Toυ Bαγγέλη Κυζηράκου
Η κυβερνητική συμφωνία των Χριστιανοδημοκρατών/ Χριστιανοκοινωνιστών (CDU/ CSU) με τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD) στη Γερμανία, έλαβε, όπως ήταν αναμενόμενο, μεγάλη δημοσιότητα από τον ευρωπαϊκό Τύπο. Κριτική στη συμφωνία ασκήθηκε τόσο από νεοφιλελεύθερες θέσεις όσο και από θέσεις που προτάσσουν την υλοποίηση πολιτικών αύξησης της ζήτησης από την πλευρά της Γερμανίας ώστε να υποβοηθηθεί η συνολική προσπάθεια ανάκαμψης της οικονομικής δραστηριότητας και στις δύο άκρες του Ατλαντικού. Καθώς η συμφωνία καθορίζει σε σημαντικό βαθμό και την ευρωπαϊκή πολιτική της Γερμανίας, η ευρωπαϊκή της διάσταση βρέθηκε στο επίκεντρο πολλών σχετικών αναλύσεων. Στη συνέχεια παρατίθενται τα βασικά σημεία της κριτικής που ασκήθηκε στο κείμενο της συμφωνίας από οικονομικές εφημερίδες και ειδικά μέσα ενημερώσεις στην Ευρώπη.
Handelsblatt
Σύμφωνα με τη γερμανική οικονομική εφημερίδα Handelsblatt, σημαντικοί Γερμανοί οικονομολόγοι επικρίνουν τη συμφωνία για τον ελλιπή μεταρρυθμιστικό της χαρακτήρα, καθώς και για την ελλιπή πολιτική της στο ζήτημα των επενδύσεων. Ενδεικτική των επικρίσεων είναι η δήλωση του Michael Hüther, Διευθυντή του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών, ο οποίος είπε ότι «οι μεγάλες προκλήσεις με τις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπη η Γερμανία, όπως η (αρνητική) δημογραφική μεταβολή, η ανάγκη ενεργειακής μετάβασης και η αναδιοργάνωση των ομοσπονδιακών δημόσιων οικονομικών, είναι σημαντικά ζητήματα η αντιμετώπιση των οποίων εκκρεμεί».
Η Handelsblatt χαρακτηρίζει, τέλος, στον διαδικτυακό της τόπο το κείμενο της συμφωνίας «μη στέρεη βάση» πάνω στην οποία θα κληθεί να στηριχτεί η νέα κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι είναι ενδεικτικό της απόστασης που χωρίζει τους κυβερνητικούς εταίρους αντί να αποτελεί ένδειξη σύνθεσης των διαφορικών προσεγγίσεων που υπάρχουν.
Handelsblatt, In Energiepolitik "tiefgreifende Reform" nötig, 27.11.2013.
Handelsblatt, Unions-Wirtschaftsflügel zerreißt Koalitionsvertrag, 27.11.2013.
Handelsblatt, In Energiepolitik "tiefgreifende Reform" nötig, 27.11.2013
Handelsblatt, Koalitionsvertrag: Kein solides Fundament, 27.11.2013
Handelsblatt, Staatsrechtler stellt SPD-Befragung zum Koalitionsvertrag infrage, 28.11.2013
Κριτική από τον Ευρωπαίο Επίτροπο για την Ενέργεια Günther Oettinger
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Ενέργεια Günther Oettinger ασκεί κριτική στη συμφωνία υποστηρίζοντας ότι δεν είναι αρκετά προωθημένη ώστε να επιφέρει τη σταθεροποίηση των τιμών ενέργειας σε ένα λογικό επίπεδο. Ο Oettinger ζητά οι αγορές να αποτελούν ρυθμιστικό παράγοντα στον προσδιορισμό των τιμών ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές. Επιπρόσθετα, εκφράζει αμφιβολίες για το εάν οι προτεινόμενες αλλαγές που εμπεριέχει η κυβερνητική συμφωνία είναι σύννομες με το ευρωπαϊκό δίκαιο περί ανταγωνισμού. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ανταγωνισμού Joaquin Almunia θέλει να υποβάλει άμεσα ένα σχέδιο για τις νέες κατευθυντήριες γραμμές για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, το οποίο θα αντίκειται στις αλλαγές που έχουν συμφωνήσει να επιφέρουν στον γερμανικό νόμο περί Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας τα CDU/ CSU και το SPD.
