Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Πέμπτη αργά το απόγευμα στις Βρυξέλλες. Η σύνοδος κορυφής των 28 ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχε ήδη περάσει στη δεύτερη ώρα της, όταν βγήκε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όπως το συνηθίζει, να ενημερώσει τον Τύπο. Αν και το βασικό θέμα αυτής της συνόδου ήταν η ενεργειακή ένωση -κυρίως, η ενεργειακή ασφάλεια των 450 εκατομμυρίων κατοίκων της Ε.Ε.-, κανείς δεν ήθελε να μάθει από τον Μάρτιν Σουλτς τι γίνεται με τα ενεργειακά δίκτυα.
Σχεδόν αποκλειστικό θέμα των ερωτήσεων ήταν τι θα γίνει με την Ελλάδα και τι σημαίνει τέλος πάντων αυτή η μίνι σύνοδος των προέδρων των ευρωπαϊκών θεσμών (Κομισιόν, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και Eurogroup, αν και δεν πρόκειται ακριβώς για θεσμό) με τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα και την ηγεσία του γαλλογερμανικού άξονα.
Χολωμένες οι απαντήσεις του Σουλτς, καθώς δεν εκλήθη να συμμετάσχει, και σε συνδυασμό με τις χαμηλές προσδοκίες που καλλιεργούσε εκ των προτέρων η Γερμανίδα καγκελάριος Μέρκελ -«δεν περιμένω σήμερα να γίνει το μεγάλο άλμα»- και με τις μονότονες δηλώσεις των περισσότερων ηγετών ότι «η Ελλάδα πρέπει επιτέλους να εφαρμόσει τις μεταρρυθμίσεις και να τηρήσει τις συμφωνίες που υπέγραψε», έφτιαχναν ένα κλίμα ασφυκτικής πίεσης, που έκανε πολλούς να φοβούνται ότι επίκειται σύγκρουση.
Βέβαια, την ίδια στιγμή, ήταν πάρα πολλοί εκείνοι στις Βρυξέλλες - των προέδρων της Κομισιόν και του Συμβουλίου Ζαν Κλοντ Γιούνκερ και Ντόναλντ Τουσκ πρωτοστατούντων- που ήταν εμφανώς αποφασισμένοι να αποτρέψουν μια ρήξη μεταξύ της Αθήνας και των εταίρων της, να βγάλουν από τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων την άσχημη νέα λέξη της μόδας «Grexident», να θάψουν, εν πάση περιπτώσει, το... τσεκούρι του πολέμου.
Στην κατηγορία αυτή ανήκαν και η Άνγκελα Μέρκελ -με τον δικό της συγκρατημένο τρόπο- και ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ, με την ατάκα του «Αλέξη, απόψε πρέπει να βρούμε λύση».
Είχαν επίσης φροντίσει και οι Ηνωμένες Πολιτείες να στείλουν το μήνυμα στη Γηραιά Ήπειρο ότι δεν είναι ώρα για ρήξεις και... περιπέτειες εντός του ευρωπαϊκού κλαμπ, όταν όλα τριγύρω μυρίζουν μπαρούτι, από την Ουκρανία μέχρι ακόμη και τη θεωρητικά ήρεμη Τυνησία, που μόλις την Τρίτη μέτρησε 22 νεκρούς -Ευρωπαίοι τουρίστες οι περισσότεροι- από τρομοκρατική επίθεση τζιχαντιστών.
Άλλωστε κανείς δεν αποδέχεται να συμμετάσχει σε μια άτυπη μίνι σύνοδο που βεβαίως ενοχλεί όσους αποκλείονται από αυτή- για να τινάξει τα πάντα στον αέρα.
Οπότε, όσο προχωρούσε η νύχτα και η μίνι σύνοδος συνεχιζόταν, τόσο αναθαρρούσαν οι... φοβισμένοι. Προφανώς, η «εκεχειρία» δεν ήταν εύκολη, προφανώς ήταν πολύ δύσκολο να «αποσαφηνιστούν» οι «ασάφειες» της συμφωνίας της 20ής Φεβρουαρίου - αυτής που κατά Σουλτς οι 18 την αντιλαμβάνονταν με έναν τρόπο και η Ελλάδα με άλλον.
Αλλά υπήρχε έδαφος προσέγγισης, ώστε τουλάχιστον να αποδεχτούν οι εταίροι να σβήσουν το «κακό αίμα» του τελευταίου μήνα - έσταζαν δηλητήριο οι περισσότεροι και το κλίμα ήταν εχθρικό για την Αθήνα. Και να δώσουν μια ευκαιρία στην κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα αφενός να προχωρήσει τις δικές της μεταρρυθμίσεις -με την επιμονή στο «γκαζωμένα»- αφετέρου να δει κάποιο φως στο βάθος του τούνελ για την αντιμετώπιση του καυτού προβλήματος της ρευστότητας.
Το ποιο είναι αυτό το φως δεν είναι εντελώς σαφές - και εξαρτάται άμεσα από την «πλήρη» λίστα των μεταρρυθμίσεων που θα παρουσιάσει «τις επόμενες μέρες» η Αθήνα, για να δώσουν την ευλογία τους οι εταίροι και μαζί να στείλουν το σήμα ότι η Ελλάδα είναι πάλι «σε τροχιά».
Από αυτή τη λεξούλα - εφόσον την ξεστομίσει το Eurogroup, ίσως κάποια στιγμή την επόμενη εβδομάδα- εξαρτάται π.χ. η εκταμίευση των 1,9 δισεκατομμυρίων ευρώ που κέρδισαν από τα ελληνικά ομόλογα οι κεντρικές τράπεζες των εταίρων, όπως άφησε να εννοηθεί ανώτατος Ευρωπαίος αξιωματούχος.
Τα ξημερώματα της Παρασκευής ο Αλέξης Τσίπρας εμφανίστηκε ανακουφισμένος και αισιόδοξος: «Ξαναβάλαμε στις ράγες μια διαδικασία, η οποία εξαιτίας κάποιων είχε εκτροχιαστεί», είπε, «θα αξιολογηθούμε επί των μεταρρυθμίσεων που εμείς θα προτείνουμε», το ταχύτερο δυνατό. Τέρμα στο... φάντασμα του e-mail Χαρδούβελη, τέρμα στην πίεση για υφεσιακά μέτρα, τέρμα στο «αγκάθι» της πέμπτης αξιολόγησης.
Πλην όμως, «αξιολογήσεις» θα γίνονται, όπως τόνισε η καγκελάριος Μέρκελ, και δη εκείνων των μεταρρυθμίσεων, «την ευθύνη για τις οποίες αναλαμβάνει πλήρως η Ελλάδα» και οι οποίες «θα εκτιμηθούν από τους θεσμούς και θα συμφωνηθούν στο Eurogroup».
Αυτό δεν έλεγε η συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου;
Πράγματι. Μόνο που πολύ σύντομα έγινε κενό γράμμα. Οι εταίροι έριχναν γι' αυτό τον μουτζούρη στον υπουργό Γ. Βαρουφάκη - τον αγαπημένο τους σάκο του μποξ τις τελευταίες μέρες. Η Αθήνα στα τεχνικά κλιμάκια των θεσμών, που έκαναν σαν να μην είχε αλλάξει τίποτε και να ήταν ακόμη στο τραπέζι το mail Χαρδούβελη.
Οπότε μετά την ολονυχτία της Πέμπτης ουσιαστικά έχουμε μια επανεκκίνηση της συμφωνίας της 20ής Φεβρουαρίου, με λιγότερη ασάφεια, αλλά και στενότερα χρονικά περιθώρια υλοποίησης. Τρεχάτε ποδαράκια μου, δηλαδή, αλλά χωρίς κολλημένο το φρένο από τις απαιτήσεις των άλλων.
Κι αν δεν στραβώσει πάλι κάτι, η ελληνική κυβέρνηση θα μπορέσει να προχωρήσει στην εφαρμογή κάποιων «πολιτικά εύκολων» και «γρήγορων στην υλοποίηση» μεταρρυθμίσεων, ενώ οι εταίροι θα διασφαλίσουν ότι για το επόμενο διάστημα - μέχρι τον Απρίλιο, δηλαδή- δεν θα στραγγαλιστεί πλήρως η ρευστότητα.
Και στα τέλη Απριλίου θα γίνει το επόμενο βήμα.
