Στόχος της χθεσινής Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες ήταν να ξεμπερδεύει με το τραπεζικό απόρρητο μέχρι το τέλος της χρονιάς, σε μια προσπάθεια να μαζέψει λίγο τη φοροδιαφυγή, η οποία κοστίζει στους «27» ένα τρισεκατομμύριο ευρώ τον χρόνο, πολύ περισσότερο από όσο όλα τα «πακέτα διάσωσης» μαζί. Το αν θα επιτευχθεί ο στόχος μένει να φανεί, καθώς, για να θυσιαστεί αυτή η ιερή αγελάδα θα πρέπει να συναινέσουν οι δύο τελευταίες χώρες που προσέχουν το τραπεζικό τους απόρρητο σαν τα μάτια τους, η Αυστρία και το Λουξεμβούργο.
Να σημειωθεί ότι, εφόσον τα υπουργεία Οικονομικών σε όλα τα κράτη - μέλη θα ενημερώνονται αυτόματα για τους λογαριασμούς των υπηκόων τους εκτός συνόρων, τότε θα μπορούν να εισπράττουν τους φόρους επί των τόκων καταθέσεων, αλλά κυρίως θα μπορούν να εντοπίζουν ένα κομμάτι του εθνικού «μαύρου» χρήματος. Επιπλέον, στη σημερινή συγκυρία, οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θεωρούν ότι πρέπει να κάνουν κάτι για να πείσουν τους πολίτες τους ότι παλεύουν για μια στοιχειώδη φορολογική δικαιοσύνη.
«Εάν θέλουν να ενθαρρύνουν τους ανθρώπους να πληρώνουν τους φόρους τους, τότε είναι πολύ σημαντικό να κινηθούμε αποφασιστικά ενάντια στη φοροδιαφυγή», δήλωσε από τις Βρυξέλλες η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ. «Καμία χώρα δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα μόνη της», πρόσθεσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Χέρμαν βαν Ρομπέι, και κάλεσε τους «27» να αντιταχθούν από κοινού στις «απαράδεκτες μεθόδους» των φοροφυγάδων πολιτών και των εταιρειών που νομότυπα αποφεύγουν τη φορολογία.
Στο κείμενο συμπερασμάτων της χθεσινής συνόδου δηλώνεται η πρόθεση των κρατών - μελών να αρχίσουν «το ταχύτερο δυνατόν» τις διαπραγματεύσεις για την αυτόματη ανταλλαγή φορολογικών στοιχείων. Οι δύο «απρόθυμοι», η Αυστρία και το Λουξεμβούργο, προσπαθούν να πετάξουν την μπάλα στην εξέδρα, θέτοντας ως όρο να ολοκληρωθούν πρώτα οι σχετικές διαπραγματεύσεις με τα κράτη - μη μέλη Ελβετία, Λίχτενσταϊν, Μονακό, Σαν Μαρίνο και Ανδόρα, ώστε να μη φύγουν οι πελάτες των τραπεζών τους αναζητώντας καταφύγιο σε πιο «εχέμυθες» γειτονικές χώρες. Ωστόσο, ο καγκελάριος της Αυστρίας, Βέρνερ Φάιμαν, φάνηκε να βάζει νερό στο κρασί του κι έμεινε χθες μόνος ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου, Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, να επιμένει στα προαπαιτούμενα. Βέβαια, και ο Γιούνκερ έχει δεσμευτεί ότι η χώρα του θα αποφασίσει, «πριν από το τέλος της χρονιάς, εάν και υπό ποίες προϋποθέσεις θα δεχθεί την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών και φορολογικών στοιχείων».
Οι νομότυπες πολυεθνικές και η φοροαποφυγή
Πάντως, το μεγαλύτερο μέρος της φοροδιαφυγής στην Ε.Ε. προέρχεται από τις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες κι όχι από τους ιδιώτες. Οι Apple, Amazon και σία εκμεταλλεύονται σε βαθμό κακουργήματος τους διαφορετικούς φορολογικούς συντελεστές στα κράτη - μέλη και στήνουν έτσι το εταιρικό τους σχήμα, ώστε στις χώρες με υψηλή φορολογία να εγγράφουν τις ζημίες τους και τα έξοδά τους και στις χώρες με χαμηλή τα κέρδη τους. Εννοείται ότι χρησιμοποιούν και τους φορολογικούς παραδείσους εκτός Ευρώπης, ενώ εμμέσως απειλούν τους ευρωπαϊκούς φορολογικούς παραδείσους ότι θα τους εγκαταλείψουν για να μεταφερθούν στο αμερικανικό Ντέλαγουερ ή τις Παρθένους Νήσους και τη Σιγκαπούρη.
