Τι συμβαίνει, επιτέλους, στην Ευρωπαϊκή Ένωση; Εξαιτίας της λιτότητας, η ευρωπαϊκή οικονομία βυθίζεται στη στασιμότητα απειλώντας και την παγκόσμια ανάπτυξη, ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες διαπιστώνουν ότι διαφωνούν, αλλά τελικά επικρατεί η άποψη της Μέρκελ. Μήπως ισχύει αυτό που λέει το πρακτορείο Bloomberg, ότι δηλαδή η Ευρώπη λειτουργεί με "μυστήριο τρόπο;".
Τελευταία, βρίσκεται σε εξέλιξη μια αντιπαράθεση στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την οικονομική πολιτική, η οποία αγγίζει πλέον και τον σκληρό της πυρήνα. Δεν πρόκειται δηλαδή για μια αντιπαράθεση η οποία περιορίζεται στην πολιτική που επεβλήθη σε περιφερειακές χώρες, όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία ή ακόμη και η Ισπανία. Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στην πολιτική τής σκληρής λιτότητας και της εσωτερικής υποτίμησης που που επεβλήθησαν ως "κάθαρση" στην υποτιθέμενη "ασωτία" των χωρών αυτών, όπως ισχυρίζονται οι πολιτικοί και οικονομικοί παράγοντες που ενστερνίζονται τις αντιλήψεις του τιμωρητικού προτεσταντισμού του Βερολίνου. Η αντιπαράθεση αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα της Ευρωζώνης, δηλαδή τις μεγάλες χώρες, όπως η Γαλλία και η Ιταλία, επεκτείνεται στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ενώ σε πρώιμο στάδιο συζητείται πλέον και μέσα στην ίδια τη Γερμανία, που βλέπει την οικονομία της σε κατάσταση στασιμότητας.
Αν θα οδηγήσει η αντιπαράθεση αυτή σε πιο ελαστική εφαρμογή ή σε αλλαγές του συμφώνου σταθερότητας είναι δύσκολο να προβλεφθεί, μολονότι οι παρεμβάσεις της ΕΚΤ και η σχετική ανοχή της Κομισιόν στη Γαλλία και την Ιταλία δείχνουν, σε πρώιμο στάδιο τουλάχιστον, ότι η ανάγκη αυτή κατανοείται. Ωστόσο, οι δυνάμεις του μερκελισμού στην Ευρώπη είναι ισχυρές και μόνο στον βαθμό που η ίδια η Γερμανία αρχίσει να δέχεται της επιπτώσεις αυτής της πολιτικής μπορεί το Βερολίνο να μεταβάλει γραμμή.
Με την πολιτική που έχει επιβάλει η Μέρκελ, η Γερμανία κερδίζει, καθώς δανείζεται με αρνητικά πραγματικά επιτόκια, ενώ κεφάλαια και καταθέσεις μεταφέρονται από τον Νότο στις "ασφαλείς" τράπεζές της. Επομένως, αν το δει κανείς βραχυπρόθεσμα, η πολιτική αυτή ευνόησε τη Γερμανία. Ωστόσο, οι ισχυρές χώρες στη διεθνή σκακιέρα δεν μπορούν να διαμορφώνουν την πολιτική τους μόνο στη βάσει των βραχυπρόθεσμων κερδών, αλλά και βάση της αναπαραγωγής ή όχι της ηγεμονίας τους. Το ερώτημα λοιπόν είναι αν υπάρχουν ισχυρές δυνάμεις μέσα στη Γερμανία και την Ευρωζώνη, οι οποίες συνειδητοποιούν το πρόβλημα αυτό, και ταυτόχρονα αν εκδηλώνονται ή πρόκειται να εκδηλωθούν σε ευρωπαϊκό ή διεθνές επίπεδο διαφοροποιήσεις τέτοιες που να μεταβάλουν τους συσχετισμούς δύναμης και να καταστήσουν αναγκαίο έναν νέο προωθητικό συμβιβασμό.
Η απάντηση σε αυτό το "μυστήριο" φαίνεται ότι πιθανότατα δεν θα αργήσει. Αν ενισχυθούν οι μερκελιστές, η Ευρώπη θα βυθιστεί στην οικονομική και πολιτική αβεβαιότητα και σε πείσμα των ιστορικών της διδαγμάτων, θα κινδυνεύσει να μεταβληθεί ξανά σε "Σκοτεινή Ήπειρο". Αν ενισχυθούν οι δυνάμεις που ζητούν αλλαγή στρατηγικής, η Ευρωζώνη, το "τέρας που δημιουργήσαμε", όπως τονίζει ο Πικετί, μπορεί να τιθασευτεί και να αλλάξει πορεία έστω και την ύστατη ώρα.
Σταύρος Καπάκος
