Ένα χρόνο μετά την εκλογή της στο Ευρωκοινοβούλιο η Κωνσταντίνα Κούνεβα, η συνδικαλίστρια καθαρίστρια που έγινε σύμβολο όταν δέχθηκε επίθεση με βιτριόλι ενώ γύριζε σπίτι της το βράδυ μετά τη δουλειά, μιλά για τη λιτότητα που καταστρέφει την Ευρώπη, για το πόσο καταλυτική για το μέλλον της Ηπείρου θα είναι η έκβαση της διαπραγμάτευσης την ώρα που οι εταίροι αναλαμβάνουν ρόλο εκβιαστή και βέβαια για την ανάγκη τα εργασιακά να παραμείνουν "κόκκινη γραμμή".
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΓΙΑΜΑΛΗ
* Ένα χρόνο μετά τις ευρωεκλογές, τα πράγματα στην Ευρώπη εξελίσσονται καλύτερα ή χειρότερα;
Δύσκολο να απαντήσεις με μια λέξη. Υπάρχουν πράγματα που δείχνουν ότι η Ευρώπη προσπαθεί να πάει μπροστά, να ξεκολλήσει από τον μονόλογο των νεοφιλελεύθερων, που για όλα έχουν μια απάντηση: λιτότητα. Είχαμε ενθαρρυντικά εκλογικά αποτελέσματα στην Ισπανία, όπου οι πολίτες αποδοκίμασαν τη λιτότητα και είπαν ότι δεν πιστεύουν στο success story που διαφημίζει η ευρωπαϊκή ηγεσία. Έχουμε, βέβαια, αρκετές ακόμη εκλογικές αναμετρήσεις σε χώρες της Ε.Ε. από τις οποίες θα βγάλουμε συμπέρασμα αν αλλάζει συνολικά η ευρωπαϊκή κατεύθυνση. Υπάρχουν, όμως, άλλα πράγματα που δείχνουν ότι η Ευρώπη μπαίνει σε ένα πολύ σκοτεινό μονοπάτι. Για παράδειγμα, προσωπικά με ανησυχεί πολύ η ανάπτυξη ψυχροπολεμικού κλίματος, με αφορμή την ουκρανική κρίση και τις κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας. Και σε αυτό το κλίμα μπαίνουν ακόμη και πολιτικές ομάδες του Ευρωκοινοβουλίου, που υποτίθεται ότι θα έπρεπε να κάνουν τα πάντα για την ειρήνη. Κι ένα άλλο αντίστοιχο παράδειγμα είναι ο τρόπος που προωθείται η συμφωνία TTIP, η Διατλαντική Συμφωνία Επενδύσεων και Εμπορίου, που θυσιάζει τα δικαιώματα στα συμφέροντα των πολυεθνικών.
Ποιο είναι το ισοζύγιο, λοιπόν, ένα χρόνο μετά τις ευρωεκλογές; Νομίζω ότι αυτό που θα κρίνει αυτό το ισοζύγιο, αν δηλαδή αλλάζει κάτι υπέρ των λαών, είναι αν οι εταίροι καταλήξουν σε μια δίκαιη συμφωνία για την Ελλάδα. Αν αυτή η συμφωνία ανοίγει ρωγμές στο τείχος της λιτότητας, έχουμε ελπίδες για μια ευνοϊκή στροφή υπέρ των λαών, των φτωχότερων στρωμάτων της Ευρώπης. Θα περιμένουμε και θα δούμε. Προς το παρόν βλέπουμε ότι οι εταίροι συμπεριφέρονται μόνο σαν σκληροί δανειστές και εκβιαστές. Η πρόταση που παρουσίασαν για συμφωνία ήταν αληθινή πρόκληση. Σαν να μην άλλαξε τίποτα στην Ελλάδα, σαν να μην έγιναν ποτέ εκλογές...
* Στο κέντρο της διαπραγμάτευσης της Ελλάδας με τους δανειστές θεωρείται μείζoν το ζήτημα των εργασιακών δικαιωμάτων και των συλλογικών συμβάσεων. Πού αποδίδετε αυτήν την επιμονή των δανειστών;
Οι νεοφιλελεύθεροι που επικρατούν στις ευρωπαϊκές ηγεσίες και στα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έκρυψαν ποτέ το ότι θεωρούν τα εργατικά δικαιώματα, τις συμβάσεις, το δικαίωμα των εργαζομένων να διαπραγματεύονται τους μισθούς τους εμπόδιο στην ανάπτυξη. Όταν μιλούν για μέτρα που θα κάνουν τις ευρωπαϊκές οικονομίες πιο ανταγωνιστικές εννοούν ακριβώς αυτό: μείωση του μισθολογικού κόστους. Πρακτικά, βάζουν τους εργαζόμενους ανάμεσα στις χώρες να ανταγωνίζονται για το ποιοι θα είναι πιο φθηνοί. Αυτός ο μηχανισμός δουλεύει μια χαρά για τα κέρδη του κεφαλαίου. Αλλά δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οδηγεί τις οικονομίες σε ανάπτυξη. Οπωσδήποτε όχι όλες. Είναι πολύ απλό: όταν μειώνονται οι αμοιβές των μισθωτών, αυτό ευνοεί στην αρχή τα κέρδη των επιχειρήσεων. Αλλά τι θα γίνει όταν τα εισοδήματα έχουν μειωθεί τόσο πολύ, ώστε οι ίδιοι οι μισθωτοί δεν μπορούν πια να αγοράζουν τα προϊόντα που παράγουν; Αυτός είναι ο πολύ παλιός φαύλος κύκλος όλων των οικονομικών κρίσεων. Το πρόβλημα είναι ότι στην Ευρώπη οι φανατικοί νεοφιλελεύθεροι νομίζουν ότι έχουν βρει τρόπο να ξεπεράσουν αυτό τον φαύλο κύκλο. Χωρίζοντας την Ευρώπη σε πλούσιες χώρες με πλεονάσματα, όπου οι πολίτες παρά τη λιτότητα θα μπορούν να καταναλώνουν σε κάπως αξιοπρεπή επίπεδα, και σε χώρες δεύτερης και τρίτης κατηγορίας, όπου η πλειοψηφία των ανθρώπων θα φυτοζωεί. Είναι φανερό ότι για κάποιους η Ελλάδα είναι καταδικασμένη σ' αυτή τη δεύτερη ή την τρίτη κατηγορία. Με εργαζόμενους χωρίς δικαιώματα, φθηνούς και συνηθισμένους στα ελάχιστα. Είναι αδύνατον αυτή η κυβέρνηση να δεχτεί κάτι τέτοιο.
