Του Δημήτρη Καραμάνη
Στις αρχές του 1864, οι ΗΠΑ βρίσκονταν στον τρίτο χρόνο ενός αιματηρού εμφυλίου πολέμου. Ο Βορράς, υπό τον πρόεδρο Λίνκολν και τον στρατηγό Γκραντ, είχε να αντιμετωπίσει δύο μεγάλα προβλήματα. Το πρώτο ήταν η αδυναμία να επιβληθεί οριστικά και αμετάκλητα στις δυνάμεις των Νοτίων και το δεύτερο ήταν να διαχειριστεί τις φωνές που πίεζαν για ειρήνη και τερματισμό του πολέμου στα εδάφη της Ένωσης. Ο Λίνκολν είχε βρεθεί σε δεινή θέση. Είχε στα χέρια του το μέλλον μιας ολόκληρης χώρας εν καιρώ πολέμου και μπροστά του υπήρχαν οι προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου του 1864.
Εκείνη τη στιγμή, λίγους μήνες πριν τις εκλογές και με τον πόλεμο να μαίνεται και τον Νότο να μην υποκύπτει, ο Λίνκολν είχε μια «ασφαλή» και μια «επώδυνη» επιλογή. Η πρώτη ήταν εκείνη που τη δεδομένη στιγμή φαινόταν να υπακούει στο λαϊκό αίσθημα: Η σύναψη ειρηνευτικής συμφωνίας με τον Νότο, όπου ναι μεν θα ενέτασσε τις περιοχές της Συνομοσπονδίας στην Ένωση αλλά θα διατηρούσε το μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης που βασιζόταν στην ύπαρξη της δουλείας και τις εξαγωγές προϊόντων προς την Ευρώπη. Η άλλη επιλογή ήταν να συνεχίσει τον πόλεμο, ρισκάροντας περισσότερες ζωές Βόρειων στρατιωτών, αλλά με τελικό ορίζοντα την οριστική κατάργηση της δουλείας και της ακραίας εκμετάλλευσης των εκατομμυρίων μαύρων του Νότου αλλά και τον ομοσπονδιακό έλεγχο των παραγωγικών δραστηριοτήτων των πολιτειών που ανήκαν στην αποσχισθείσα Συνομοσπονδία.
Παρά την πίεση των υπουργών, των συμβούλων ακόμα και της οικογένειάς του, ο Λίνκολν, με μοναδικό πραγματικό συμπαραστάτη τον στρατηγό Γκραντ, επέλεξε τη δεύτερη επιλογή. Πριν από την κάλπη του Νοεμβρίου, ο Λίνκολν δίνει εντολή στον Γκραντ να οξύνει την πίεση στα στρατηγικά σημεία του Νότου, στoν άξονα Τενεσί, Τζόρτζια, Βόρεια Καρολίνα, ενώ παράλληλα επισκέπτεται ο ίδιος τους στρατιώτες (που ήταν το μεγαλύτερο κομμάτι του ενεργού πληθυσμού) εξηγώντας τους λόγους που δεν μπορεί να κάνει πίσω σε μια συμφωνία με τον Νότο και επικεντρώνοντας στα βαθύτερα ζητήματα που έφεραν τον διχασμό, δηλαδή τη δουλεία.
Ο Λίνκολν έκανε μια οριακή επιλογή. Δεν φέρθηκε με βάση τις επιθυμίες της κοινής γνώμης, η οποία έχοντας τρία χρόνια πολέμου στην πλάτη της επιζητούσε απλώς το συντομότερο δυνατόν να επέλθει η κανονικότητα και η γαλήνη. Κινήθηκε με βάση την αρχή: Αυτή η χώρα δεν θα βρει ποτέ γαλήνη αν δεν τελειώνει με τη δουλεία και την εκμετάλλευση των μαύρων πολιτών της. Με βάση αυτή την αρχή, έκανε τακτικούς ελιγμούς, αμφιλεγόμενες κινήσεις και συμμαχίες, πήρε οριακές και πιθανώς μειοψηφικές αποφάσεις.
Το σημαντικότερο όπλο του όμως ήταν ότι είχε στόχευση. Ήξερε ποιους χρειάζεται για να υπηρετήσει την αρχή που τον κινητοποιούσε και όριζε την πολιτική του ύπαρξη. Διάλεξε να μιλήσει με ειλικρίνεια στους νέους που είχαν καταταγεί και βρίσκονταν στην πρώτη γραμμή της μάχης. Διάλεξε να δώσει δικαιώματα στους μαύρους που βρίσκονταν στο περιθώριο. Δεν επέλεξε να πείσει τους τσιφλικάδες και δουλοκτήτες που πίεζαν για ειρήνη με παράλληλη διατήρηση των προνομίων τους. Δεν φέρθηκε σαν πρόεδρος όλων των Αμερικανών. Ο Λίνκολν κέρδισε τις εκλογές του Νοεμβρίου με 70% στους στρατιώτες και 55% συνολικά. Ο πόλεμος έληξε πέντε μήνες μετά με άνευ όρων παράδοση των Νοτίων.
Όλα αυτά, σαν σημείωση για τις μέρες που ζούμε στην Ελλάδα του 2015. Γιατί την Ιστορία τη γράφει είτε ο φόβος της στιγμής είτε η πίστη σε αρχές που αντέχουν πολύ περισσότερο από ώρες, μέρες ή μήνες.
