειδικά εθνικής αστικής τάξης και αγοράς, σύμφωνα με το προηγούμενο επίπεδο, ως οργανικά ενταγμένης στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας, με διακριτό χωρικό πεδίο συγκρότησης και ειδικά συμφέροντα, καθώς η φάση αυτή της καπιταλιστικής ανάπτυξης είναι σε προϊούσα αποδρομή, στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης.
Βέβαια και η νέα φάση συσσώρευσης έχει ηγεμονικά χαρακτηριστικά γύρω από την εθνική αστική ελίτ της Γερμανίας, χωρίς όμως και αυτή να μπορεί να διατηρήσει την ηγεμονική της θέση, αν η Γερμανία αποκοπεί, εξερχόμενη της Ευρωζώνης, όπως ορισμένοι νοσταλγούν, αν και κάποιοι το προτείνουν και ως λύση στην κρίση.
Η επέκταση της Αριστεράς στη σφαίρα των ιδεών
Η αναγκαία επέκταση της Αριστεράς πρέπει να λάβει και ιδεολογικά χαρακτηριστικά, καθώς η ηγεμονία στο πεδίο των ιδεών είναι σημαντικός όρος αντιστροφής και της οικονομικής πολιτικής.
Είναι αδύνατη η υιοθέτηση μιας πολιτικής ευημερίας για τους πολλούς όσο οι μονεταριστικές οικονομικές ιδέες ή οι νεοφιλελεύθερες ιδέες για τον περιορισμό του κράτους και την απορρύθμιση την συστημάτων παραγωγής και διανομής του κοινωνικού προϊόντος είναι κυρίαρχες.
Κρίσιμος παράγοντας ωστόσο στη διεκδίκηση επέκτασης του πεδίου της Αριστεράς στη σφαίρα των ιδεών είναι η διακυβέρνηση της χώρας από τον ΣΥΡΙΖΑ. Η διαχείριση των θεσμών είναι προνομιακό πεδίο παραγωγής, διακίνησης και αναπαραγωγής μιας συνεκτικής ιδεολογίας για τη δόμηση του πολιτικού και κοινωνικού συνασπισμού εξουσίας της Αριστεράς.
Η αριστερή διακυβέρνηση στην Ελλάδα θα είναι άλλωστε, όπως έδειξε η μέχρι τώρα πορεία των επτά μηνών, πηγή ιδεών και αγώνων για το σύνολο των εναλλακτικών προσπαθειών στις ευρωπαϊκές χώρες.
Τυχόν εκλογική ήττα του ΣΥΡΙΖΑ θα στερήσει την ευρωπαϊκή Αριστερά από αυτήν τη δυναμική, ίσως όμως ανατρέψει και τη μέχρι τώρα πορεία που εμπνεύστηκε από το παράδειγμα της ανατροπής του Γενάρη, σηματοδοτώντας αρνητικές πολιτικές εξελίξεις στην ήπειρο.
Η επέκταση της Αριστεράς στο νομικό πλαίσιο
Μόνο η διακυβέρνηση παρέχει τη δυνατότητα επέκτασης της Αριστεράς στο νομικό πεδίο που καθορίζει το συνολικό ρυθμιστικό πλαίσιο και της οικονομικής πολιτικής.
Η προνομιακή παρέμβαση στο εγχώριο κανονιστικό πλαίσιο ήταν άλλωστε η μεγάλη επιτυχία της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ μέχρι τώρα. Η συνέχισή της θα επιφέρει σημαντικές μεταβολές για τη βελτίωση της θέσης των λαϊκών τάξεων, που, αλληλεπιδρώντας με ειδικές νομικές παρεμβάσεις, μπορούν να σηματοδοτήσουν συνολική ανατροπή και της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής, καθώς η λιτότητα και οι περικοπές δαπανών είναι συνυφασμένες με τη θεσμική αδυναμία αποτελεσματικής και ουσιαστικής φορολόγησης του κεφαλαίου και των εισοδημάτων από το κεφάλαιο.
Άλλωστε η κυριαρχία των ελίτ στην Ε.Ε. συμπυκνώνεται στο νομικό πλαίσιο των συνθηκών των κανονισμών και των οδηγιών, που ειδικά στη διαπραγμάτευση το είδαμε με χαρακτηριστικό τρόπο στη χρήση του νομικού οπλοστασίου από την ΕΚΤ για την επιβολή επί της Αριστεράς.
Από τη θέση της διακυβέρνησης η Αριστερά, με κρίσιμες συμμαχίες στον ευρωπαϊκό συσχετισμό δύναμης, θα είναι σε θέση να επηρεάσει και να μεταβάλει το κανονιστικό πλαίσιο της ασκούμενης πολιτικής και πάντως θα μπορεί να επηρεάσει την ερμηνεία του.
Η συμφωνία και η δανειοδότηση από τον ESM διέπεται από το δίκαιο της Ένωσης και υπόκειται στην ερμηνεία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, όπως άλλωστε και οι νομικές πράξεις της ΕΚΤ, και η Αριστερά πρέπει να επεκτείνει το πεδίο της, εκτός από την επιρροή για τη θέσπιση, και στη νομική διεκδίκηση εντός της Ε.Ε., κάτι που υποτίμησε έως τώρα, αλλά είναι δυνατόν να αποδειχθεί κρίσιμη για το μέλλον.