* Aποτέλεσε συμβολική προτεραιότητα της κυβέρνησης η επαναπρόσληψη των καθαριστριών των δημοσίων υπηρεσιών. Είστε παράδειγμα για το πώς λειτουργεί ο κλάδος στον ιδιωτικό τομέα. Είναι μονόδρομος το να είσαι γυναίκα, καθαρίστρια και επισφαλής;
Φυσικά και δεν είναι μονόδρομος. Γι' αυτό και πιστεύω ότι ο συμβολισμός της επαναπρόσληψης των καθαριστριών στο υπουργείο Οικονομικών πρέπει να γίνει πιο πλήρης. Με την εξάλειψη του αίσχους των εργολαβιών στην καθαριότητα. Δεν είναι δυνατόν στο ίδιο το κράτος να δουλεύουν γυναίκες με 300 ευρώ μικτά, συχνά απλήρωτες για πολλούς μήνες από τους εργολάβους, με καταπάτηση των δικαιωμάτων τους στο ωράριο, στις άδειες, στην ασφάλιση και το Δημόσιο να λέει απλώς: «Εγώ είμαι εντάξει, το αν παραβιάζονται τα δικαιώματα των εργαζομένων είναι θέμα του εργολάβου, όχι δικό μου». Είναι υποκρισία. Και η κυβέρνηση δεν πρέπει να την ανεχτεί. Πρώτα, πρέπει να ξεκαθαρίσει ότι εργολάβος που παραβιάζει την εργατική νομοθεσία δεν ξαναμπαίνει σε δουλειά του Δημοσίου. Κι έπειτα πρέπει να αναζητήσει τρόπους για κάλυψη της ανάγκης για καθαριότητα, που είναι διαρκής, από κανονικές θέσεις εργασίας. Νομίζω ότι θα στοιχίσει πολύ πιο φθηνά στο Δημόσιο και θα δώσει αξιοπρέπεια στις εργαζόμενες στην καθαριότητα. Κι εγώ είμαι έτοιμη βοηθήσω με τις προτάσεις μου τα αρμόδια υπουργεία να καταλήξουν σε μια καλή ρύθμιση αυτού του χώρου. Όχι μόνο ως ευρωβουλευτής, αλλά και σαν πρώην καθαρίστρια και συνδικαλίστρια του κλάδου.
* Το 2015 γυναίκες και άνδρες είναι ίσοι στη Γηραιά Ήπειρο;
Η τυπική ισότητα μπορεί να είναι δεδομένη. Για την πραγματική ισότητα έχουμε πολύ δρόμο ακόμη. Να σας πω ένα πρόσφατο παράδειγμα. Υπάρχει η νέα Οδηγία για την άδεια μητρότητας. Προτείνεται να αυξηθεί από τις 14 στις 18-20 εβδομάδες. Είναι πολλές αυτές οι εβδομάδες; Στην πραγματικότητα όχι, πολύ λίγες είναι. Μια μητέρα, κατά τη γνώμη μου, χρειάζεται να μείνει τουλάχιστον τρία χρόνια δίπλα στο παιδί της, πριν ξαναγυρίσει στη δουλειά. Τόσο την χρειάζεται πραγματικά, για να σταθεί στα πόδια του, να μάθει τα στοιχειώδη. Στις περισσότερες χώρες τις Ευρώπης δεν ισχύει κάτι τέτοιο, κι έτσι οι εργαζόμενες γυναίκες είναι σαν να δουλεύουν δυο ωράρια, ένα στη δουλειά και ένα στο σπίτι. Κι όμως, ακόμη κι αυτή τη μικρή αύξηση της άδειας μητρότητας κατά 4 -6 εβδομάδες τα κράτη - μέλη τη θεωρούν απαράδεκτο κόστος. Και γι' αυτό μπλοκάρουν την Οδηγία αυτή. Και ξέρετε ποιο είναι το χειρότερο; Ότι υπάρχουν και γυναίκες υπουργοί και αξιωματούχοι που παίρνουν την ίδια θέση, ενάντια στην αύξηση της άδειας. Βλέπετε, δεν αρκεί να είσαι γυναίκα για να υποστηρίζεις τα γυναικεία δικαιώματα...
