ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΑΡΓΥΡΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟ
Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα αποτελέσει σταθμό για την ευρωπαϊκή πολιτική και κοινωνία διευκολύνοντας την επιστροφή σε μια ιδρυτική - συνταγματική κατεύθυνση και θα επαναφέρει τα δικαιώματα των πολιτών έναντι των προνομίων του χρηματοοικονομικού τομέα, υπογραμμίζει στην «Αυγή» ο Ιταλός συνταγματολόγος Στέφανο Ροντοτά.
Με την έναρξη της διαδικασίας εκλογής του νέου προέδρου της Ιταλικής Δημοκρατίας ο Ροντοτά αποφεύγει να κάνει δηλώσεις για το θέμα, δεδομένου ότι το Κίνημα Πέντε Αστέρων του Γκρίλο τον είχε προτείνει για την προεδρία της Δημοκρατίας πριν από περίπου δύο χρόνια, ενώ τον στήριξε και η Αριστερά Οικολογία Ελευθερία του Βέντολα.
* Είδαμε τον Ρέντζι να πηγαίνει στις Βρυξέλλες και να καταγγέλλει τη λιτότητα, αυτή που εφαρμόζει στην Ιταλία...
Έχω την εντύπωση ότι αυτό που είχε εξαγγείλει στην αρχή της ιταλικής προεδρίας ότι θα προσπαθούσε να ανοίξει μια νέα φάση στην Ευρώπη, ουσιαστικά απέτυχε. Ίσως υπάρχει μια κάποια μικρή διόρθωση που μπορεί να αξιοποιηθεί, αλλά δεν άνοιξε καμία πραγματική συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης. Αποδέχθηκε τη γραμμή που ακολουθήθηκε αυτά τα χρόνια. Ειπώθηκε ότι μπορούμε να έχουμε μια κάποια μικρή υποχώρηση των ισχυρών δεσμεύσεων της λιτότητας, αυτό όμως δεν επέτρεψε να αντιμετωπίσουμε το πραγματικό πρόβλημα την αποτυχία της ευρωπαϊκής πολιτικής, που δεν τίθεται πλέον μόνο από την αντιπολίτευση από όλο τον κόσμο, τους οικονομολόγους, τους ερευνητές και μελετητές διαφόρων επιστημών και πολιτικών. Κάποιοι λίγοι είχαν όφελος, ενώ στις πιο σημαντικές ευρωπαϊκές χώρες οδηγηθήκαμε σε δραματικές καταστάσεις.
* Η ιταλική προεδρία λοιπόν απέτυχε...
Η ιταλική προεδρία αποτέλεσε μια κυριολεκτικά χαμένη ευκαιρία, γιατί δεν ειπώθηκε καν με σαφήνεια ότι πρέπει να ανοίξουμε μια ιδρυτική - συνταγματική φάση για την Ευρώπη. Το θέμα είναι πώς θα λύσουμε τα προβλήματα με μια διαφορετική λογική από αυτή που ακολούθησαν μέχρι σήμερα.
Για παράδειγμα το κομμάτι της Αλληλεγγύης του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. διαγράφηκε ολοσχερώς παρ' όλο που έχει την ίδια νομική αξία με τις άλλες συμφωνίες. Με το τέλος της ιταλικής προεδρίας ίσως κάποια χώρα μπορεί να έχει ένα πολύ μικρό όφελος, αλλά το θέμα να τελειώνουμε με την κυριαρχία του χρηματοοικονομικού τομέα στην Ευρώπη δεν αντιμετωπίστηκε.
* Έχουμε ανάγκη μια ιδρυτική - συνταγματική συμφωνία, που σημαίνει ότι θα πρέπει να ξαναγραφτούν οι συμφωνίες;
Προσπαθήσαμε να δρομολογήσουμε μια συνταγματική διαδικασία όταν το 1999 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε ότι η Ευρώπη πρέπει να έχει έναν Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Το δεύτερο βήμα έγινε με το Συνταγματικό Σύμφωνο, που απορρίφθηκε από το δημοψήφισμα στη Γαλλία. Μετά καταλήξαμε στη Συνθήκη της Λισσαβώνας. Όλη αυτή η διαδικασία μπλόκαρε από το Δημοσιονομικό Σύμφωνο, γιατί άλλαξε τις ευρωπαϊκές συνθήκες θέτοντας στο επίκεντρό τους τη λογική της λιτότητας και δημιούργησε αυτό που αποκάλεσα «αντισύνταγμα». Είχαμε αρχίσει να έχουμε ένα πρώτο σύνταγμα που δεν ήταν δέσμιο της οικονομίας, αλλά υπερασπιζόταν τα δικαιώματα, τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Σήμερα διεγράφησαν τα δικαιώματα και αποδέχθηκαν τη λογική του χρηματοοικονομικού τομέα.
Πρέπει να προκαλέσουμε τη ρήξη αυτής της γραμμής και να φτιάξουμε ένα σύνταγμα για την Ευρώπη. Κοινούς κανόνες που να επαναφέρουν τα Θεμελιώδη Δικαιώματα, την αλληλεγγύη και την εργασία. Αυτό δεν σημαίνει μόνο ότι θα πρέπει να γράψουμε νέους κανόνες, αλλά ότι θα πρέπει να αλλάξουμε πολιτική.
* Μπορούμε να αλλάξουμε πολιτική ξεκινώντας από την Ελλάδα;
Θεωρώ ότι οι ελληνικές εκλογές και οι πρωτοβουλίες του ΣΥΡΙΖΑ και του Αλέξη Τσίπρα αποτελούν τη μεγάλη ευκαιρία που έχει σήμερα η Ευρώπη για να ξανανοίξει συγκεκριμένα αυτή τη συζήτηση. Πρέπει να κλείσουμε τη φάση της διαχείρισης της Ευρώπης από την οικονομία και να επιστρέψουμε στην πολιτική.
* Μια κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να οδηγήσει στην ανατροπή των ισορροπιών;
Θα είναι δύσκολο. Βλέπω όμως από τα σχόλια που κάνουν αυτή τη στιγμή στην Ιταλία και σε άλλες χώρες ότι δεν αντιμετωπίζουν την επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ σαν κίνδυνο για την Ευρώπη ακόμη και όταν πλαστογραφούν την ταυτότητα και το πρόγραμμά του.
Ακόμη και στον Corriere della Sera γράφουν οικονομολόγοι που θεωρούν ότι δεν πρέπει να παίρνουμε υπόψη μας τα συμφέροντα των πιστωτών, αλλά και των χωρών που έχουν χρέη και κυρίως μιας Ελλάδας διαφορετικής από τη σημερινή. Γιατί μέχρι αυτή τη στιγμή η Ελλάδα υπήρξε θύμα και συνένοχος αυτής της ευρωπαϊκής στρατηγικής της λιτότητας. Ακόμη και κεντρώοι οικονομολόγοι και πολιτικοί, που εθελοτυφλούν, θεωρούν ότι μια άλλη ελληνική κυβέρνηση, με τις κατευθύνσεις του Τσίπρα και του ΣΥΡΙΖΑ, μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία ρήξης με μια πορεία που είχε εντελώς αρνητικές συνέπειες.
* Στην Ιταλία πάντως εφαρμόζονται οι αντιμεταρρυθμίσεις που συνοδεύουν τη λιτότητα προκαλώντας αντιδράσεις, διαδηλώσεις και γενική απεργία...
Στην Ιταλία κάτι κινείται. Στο εσωτερικό του πολιτικού συστήματος όμως, στη σχέση κυβέρνησης και κοινοβουλίου, σε αυτή τη φάση η συμφωνία Ρέντζι και Μπερλουσκόνι οδηγεί σε συγκεντρωτισμό της εξουσίας διαγράφοντας εντελώς την παρέμβαση του κοινοβουλίου. Έχουμε υπερσυγκέντρωση εξουσιών στα χέρια του πρωθυπουργού και αδυναμία των αντιπολιτευόμενων πολιτικών δυνάμεων να επιδείξουν μια δυναμική.
Η γενική απεργία απέδειξε ότι αυτήν τη στιγμή υπάρχει μια ισχυρή κοινωνική αντίσταση. Η εκλογή του νέου προέδρου της Δημοκρατίας θα έχει συνέπειες, όχι μεγάλες, στην πορεία αυτή. Το θέμα είναι εάν αυτή η κοινωνική αντιπολίτευση θα καταφέρει να οργανωθεί και να αποτελέσει κίνητρο για την πολιτική αντιπολίτευση στο κοινοβούλιο. Στο εσωτερικό του Δημοκρατικού Κόμματος υπάρχει μια ανοιχτή αντιπαράθεση με πάρα πολύ κόσμο να παίρνει θέση εναντίον του Ρέντζι αλλά να μην μπορεί να πάρει καμία ουσιαστική πρωτοβουλία τόσο σε ό,τι αφορά τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις και τον εκλογικό νόμο όσο και την οικονομική πολιτική, με αποτέλεσμα να παραμένει μόνο η πολιτική του Ρέντσι.
Μετά την εκλογή του προέδρου της Δημοκρατίας θα ξεκινήσει μια φάση κατά την οποία θα αξιολογηθεί η κοινωνική αντιπολίτευση η οποία μαζί με τις δυνάμεις εντός και εκτός του Δημοκρατικού Κόμματος θα συγκοτήσει έναν ισχυρό αντιπολιτευτικό πόλο.
* Με τη γραμματέα της CGIL Καμούσο και τον γραμματέα της FIOM Λαντίνι διαπιστώσατε πριν από λίγες ημέρες την κοινή ανάγκη για ένα νέο πολιτικό υποκείμενο...
Είχα διαπιστώσει την ανάγκη ενός κοινωνικού συνασπισμού στην Ιταλία. Μέσα στα παραδοσιακά κόμματα της Αριστεράς υπάρχει πολλή αμηχανία, γιατί δεν κατάφεραν να έχουν την επιρροή που θα μπορούσαν και ακόμη και σήμερα η παρουσία τους είναι περιθωριακή. Υπάρχουν κοινωνικές δυνάμεις, από το συνδικάτο των Εργατών Μετάλλου έως τους συλλόγους του Ντον Τσιότι εναντίον της διαφθοράς και άλλες οργανώσεις, που αυτή τη στιγμή δίνουν φωνή στην κοινωνία μας. Αυτός ο κοινωνικός συνασπισμός πρέπει να βρει μια μορφή οργάνωσης, πράγμα που δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι θα πρέπει να γίνει κόμμα. Στην Ιταλία υπάρχουν πάρα πολλές δυνάμεις που πρέπει να αρχίσουν να σκέφτονται μαζί, να κάνουν κοινές δράσεις και να απευθύνονται στους πολίτες που πλήττονται από την κρίση με αξιοπιστία. Είδα ότι οι προτάσεις του προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ αφορούν πρωτίστως τη βελτίωση των συνθηκών ζωής των πολιτών και σε δεύτερη φάση το μέτωπο των δικαιωμάτων και της ισότητας. Γι' αυτό θεωρώ ότι θα πρέπει να προσχωρήσουμε σε μια δυναμική αλλαγή κουλτούρας, διαμέσου της κοινής δράσης των κοινωνικών δυνάμεων, που θα πρέπει να αρχίσουν να εργάζονται μαζί.
