Του Πάνου Τριγάζη
Η κρίση στην Ουκρανία, που συνεχίζεται με αμείωτη ένταση, αποτελεί σοβαρότατο πρόβλημα στις σχέσεις της Ρωσίας, τόσο με την Ε.Ε. όσο και με τις ΗΠΑ. Πάνω από όλα όμως, αποτελεί δοκιμασία για την υπόθεση της ευρωπαϊκής ασφάλειας, απειλώντας με νέα διαίρεση την ήπειρό μας.
Διανύοντας το 2015, στη διάρκεια του οποίου θα τιμήσουμε τα 70 χρόνια της αντιφασιστικής νίκης των λαών στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο (9 Μαΐου), καθώς και τα 40 χρόνια από την υπογραφή της τελικής πράξης του Ελσίνκι (1η Αυγούστου), η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με νέες απειλές για την ειρήνη και την ασφάλειά της, με απρόβλεπτες συνέπειες και για την παγκόσμια ειρήνη. Οι απειλές αυτές τροφοδοτούν και τον μιλιταρισμό, καθώς προγραμματίζονται νέοι εξοπλισμοί και νέες στρατιωτικές δαπάνες, τόσο από την Ουκρανία και τη Ρωσία όσο και από το ΝΑΤΟ.
Έχω γράψει πολλές φορές, μέσα από τις φιλόξενες σελίδες της "Αυγής", ότι η εξωτερική πολιτική της Ελλάδας πρέπει να είναι μια πολιτική φιλειρηνικών πρωτοβουλιών και ότι η εθνική στρατηγική της Ελλάδας στον 21ο αιώνα δεν μπορεί να είναι άλλη από στρατηγική της ειρήνης και διεκδίκησης της ισότιμης συνεργασίας, στα Βαλκάνια, τη Μεσόγειο και στο σύνολο της Ευρώπης. Αυτός είναι ο δρόμος για την ουσιαστική αναβάθμιση της διεθνούς θέσης και του ρόλου της χώρας μας και ως χώρας - μέλους της Ε.Ε.
Στην κατεύθυνση αυτή, η ανάπτυξη ισότιμων και αμοιβαία επωφελών ελληνορωσικών σχέσεων μπορεί να αποβεί προς όφελος και της Ε.Ε. Και από την άποψη αυτή, έχουμε ένα όχι ευκαταφρόνητο πλεονέκτημα, διότι ιστορικά οι σχέσεις Ελλάδας - Ρωσίας (ακόμα και στα χρόνια της ΕΣΣΔ, παρά τον Ψυχρό Πόλεμο) υπήρξαν πολύ καλές.
Όσο για τις σχέσεις της Ε.Ε. με τη Ρωσία, δοκιμάστηκαν ουκ ολίγες φορές τις τελευταίες δύο δεκαετίες, μεταξύ άλλων και λόγω της σύνδεσης της διεύρυνσης της Ε.Ε. προς την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη με τη διεύρυνση και του ΝΑΤΟ. Παράλληλα, η Ε.Ε. δεν εργάστηκε για την ενίσχυση του ΟΑΣΕ (ΔΑΣΕ μέχρι το 1994), που πάντοτε ενδιέφερε τη Ρωσία ως διεθνή κληρονόμο της ΕΣΣΔ, της οποίας πρωτοβουλία υπήρξε η σύγκληση της Διάσκεψης του Ελσίνκι το 1975.
