Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Το πράσινο φως έδωσε χθες η γερμανική Βουλή στην παράταση του ελληνικού προγράμματος μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου του 2015, με τις ψήφους των κομμάτων του κυβερνητικού συνασπισμού (Χριστιανοδημοκράτες, Χριστιανοκοινωνιστές και Σοσιαλδημοκράτες) και των Πράσινων, ενώ η κυβερνητική πλειοψηφία εξουσιοδότησε κατ' αρχάς τον υπουργό Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε να διαπραγματευτεί στο Eurogroup την προληπτική γραμμή πίστωσης για την επόμενη μέρα, την οποία και θα πρέπει να επαναφέρει προς έγκριση, όταν οι διαπραγματεύσεις ολοκληρωθούν.
Σόιμπλε: Η Ελλάδα πρέπει να εφαρμόσει τις μεταρρυθμίσεις για τις οποίες έχει δεσμευτεί
Στην εξαντλητική συζήτηση που προηγήθηκε της ψηφοφορίας, περίσσεψαν από το κυβερνητικό στρατόπεδο οι έπαινοι για τις προόδους που έκανε η Ελλάδα από το 2012, ως μείζον επιχείρημα υπέρ της παράτασης. Και εξέλιπαν τόσο οι δραματικοί τόνοι προηγούμενων συζητήσεων όσο και οι παλαιότερες επιθέσεις στους «άχρηστους» Έλληνες. Ο Σόιμπλε υποστήριξε ότι «η Ελλάδα βρίσκεται σε καλύτερη θέση σήμερα σε σχέση με ό,τι θεωρούνταν δυνατόν πριν από μερικά χρόνια», ενώ τόνισε ότι η χώρα επιστρέφει στην ανάπτυξη και οι μεταρρυθμίσεις αποδίδουν τότε καρπούς. Και δεν παρέλειψε βεβαίως να επαναλάβει ότι «η Ελλάδα θα πρέπει να εφαρμόσει και τις μεταρρυθμίσεις που απομένουν, για τις οποίες έχει δεσμευτεί».
Νωρίτερα, κατά την ενημέρωση του κοινοβουλίου για την επικείμενη σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που άρχιζε το απόγευμα, η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ είχε τονίσει: «Στις χώρες της κρίσης διαπιστώνουμε ότι βελτιώνεται η ανταγωνιστικότητα και μειώνονται τα δημοσιονομικά ελλείμματα. Με την Ιρλανδία, την Πορτογαλία και την Ισπανία, τρεις από πέντε χώρες έχουν ολοκληρώσει επιτυχώς τα προγράμματα προσαρμογής. Ακόμα κι αν έχουν να γίνουν ακόμα πολλά στην Ελλάδα, οι προοπτικές της χώρας είναι πολύ καλύτερες από ό,τι πριν από δύο χρόνια». Σύμφωνα με τη Μέρκελ, η ευρωκρίση δεν έχει ξεπεραστεί ακόμη, πλην όμως «την έχουμε υπό έλεγχο». Και επανέλαβε ότι η γερμανική κυβέρνηση εργάζεται για την υπέρβαση της κρίσης, αλλά επιμένει στο δόγμα «καμία βοήθεια χωρίς ανταλλάγματα».
Ποιοι είναι οι όροι; Η Μέρκελ επανέλαβε τις τρεις γνωστές αρχές: τη δημοσιονομική σταθερότητα με στόχο τα μηδενικά ελλείμματα, τις μεταρρυθμίσεις, αλλά και την υποστήριξη της ανάπτυξης, τόσο μέσω του πακέτου Γιούνκερ όσο -και, κυρίως- με ιδιωτικές επενδύσεις. Να σημειωθεί ότι αυτή η... τριπλέτα δεν απευθυνόταν μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε όλα τα κράτη - μέλη της Ευρωζώνης.
Εκ μέρους του άλλου κυβερνητικού εταίρου, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος των Σοσιαλδημοκρατών, Τόμας Όπερμαν, εμφανίστηκε επικριτικός προς την ελληνική κυβέρνηση, λέγοντας, ότι «αδυνατώ να καταλάβω πώς υπάρχουν ακόμη πάμπλουτοι Έλληνες που μπορούν να αποφεύγουν τη φορολόγηση».
Αριστερά: «Η πορεία είναι λάθος»
Την άρνησή της να ψηφίσει την παράταση του ελληνικού προγράμματος και να εξουσιοδοτήσει τον Σόιμπλε να διαπραγματευτεί την πιστωτική γραμμή εξέφρασε η Αριστερά, διά του αρμόδιου στην Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής, Ντίτμαρ Μπαρτς. «Αυτό δεν είναι βοήθεια προς την Ελλάδα», είπε, και πρόσθεσε ότι «ζούμε μια παράξενη κατάσταση, να έχουμε εμείς στη γερμανική Βουλή περισσότερο δικαίωμα να ομιλούμε απ' ό,τι το ελληνικό κοινοβούλιο. Αυτό λέει πολλά για τη δημοκρατία. Η τρόικα ελέγχει τον ελληνικό προϋπολογισμό, κι αυτό το θεωρώ μεγάλο πρόβλημα».
Στην ομιλία του ο Μπαρτς κατηγόρησε τον Σόιμπλε για «κυνισμό», δίνοντας τη δική του ερμηνεία στις προόδους που έχει κάνει η Ελλάδα, μεταφράζοντας σε κοινωνικά δεδομένα τους αριθμούς: Τόνισε, για παράδειγμα, ότι η μείωση του ελλείμματος στο ασφαλιστικό σύστημα στηρίζεται ουσιαστικά στην πραγματική μείωση των συντάξεων έως και 40%, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων της αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης και άλλων μέτρων. Ή η μείωση των δαπανών για τη φαρμακευτική περίθαλψη στηρίζεται στο ότι 3 εκατομμύρια Έλληνες δεν έχουν ασφάλιση υγείας, λόγω ανεργίας.
Ο Μπαρτς επισήμανε ότι η τρόικα υποχρεώνει την Ελλάδα να κάνει ακριβώς τα αντίθετα από αυτά που έκανε η Γερμανία για να βγει από την ύφεση το 2009, υπογράμμισε ότι «ο ελληνικός στρατός έχει περισσότερα τεθωρακισμένα Leopard από τον γερμανικό» - «ίσως αυτό πρέπει να το αλλάξουμε», είπε ειρωνικά Και κατέληξε, λέγοντας ότι καταψηφίζουν το αίτημα Σόιμπλε, επειδή αυτή η πορεία που υπαγορεύεται από τους πιστωτές είναι λάθος και οικονομικά, αλλά και «επειδή λιπαίνει το έδαφος για προκαταλήψεις και ξενοφοβία στην Ελλάδα».
Οι όροι της διαπραγμάτευσης για την πιστωτική γραμμή
Για ποιου είδους διαπραγμάτευση έδωσαν το πράσινο φως οι Γερμανοί βουλευτές στον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε; Για τη δημιουργία μιας προληπτικής πιστωτικής γραμμής από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης ESM, ύψους 10,9 δισεκατομμυρίων ευρώ (όσο και το 90% των μέγιστων δανειακών αναγκών της Ελλάδας για το 2015) και διάρκειας έως δώδεκα μηνών. Τα κεφάλαια αυτά δεν είναι καινούργια, είναι όσα περίσσεψαν από τα χρήματα για την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών.
Η εντολή διαπραγμάτευσης στον Σόιμπλε δίνεται υπό την προϋπόθεση, πρώτον, ότι θα υπάρξει συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και τρόικας για την επιτυχή πέμπτη αξιολόγηση των απαραίτητων προαπαιτούμενων, δεύτερον, ότι θα επιβεβαιωθεί η προσωρινή εκτίμηση της Κομισιόν ότι πληρούνται τα κριτήρια για την πιστωτική γραμμή, με διευρυμένους όρους, τρίτον, ότι θα παραμείνει εν ισχύ το δανειακό πρόγραμμα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ενδεχομένως σε προληπτική βάση.
Το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών, πάντα υπό την προϋπόθεση ότι ισχύει η προσωρινή εκτίμηση της Κομισιόν, δικαιολογεί την αναγκαιότητα της προληπτικής πιστωτικής γραμμής ως εξής:
* Με τον κίνδυνο για τη σταθερότητα του συνόλου της Ευρωζώνης:
«Η Κομισιόν θεωρεί ότι -ιδίως λόγω των ακόμη υφιστάμενων κινδύνων στον ελληνικό τραπεζικό τομέα και των ανασφαλειών στις χρηματαγορές- θα υπήρχε κίνδυνος μετάδοσης της αστάθειας σε όλη των Ευρωζώνη εάν δεν απλωθεί ένα δίχτυ ασφαλείας, ώστε να στηρίξει την έξοδο της Ελλάδας στις αγορές», αναφέρεται.
* Με την επιβεβαίωση της βιωσιμότητας του χρέους:
«Η Κομισιόν επιβεβαιώνει ότι η εξέλιξη του χρέους, εφόσον εφαρμοστούν οι συμφωνημένες μεταρρυθμίσεις, θα παραμείνει στο συμφωνημένο μονοπάτι. Η βιωσιμότητα του χρέους έχει βελτιωθεί σε σχέση με την τελευταία αξιολόγηση του προγράμματος τον Απρίλιο του 2014. Η αιτία γι' αυτό είναι η μείωση των δαπανών για τόκους, οι αναμενόμενες εξοικονομήσεις από την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και η εσωτερική εξυγίανση», αναφέρεται.
* Και με την εκπλήρωση περαιτέρω προϋποθέσεων.
Τα κριτήρια που θα πρέπει έστω «εν μέρει» να πληρούνται από κάθε χώρα που επιζητά την πιστωτική γραμμή του ESM είναι:
* Η τήρηση των δεσμεύσεων του Συμφώνου Σταθερότητας. Η Κομισιόν εκτιμά ότι η Ελλάδα το κάνει.
* Η τήρηση των υποχρεώσεων περί ισοζυγίου πληρωμών, για το οποίο η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικές προόδους στην άρση των ανισορροπιών.
Για την έξοδο της Ελλάδας στις αγορές η εκτίμηση είναι ότι παραμένει αβέβαιη, γι' αυτό και οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης δεσμεύονται να στηρίξουν την Ελλάδα, εφόσον τηρεί ανεπιφύλακτα τους όρους και τους στόχους του προγράμματος. Για τις ελληνικές εξαγωγές η εκτίμηση είναι ότι «η εξέλιξή τους με την εξαίρεση του τουρισμού παραμένει αδύναμη», πλην όμως «η Ελλάδα με τις μεταρρυθμίσεις έχει βελτιώσει σημαντικά την ανταγωνιστικότητά της».