Στην κυβερνητική συμφωνία το SPD επέμενε στην ανάγκη το κράτος να συνεχίσει να ρυθμίζει πτυχές της αγοράς ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές. Η κριτικής που ασκείται τόσο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και από τους εκφραστές τμημάτων του γερμανικού επιχειρηματικού κόσμου, όπως είναι οι εφημερίδες Handelsblatt και Frankfurter Allgemeine Zeitung, πηγάζει από τη θέση ότι η προώθηση της πράσινης ενέργειας θα πρέπει να βασίζεται στις δυνάμεις της αγοράς, ενώ το κράτος οφείλει να θέτει τις τιμές αυτής μόνον ως ύστατος μηχανισμός.
Handelsblatt, Günther Oettinger zur EEG-Reform, 04.12.2013
Frankfurter Allgemeine Zeitung, Brüssel reicht schwarz-rote Ökostrom-Reform nicht, 04.12.2013
Daily Telegraph
Η βρετανική συντηρητική εφημερίδα Daily Telegraph αναφέρει ότι η συμφωνία των CDU/ CSU και SPD δεν σηματοδοτεί μια ριζική αλλαγή κατεύθυνσης για τη μεγαλύτερη χώρα της Ευρώπης ούτε και για την ευρωπαϊκή οικονομία αυτή καθεαυτή, ενώ αφήνει να διαφανεί ότι θα μπορούσαν στο μέλλον να υπάρξουν προβλήματα μεταξύ των δύο κυβερνητικών εταίρων.
Όσον αφορά τα ζήτημα της ευρωζώνης, η συμφωνία καθιστά σαφές ότι η Γερμανία θα συνεχίσει να μπλοκάρει οποιαδήποτε αμοιβαιοποίηση του χρέους ή των δομών που απαιτούνται για την αντιμετώπιση των προβληματικών τραπεζών της ευρωζώνης. Το κείμενο δείχνει ότι δεν θα υπάρξει καμία αλλαγή γύρω από αυτά τα ζητήματα, προς απογοήτευση πολλών στην ευρωζώνη, και ιδιαίτερα της Γαλλίας, επισημαίνει ηDaily Telegraph.
Πάνω από όλα, γράφει η εφημερίδα, πρόκειται για μια συμφωνία που περιορίζει τα πολιτικά ένστικτα της Καγκελαρίου Μέρκελ και μετατρέπει την κυβέρνησή της σε όμηρο μιας αριστερής μειονότητας. Η συγκρότηση μιας κυβέρνησης μεγάλου συνασπισμού στη Γερμανία μπορεί να μην είναι καλά νέα, αναφέρεται συμπερασματικά.
Η δυσκολία να βρεθεί μια κοινή συνισταμένη μεταξύ της βρετανικής συντηρητικής κυβέρνησης και της νέας γερμανικής κυβέρνησης προκειμένου να περιοριστεί η μετανάστευση πολιτών και μη πολιτών της ΕΕ στο εσωτερικό της Ένωσης, επισημαίνεται από την Daily Telegraph.
Όσον αφορά την οικονομική πολιτική που προτάσσει η κυβερνητική συμφωνία για την ίδια τη Γερμανία, υπογραμμίζεται η θεσμοθέτηση του κατώτατου ημερομισθίου, ενώ αναφέρει ότι η εφαρμογή του δεν αναμένεται να βελτιώσει το εισόδημα των χαμηλότερα αμειβόμενων εργαζομένων. Το χαμηλό μισθολογικό κόστος που η κ. Μέρεκλ έχει διατυμπανίσει ως το μυστικό της ανταγωνιστικότητα της Γερμανίας, προβάλλοντάς το ως μοντέλο και για την υπόλοιπη ευρωζώνη, δεν αναμένεται να επηρεαστεί από την εισαγωγή του νέου κατώτατου ημερομισθίου, γράφει δηκτικά η εφημερίδα.
Αντίθετα, επισημαίνει ως σημαντική την υιοθέτηση της θέσης των γερμανικών συνδικάτων για την κατάργηση της δυνατότητας των επιχειρήσεων να απασχολούν προσωρινό προσωπικό για περισσότερους από 18 μήνες. Η κυβερνητική συμφωνία προβλέπει ότι μετά από εννέα μήνες οι επιχειρήσεις θα πρέπει να καταβάλλουν στο προσωπικό που έχουν προσλάβει με προσωρινές συμβάσεις τους ίδιους μισθούς με αυτούς που δίνουν στους μόνιμους υπαλλήλους τους.
Τέλος, η εφημερίδα επισημαίνει τη ρύθμιση για συνταξιοδότηση των εργαζομένων με 45 χρόνια προϋπηρεσία, στα 63 τους χρόνια αντί για τα 67, που ισχύει σήμερα. Το κόστος αυτής της ρύθμισης για τα δημόσια οικονομικά της Γερμανίας υπολογίζεται από την Daily Telegraph στα 23 δις ευρώ.