Ας θυμηθούμε ότι η Ρωσία είχε πάρει την κατρακύλα στα χρόνια της κυβέρνησης Γιέλτσιν, όταν στη χώρα εφαρμόστηκαν θεραπείες - σοκ, στη μετασοβιετική οικονομία, για το βίαιο πέρασμα στην ελεύθερη αγορά. Ήταν τα χρόνια που απέκτησαν δεσπόζουσα θέση στη ρωσική οικονομία οι λεγόμενοι «ολιγάρχες». Ωστόσο, αποτελεί αναμφισβήτητο γεγονός ότι με πρόεδρο τον Πούτιν η Ρωσία ανέκαμψε οικονομικά και αποκατέστησε τον διεθνή της ρόλο ως μεγάλη δύναμη. Βοήθησε να τεθεί σε ισχύ το Πρωτόκολλο του Κιότο για το περιβάλλον, κυρώνοντας τη σχετική συνθήκη, ενώ οι ΗΠΑ του Τζορτζ Μπους αρνούνταν ακόμα και να την υπογράψουν. Αξιοποιώντας και τη λεγόμενη «ενεργειακή διπλωματία», η Ρωσία άρχισε να διαδραματίζει ρόλο υπέρ της μερικής εξισορρόπησης του διεθνούς συστήματος.
Η ουκρανική κρίση, της οποίας οι αιτίες δεν ήταν μόνο εξωγενείς αλλά και ενδογενείς, συνοδεύτηκε από σοβαρότατα πλήγματα στις σχέσεις Μόσχας - Βρυξελλών. Κορύφωμα της επιδείνωσης των σχέσεων ήταν οι οικονομικές και εμπορικές κυρώσεις που επέβαλαν στη Ρωσία η Ε.Ε. και οι ΗΠΑ. Το ζητούμενο, σήμερα, είναι τόσο η Ε.Ε. όσο και η Ρωσία να συμβάλουν στην ειρηνική επίλυση της ουκρανικής κρίσης, διότι αυτό απαιτεί το αμοιβαίο όφελος και η ανάγκη αποτροπής μιας νέας διαίρεσης της Ευρώπης. Αυτό πρέπει πάντοτε να συνυπολογίζεται από τους αληθινούς ευρωπαϊστές και κυρίως από τους αγωνιστές της ειρήνης.
Συνεπώς, στο ερώτημα ποιες πρέπει και μπορεί να είναι οι σχέσεις Ε.Ε. - Ρωσίας, μόνο μια απάντηση υπάρχει: Η Ρωσία χρειάζεται την Ευρώπη και η Ευρώπη τη Ρωσία. Άλλωστε, σε όλες τις μεγάλες καμπές της ευρωπαϊκής Ιστορίας, η Ρωσία έχει παίξει καθοριστικό ρόλο.
Καταλήγω με την πρόταση που κατέθεσα και στην πρόσφατη Κεντρική Επιτροπή του ΣΥΡΙΖΑ, την οποία καλείται να επεξεργαστεί και να προωθήσει η νέα Πολιτική Γραμματεία. Η πρόταση, που έχει κατατεθεί και στο Κόμμα Ευρωπαϊκής Αριστεράς, αφορά την ανάληψη πρωτοβουλίας εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ, ενδεχομένως και της κυβέρνησης, για ένα πρόγραμμα πολύμορφων δράσεων και πρωτοβουλιών, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης των 70 χρόνων της αντιφασιστικής νίκης τον ερχόμενο Μάιο. Ο πρωθυπουργός και πρόεδρός μας έχει προσκληθεί από τον Ρώσο πρόεδρο να παραστεί στις εκδηλώσεις για την σπουδαία αυτή επέτειο, που θα πραγματοποιηθούν στη Μόσχα 9 Μαΐου. Η 9η Μαΐου εορτάζεται εδώ και δεκαετίες και ως Ημέρα της Ευρώπης. Αποτελεί ευκαιρία λοιπόν, η επίσκεψη Τσίπρα, εφ΄όσον πραγματοποιηθεί, να συνοδευτεί τόσο από μηνύματα πραγματικής ενοποίησης της Ευρώπης, σε κατεύθυνση δημοκρατική, κοινωνική, οικολογική και φιλειρηνική, όσο και για την αντιμετώπιση και εξάλειψη των αποκρουστικών φαινομένων του ρατσισμού και του νεοναζισμού, που απειλούν τις ευρωπαϊκές κοινωνίες τροφοδοτούμενα από τη βαθιά οικονομική και κοινωνική κρίση.
* Ο Πάνος Τριγάζης είναι συντονιστής του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων και Θεμάτων Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ
