Είναι από τα δυσκολότερα πράματα για μια νέα κυβέρνηση, την οποιανδήποτε. Από τα δυσκολότερα, τα πιο περίπλοκα, τα πιο λεπτά και, αν θέλετε, από τα καθοριστικότερα για την επιτυχία του έργου της. Και, φυσικά, για τη δημόσια εικόνα της. Μιλάμε για την στελέχωση του κράτους. Για την πλήρωση των πόστων του κρατικού μηχανισμού, για τις θέσεις πολιτικής ευθύνης, της αποκλειστικά κυβερνητικής αρμοδιότητας. Εγχείρημα που «δεινοπάθησε» κατά το παρελθόν, απώτερο αλλά και πρόσφατο. Και που τώρα, στη νέα φάση, στη φάση της «πρώτης φοράς αριστερά», ψάχνει τον δρόμο του...
ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΠΑΪΚΟΥ
Παλιά, παλιά-παλιά λέμε, οι δημοφιλέστεροι μνηστήρες των θέσεων του κρατικού μηχανισμού ήταν οι απόστρατοι αξιωματικοί. Για κάποιον περίεργο λόγο εθεωρούντο οι καταλληλότεροι για τη διοίκηση, γενικώς. Τι κι αν αντί για συντάγματα και μεραρχίες εκαλούντο να διοικήσουν τον ΟΤΕ, τη ΔΕΗ, την ΕΥΔΑΠ, την Ολυμπιακή, τα νοσοκομεία; Στη λογική των κυβερνήσεων εκείνων, διοίκηση νάναι κι ό,τι νάναι, ένα και το αυτό.
Στην αμέσως επόμενη φάση, και έως πολύ πρόσφατα, τη θέση τους πήραν οι λεγόμενοι «πολιτευτές». Οι υποψήφιοι, πλην μη εκλεγέντες βουλευτές, του εκάστοτε κυβερνώντος κόμματος. Σπανίως διαθέτοντες δε την παραμικρή συνάφεια προς το αντικείμενο το οποίο επρόκειτο να διαχειριστούν. Με τα γνωστά και απολύτως αναμενόμενα, άλλωστε, άθλια αποτελέσματα και στις δύο περιπτώσεις. Κάτι λίγα σωστά βήματα προς την κατεύθυνση της -κάποιας- αξιοκρατίας, επεχείρησαν ο Κώστας Σημίτης αλλά και ο Γιώργος Παπανδρέου. Μισές, πάντως, απόπειρες με αμφίβολα αποτελέσματα. Ώσπου αξιωθήκαμε να φτάσουμε στο ανοσιούργημα της «θεσμοθέτησης» του 4-2-1 της συγκυβέρνησης Ν.Δ. - ΠΑΣΟΚ - ΔΗΜ.ΑΡ. Εκεί όπου για κάθε τέσσερις διορισμούς της ΝΔ, «αναλογούσαν» δύο στο ΠΑΣΟΚ και ένας στη ΔΗΜ.ΑΡ. Τόσο απλά, τόσο παλαιοκομματικά...
Και τώρα τι;
Και σήμερα; Πώς «στήνει» τώρα ο ΣΥΡΙΖΑ τον κρατικό μηχανισμό; Τι σόι κράτος πάει να φτιάξει η πρώτη κυβέρνηση της Αριστεράς;
Έχουμε δει, έχουμε διαβάσει κι έχουμε ακούσει πολλά, πάρα πολλά, σχεδόν τα πάντα.
Έχουμε ακούσει ότι η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα οικοδομεί ένα αμιγώς κομματικό κράτος. Έχουμε ακούσει ότι, αντιθέτως, παραμερίζει τον δικό του κόσμο, εκείνον που τον στηρίζει σταθερά από την εποχή του 4%, και αξιοποιεί ακόμη και παραδοσιακούς του εχθρούς. Έχουμε ακούσει ότι, ως μη όφειλε, διατηρεί ακόμη σε καίριες θέσεις του κρατικού μηχανισμού στελέχη του παλαιού «καθεστώτος» τα οποία, σε κάποιες περιπτώσεις, σαμποτάρουν το έργο του. Έχουμε ακούσει ότι δείχνει προτίμηση σε συνεργάτες και συμβούλους του Γιώργου Παπανδρέου, ακόμη και του Κώστα Καραμανλή. Έχουμε ακούσει ότι έχει γεμίσει κι εκείνος, όπως οι παλιοί, τον κρατικό μηχανισμό με αποτυχημένους υποψήφιους βουλευτές του. Έχουμε ακούσει ότι προνομιακά αξιοποιούνται συγγενείς, ακόμη και σύζυγοι-σύντροφοι κορυφαίων στελεχών. Ότι, μ' άλλα λόγια, ο νεποτισμός καλά κρατεί και επί των αριστερών ημερών μας. Επ' αυτού δε είχαμε και τις γνωστές προκλητικά αυθάδεις παρεμβάσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Μιλτιάδη Βαρβιτσώτη.