The Daily Telegraph, German ‘grand coalition' constrains instincts of Angela Merkel, 27. 11. 2013
The Daily Telegraph, Angela Merkel agrees to form coalition with Social Democrats, 27. 11. 2013
The Economist
Ο Economist αναφέρει ότι η συμφωνία των CDU/ CSU με το SPD αντιβαίνει σε μερικές από τις βασικές πολιτικές που επέτρεψαν στη Γερμανία να γίνει μια τόσο ανταγωνιστική και επιτυχημένη οικονομία στην Ευρώπη. Το περιοδικό αναφέρει ειδικά το ζήτημα της θέσπισης κατώτατου ωρομισθίου ύψους 8,5 ευρώ. Οι περιορισμοί στην ευέλικτη εργασία που θέτει η νέα συμφωνία, επισημαίνονται από τον Economist, ο οποίος αναφέρει ότι η οικονομική επιτυχία της Γερμανίας έχει στηριχθεί στις μεταρρυθμίσεις που εφάρμοσε η κυβέρνηση Σρέντερ το 2003 με την υιοθέτηση και υλοποίηση της «Ατζέντας 2010».
Το περιοδικό καλεί την Άνγκελα Μέρκελ να εγκαταλείψει τις πολιτικές που προκύπτουν από το κείμενο της συμφωνίας, τις οποίες χαρακτηρίζει «αριστερές» και «παρωχημένες», ενώ αναφέρει ότι καμία άλλη χώρα στην ευρωζώνη δεν πραγματοποίησε τέτοιον περιορισμένο αριθμό μεταρρυθμίσεων όσο η Γερμανία από την απαρχή της κρίσης.
Η μείωση του ρυθμού αύξησης της παραγωγικότητας της εργασίας στη Γερμανία σε σύγκριση με αυτή άλλων Ευρωπαίων εταίρων της όπως η Ισπανία, για παράδειγμα, καθώς και η πτώση των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, που έχουν μειωθεί κατά 20% από τη μέρα που θεσπίστηκε το ευρώ μέχρι σήμερα, αντιστοιχούν πλέον μόνο στο 17% του ΑΕΠ της χώρας. Η μη υιοθέτηση από το κείμενο της συμφωνίας της πρότασης για υλοποίηση δημόσιων προγραμμάτων βελτίωσης των υποδομών ύψους 7 δις ευρώ, που είχε καταθέσει στο πρόσφατο παρελθόν ομάδα κυβερνητικών παραγόντων και ειδικών, θεωρείται ένα από τα αρνητικά της σημεία. Έχει σημασία να υπογραμμιστεί ότι το πρόγραμμα των 7 δις ευρώ που επισημαίνει ο Economist, στην περίπτωση που υλοποιούταν, θα επέτρεπε στην Καγκελάριο Μέρκελ να τηρήσει την προεκλογική της υπόσχεση ότι δεν θα αυξηθούν οι φόροι και το δημόσιο χρέος της Γερμανίας.
Η ένδειξη ότι θα προωθηθεί από τη νέα γερμανική κυβέρνηση η ευρωπαϊκή τραπεζική ένωση, ενώ θεωρείται σημαντική, δεν πιστεύεται ότι θα επιφέρει τόσο θετικά αποτελέσματα όσο αναμένεται εάν η πορεία της γερμανικής οικονομίας καταστεί αρνητική, επισημαίνει ο Economist. Μεγάλο ενδιαφέρον, τέλος, παρουσιάζουν οι αναφορές του περιοδικού στην ανησυχία που υπάρχει στη γερμανική κοινωνία γύρω από το ζήτημα της αύξησης των ανισοτήτων, καθώς και η ανησυχία για την επέλαση ενός αχαλίνωτου και αδιάφορου για τις κοινωνικές επιπτώσεις καπιταλισμού (rampant uncaring capitalism).