Καθώς πολλές από τις κινήσεις τους είναι νομότυπες, μια λύση θα ήταν να εναρμονιστούν τα φορολογικά συστήματα κατ' αρχάς εντός της Ε.Ε., πλην όμως οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που στηρίζονται στον φορολογικό ανταγωνισμό, από την Ολλανδία μέχρι την Ιρλανδία κι από την Αυστρία μέχρι την Κύπρο, δεν είναι διατεθειμένες να τον απαρνηθούν. Χαρακτηριστική ήταν η δήλωση της υπουργού Οικονομικών της Αυστρίας, Μαρία Φέκτερ, ότι «είναι προς το συμφέρον κάθε χώρας να συγκροτήσει το φορολογικό της σύστημα με τέτοιον τρόπο, ώστε να γίνει πιο ελκυστική στις επιχειρήσεις». Στο ίδιο μήκος κύματος και ο ομόλογός της του Λουξεμβούργου, Λικ Φρίντεν: «Κάθε χώρα πρέπει να αποφασίσει η ίδια για τον φόρο που πρέπει να πληρώνει μια εταιρεία».
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Χέλε Θόρνινγκ- Σμιτ, πάλι, πίεσε να κλείσουν όλα τα «παραθυράκια» και ζήτησε από τους εταίρους να κινηθούν θεσμικά όλοι μαζί για να αντιμετωπίσουν και τη φοροαποφυγή.
Ανάσα στον γαλλο-γερμανικό άξονα
Στη χτεσινή σύνοδο κορυφής, για πρώτη φορά μετά από καιρό το μέτωπο Γαλλίας - Γερμανίας ήταν… αρραγές. Μέρκελ και Ολάντ συναντήθηκαν πριν από την έναρξη της συνόδου και μετά το πέρας της βγήκαν να δηλώσουν μαζί ότι η Ε.Ε. έκανε ένα «τεράστιο» βήμα στον τομέα της ανταλλαγής πληροφοριών για φορολογικά θέματα. Όσο για τον Βρετανό πρωθυπουργό, Ντέιβιντ Κάμερον, ανήγγειλε ότι θα θέσει το θέμα της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής και στο τραπέζι των G8, ενώ ζήτησε από τις υπερπόντιες κτήσεις της Βρετανίας να μπουν κι αυτές στη μάχη εναντίον της φοροδιαφυγής. Το κατά πόσον το αίτημα αυτό προς τις Βρετανικές Παρθένους Νήσους, για παράδειγμα, είναι κάτι παραπάνω από ευχολόγιο -για να μη χρησιμοποιηθεί η λέξη υποκρισία- μένει να φανεί.
Πρώτα η ανάπτυξη, μετά το περιβάλλον
Οι ηγέτες των «27» συζήτησαν χθες και για την αγορά ενέργειας, δεσμευόμενοι να προχωρήσουν τάχιστα στην ολοκλήρωσή τους και να επιταχύνουν την κατασκευή των διευρωπαϊκών ενεργειακών δικτύων, μεταξύ άλλων και τον αγωγό φυσικού αερίου του ευρωπαϊκού Νότου.
Ταυτόχρονα, δεσμεύτηκαν να εξασφαλίσουν «ανταγωνιστικές» τιμές ενέργειας για την ευρωπαϊκή βιομηχανία, όπερ σημαίνει ότι θα χρησιμοποιηθούν όλοι «οι εθνικοί ενεργειακοί πόροι», κοντολογίς πέραν των ανανεώσιμων πηγών, και ο άνθρακας και η πυρηνική ενέργεια. Με τη χθεσινή σύνοδο η Ε.Ε. απομακρύνεται από τους κλιματικούς στόχους της και βάζει ως προτεραιότητα την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της.