Και η αλήθεια; Ας προσπαθήσουμε να την διακρίνουμε, μέσα σ' όλον αυτό τον ορυμαγδό. Διευκρινίζοντας πρώτα-πρώτα ότι, βεβαίως, δεν υπάρχει ακόμη η πλήρης εικόνα. Όμως ναι, διατηρεί ακόμη η κυβέρνηση στις θέσεις τους ανθρώπους της προηγούμενης κατάστασης. Είτε επειδή κάποιους τους θεωρεί κατάλληλους και χρήσιμους, είτε επειδή την δεσμεύουν οι συμβάσεις τους. Και στις δυο περιπτώσεις καλά κάνει. Από την άλλη μεριά, επ' ουδενί ισχύει ο ισχυρισμός ότι χτίζει κομματικό κράτος. Σε θέσεις υψηλής κρατικής ευθύνης, βλέπουμε να τοποθετούνται τόσο κομματικοί όσο και ουδεμία σχέση έχοντες με τον ΣΥΡΙΖΑ. Τα πιο πρόσφατα παραδείγματα, εκείνο της διοίκησης της ΕΡΤ κι εκείνο των ΕΛΠΕ, παραείναι χαρακτηριστικά. Ναι, πράγματι, αξιοποιεί στελέχη που βρέθηκαν κοντά στον Παπανδρέου, στον Σημίτη, στον Καραμανλή. Και πράττει άριστα. Αν κρίνει ότι πρόκειται για ανθρώπους που πράγματι μπορούν να υπηρετήσουν το σχέδιό του. Αλίμονο αν λειτουργούσε εν προκειμένου με την περίκλειστη, με τη φοβική λογική του κομματικού σωλήνα, με σημείο αναφοράς το κόμμα του 4%, όπως κάποιοι θα επιθυμούσαν. Αλίμονο αν δεν επιχειρούσε να εκφράσει το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας. Όσο για τις ενστάσεις περί αξιοποίησης πολιτευομένων του ΣΥΡΙΖΑ, εξ όσων τουλάχιστον μπορώ να γνωρίζω, πρόκειται για περιπτώσεις ανθρώπων απολύτως κατάλληλων για την «κατάλληλη» θέση. Δύσκολα, ας πούμε, θα μπορούσε να φανταστεί κανείς αρμοδιότερον από τον Κώστα Πουλάκη για τη Γενική Γραμματεία του υπουργείου Εσωτερικών.
Κατά τα λοιπά, ναι, πράγματι, η Τασία Χριστοδουλοπούλου, η Πέτη Πέρκα, ο Γιάννης Μπενίσης είναι σύντροφοι στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ. Για να μείνουμε μόνο στις περιπτώσεις που πολυσυζητούνται. Κι άλλοι ίσως είναι αδέρφια, ξαδέρφια ή δεν ξέρω ποιας άλλης τάξης συγγενείς εξ αίματος ή εξ αγχιστείας. Πρόκειται όμως -για όλες τις γνωστές τουλάχιστον περιπτώσεις- για αυτόνομα και «αυτοδύναμα» στελέχη με πλούσιες περγαμηνές «βιογραφικού» πολιτικής διαδρομής, κοινωνικής δράσης και αντίστοιχων τυπικών και ουσιαστικών προσόντων. Με κριτήριο αξιοποίησής τους την καταλληλότητα και μόνο. Για περιπτώσεις όπου θ' αποτελούσε ιδιότυπο «ρατσισμό» ο τυχόν αποκλεισμός τους εξαιτίας της όποιας σχέσης τους με υψηλόβαθμα κομματικά ή κυβερνητικά στελέχη.
Η ολοκλήρωση της εικόνας εκκρεμεί. Ίσως έχει καθυστερήσει κιόλας. Και πάντως, ας μην ανησυχεί ιδιαιτέρως η αντιπολίτευση. Ο κόσμος της Αριστεράς θα είναι ο πρώτος που θα αντιδράσει, και θα αντιδράσει ιδιαιτέρως ζωηρά, αν κρίνει ότι με τις κυβερνητικές επιλογές στη στελέχωση του κράτους κακοποιούνται τα δικά του κριτήρια. Ή ότι προσβάλλονται οι ευαισθησίες του...