The Economist, Die grosse Stagnation, 30. 11. 2013
Financial Times
Οι Financial Times ήταν ιδιαίτερα επικριτικοί ως προς τη συμφωνία των CDU/ CSU και SPD. Η εφημερίδα επισημαίνει ότι η κυβερνητική συμφωνία «δεν αποτελεί κατά κύριο λόγο ένα πρόγραμμα διακυβέρνησης» για τη Γερμανία αλλά «ένα ετερόκλητο άθροισμα διευθέτησης αιτημάτων που έχουν διατυπώσει επιμέρους ομάδες συμφερόντων». Επισημαίνοντας τις διφορούμενες προσδοκίες που δημιουργεί η συμφωνία ως προς το εύρος και το περιεχόμενο των πολιτικών που θα ασκήσει η νέα κυβέρνηση, οι Financial Timesαναφέρουν ότι η αισιόδοξη εκδοχή είναι να επιτύχει η Καγκελάριος να ασκεί ηγεμονική επιρροή στο νέο σχήμα. Η εφημερίδα όμως συμπληρώνει εμφατικά ότι η απαισιόδοξη εκδοχή για την πορεία της κυβέρνησης έγκειται στις αρνητικές συνέπειες που μπορεί να έχει για την προώθηση (νεοφιλελεύθερων) πολιτικών η αποτυχία καθορισμού ισχυρών βασικών αρχών που θα διέπουν τη νέα διακυβέρνηση των CDU/ CSU και SPD.
Σύμφωνα με τους Financial Times, το κείμενο της συμφωνίας εμπεριέχει μικρές αλλαγές όσον αφορά τις μεγάλες προκλήσεις και τα σημαντικότερα ζητήματα που καλείται να αντιμετωπίσει η Γερμανία, τα οποία παραμένουν αναπάντητα. Η δε γερμανική πολιτική στα ζητήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει αμετάβλητη, ενώ είναι εμφανής η αποφυγή απάντησης στα καίρια ζητήματα που χρήζουν άμεσης επίλυσης όσον αφορά τις προκλήσεις με τις οποίες είναι αντιμέτωπες η ΕΕ και η ευρωζώνη.
Ασκώντας κριτική σε πτυχές της κυβερνητικής συμφωνίας που προβλέπουν αύξηση του κατώτερου μισθού ή μείωση των ορίων συνταξιοδότησης για συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων στην Γερμανία, οιFinancial Times επισημαίνουν ότι η ανταγωνιστικότητα της γερμανικής οικονομίας δεν οφείλεται μόνο στην αύξηση της παραγωγικότητας που έχει επιτύχει αλλά και στην πολιτική χαμηλών μισθών την οποία συστηματικά εφαρμόζει. Αντιστροφή αυτής της πολιτικής θα έχει επίπτωση στην ανταγωνιστικότητα της χώρας, επισημαίνει η εφημερίδα, επικρίνοντας έμμεσα τις πολιτικές κατάργησης των ισχυουσών ρυθμίσεων χαμηλής αμοιβής των εργαζομένων με συμβάσεις περιορισμένου χρόνου των οποίων οι συμβάσεις αυτές ανανεώνονται διαρκώς, καθώς και της επιβολής ενός κατώτερου ωρομισθίου σε εθνικό επίπεδο, το οποίο κρίνεται σχετικά υψηλό, εάν λάβει κανείς υπόψη τις μισθολογικές ανισότητες μεταξύ Δυτικής και Ανατολικής Γερμανίας.
Οι Financial Times αναφέρουν ως σημαντικά προβλήματα για τη νέα κυβέρνηση την αντιμετώπιση των αρνητικών δημογραφικών τάσεων, καθώς και της τάσης αύξησης του κόστους του κοινωνικού κράτους και του κράτους πρόνοιας. Η εισαγωγή μεγαλύτερης ευελιξίας στον τομέα των υπηρεσιών, καθώς και η κατάργηση των περιορισμών και των προστατευτικών ρυθμίσεων στον τομέα των υπηρεσιών, επισημαίνονται ως ζητήματα τα οποία πρέπει να αντιμετωπίσει η κυβέρνηση, προτάσσοντας προφανώς, για τους FT, νεοφιλελεύθερες πολιτικές.
Η απογοήτευση του επιχειρηματικού κόσμου της Γερμανίας για την απουσία ριζοσπαστικών οικονομικών μεταρρυθμίσεων, δηλαδή ακόμη πιο επιθετικών νεοφιλελευθέρων πολιτικών, επισημαίνεται από την εφημερίδα. Καθώς τα ζητήματα που άπτονται της πορείας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και της επίλυσης της κρίσης της ευρωζώνης υποαντιπροσωπεύονται στο κείμενο της συμφωνίας, ενώ δεν έλαβαν –δημόσια τουλάχιστον– τη δεσπόζουσα θέση που θα έπρεπε να είχαν, οι Financial Times επισημαίνουν ότι τα CDU/CSU και SPD φαίνεται να συμφωνούν στη συνέχιση της υφιστάμενης στρατηγικής όσον αφορά την εξωτερική πολιτική της Γερμανίας, τόσο ως στα ευρωπαϊκά όσο και στα διεθνή.
Σε δηλώσεις της μετά την επίτευξη της συμφωνίας η Καγκελάριος Μέρκελ εξήρε τη σημασία της Ευρώπης για την Γερμανία και επισήμανε ότι η τελευταία είναι ισχυρή μόνο όταν η Ευρώπη είναι ισχυρή. Παράλληλα, ο επικεφαλής των Γερμανών Σοσιαλδημοκρατών Ζ. Γκάμπριελ είπε ότι η Γερμανία οφείλει να εργαστεί σκληρά για την επίτευξη της σταθερότητας στην ευρωζώνη και την επίλυση της κρίσης που διέπει τη νομισματική Ένωση. Παρά τις υποστηρικτικές αυτές δηλώσεις ως προς τα ευρωπαϊκά και τη σημασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Γερμανία, οι Financial Times υπογραμμίζουν ότι η απογοήτευση από τη στάση του SPD, του πιο φιλοευρωπαϊκού πόλου της νέας κυβέρνησης, είναι διάχυτη στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ειδικά η γαλλική κυβέρνηση υπό την ηγεσία του Φ. Ολάντ θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα απογοητευμένη, εκτιμούν οιFinancial Times.
Τέλος, η εφημερίδα αναφέρει στην αρθρογραφία της ότι ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Μ. Σουλτς, ο οποίος ήταν και μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας του SPD για την κατάρτιση της συμφωνίας, προσπάθησε να της προσδώσει μια θετική διάσταση όσον αφορά στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι χώρες της ευρωζώνης που εφαρμόζουν πολιτικές δημοσιονομικής προσαρμογής. Οι Financial Times όμως δεν θεωρούν τη διάσταση αυτή ουσιαστική.
Financial Times, "No time for complacency from Germany or its politicians", 27.11.2013
Financial Times, "Highlights of the German coalition agreement", 27.11.2013
Financial Times, Angela Merkel's Christian Democratic Union (CDU), their Bavarian allies the CSU and the Social Democratic Party (SPD) agreed the deal after marathon talks lasting 17 hours", 27.11.2013
Financial Times, "Angela Merkel secures right-left German coalition deal", 27.11.2013
Financial Times, "Johannes Leithäuser: Merkel is not leading a government for the future", 28.11.2013
Financial Times, "German business savages economic plans of proposed coalition", 29.11.2013
Financial Times, "Wolfgang Münchau: Germany's coalition will have to break promises", 01.12.2013
Εuobserver.com
Το Εuobserver.com επικεντρώθηκε στο ζήτημα της δυνατότητας απευθείας ανακεφαλαιοποίησης μιας τράπεζας από το ταμείο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), καθώς εκτιμά ότι με την κυβερνητική συμφωνία των CDU/ CSU και του SPD, φαίνεται ότι επανέρχεται εν μέρει η συμφωνία που είχε επιτευχθεί στην Ευρώπη το 2012 γύρω από τα ζητήματα αυτά. Η συμφωνία αυτή για τη χρήση του Ταμείου του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) για την απευθείας ανακεφαλαιοποίηση προβληματικών τραπεζών στην Ευρώπη έχει αδρανήσει, εκτιμά το Εuobserver.com, εξαιτίας των πρωτοβουλιών που είχε αναλάβει η Μέρκελ.
Ο Πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου Μ. Σουλτς έδωσε μια κάπως καλή είδηση για τις χώρες της ευρωζώνης που αντιμετωπίζουν σημαντικά οικονομικά προβλήματα. Συγκεκριμένα, είπε ότι υπάρχει μια καταρχήν συμφωνία σύμφωνα με την οποία, όταν μια τράπεζα βρίσκεται υπό εκκαθάριση, η κλιμάκωση των υποχρεώσεών της θα πρέπει να σταματάει. Για να σπάσει ο φαύλος κύκλος μεταξύ των προβληματικών τραπεζών και της επιβάρυνσης των κρατικών ταμείων, θα πρέπει πρώτα να υπάρξει μια διαδικασία bail-in, η οποία θα επιβαρύνει τους πιστωτές της τράπεζας, και έπειτα να δίδονται κρατικές εγγυήσεις σε προβληματικές τράπεζες. Αν η διαδικασία του bail-in και η παροχή εγγυήσεων από το κράτος δεν λειτουργήσουν, τότε μπορεί να υπάρξει και η διαδικασία της άμεσης ανακεφαλαιοποίησης των προβληματικών τραπεζών από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM).
Εuobserver.com, "German parties agree ‘Grand Coalition'", 27.11.2013
Αναδημοσίευση απο το http://leftlab.gr/?p=2262
