Οριστικό τέλος στα προγράμματα βιολογικής κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας και πάγωμα νέων δράσεων βιολογικής παραγωγής επί δικαίων και αδίκων, αποφάσισε η κυβέρνηση που ανακάλυψε, κάνοντας σοβαρούς ελέγχους όψιμα, μόλις από πέρυσι και αφού ξέσπασε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, ατασθαλίες και «υπερπροσφορά» σε δικαιούχους, με παρατυπίες, προβληματικές ή άκυρες πιστοποιήσεις και αμφισβητούμενους φορείς πιστοποίησης.
Δεν πρόκειται βέβαια για κεραυνό εν αιθρία αφού από πέρυσι η τότε ηγεσία του υπουργείου είχε προϊδεάσει για την ακύρωση των προγραμμάτων, καθώς το μεγαλύτερο ποσοστό των αιτούντων ήταν προς απένταξη, οπότε δεν μπορούσαν να προχωρήσουν ούτε για τους έντιμους αγρότες που σημειωτέον είχαν ήδη κάνει σημαντικά έξοδα στο πλαίσιο της επικείμενης ένταξής τους. Εκτός της πλήρους αποτυχίας της να διαχειριστεί τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις, προφανώς η κυβέρνηση φοβήθηκε ότι θα προστεθεί στα πολλαπλά πρόστιμα και καταλογισμούς άλλη μια πληρωτέα ρήτρα καθυστέρησης λόγω μη έγκαιρης καταβολής και των συγκεκριμένων ενισχύσεων.
Ωστόσο ανησυχητική ήταν και η δήλωση του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μ. Σχοινά, ότι δεν μπορεί να αποκλείσει το ότι μπορεί να κυκλοφόρησαν ως βιολογικά προϊόντα που δεν ήταν βιολογικά, τα οποία ως γνωστόν έχουν υψηλότερο κόστος στη λιανική έναντι των συμβατικών, δεδομένων των παραβάσεων και από τους φορείς πιστοποίησης -οι πιστοποιήσεις των οποίων είναι προαπαιτούμενο για ένταξη στα προγράμματα βιολογικών αλλά αποτελούν και τη σύνδεση των προϊόντων με την αγορά και τον καταναλωτή.
Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα Σ. Πρωτοψάλτη όταν υπάρχει ένα ερωτηματικό γύρω από το σύστημα πιστοποίησης των βιολογικών γενικά, προφανώς δημιουργεί εύλογες ανησυχίες για το αν μπορεί να έχει βρεθεί στο ράφι κάτι που έχει αυτοκόλλητο «βιολογικό» και δεν είναι. «Δεν το επιβεβαιώνουμε, αλλά σίγουρα δεν μπορούμε να πούμε και ότι δεν έχει συμβεί», υπογράμμισε.
Όψιμες αποκαλύψεις
Η ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης ανακάλυψε χθες ότι από τους 34.000 βιολογικούς παραγωγούς το 2020 ο αριθμός εκτινάχθηκε στους 119.000 το 2024, αύξηση της τάξεως του 250%, ενώ υπήρξε και μια εξίσου τεράστια αύξηση στην ζήτηση για επιδοτούμενες βιολογικές δράσεις με υπερκάλυψη των διαθέσιμων πόρων που έφτασε στο 874% στη μελισσοκομία, στο 231% στη γεωργία και στο 118% στην κτηνοτροφία. Το υπουργείο υπολογίζει το ύψος πόρων που κατευθύνθηκαν στα βιολογικά, όχι από το 2019, αλλά από το 2017, με τις καταβληθείσες ενισχύσεις να ανέρχονται έως το 2024 συνολικά σε 1,265 δισ ευρώ.
Με τους ελέγχους που ξεκίνησαν μόλις πέρυσι για τα βιολογικά προγράμματα στην κτηνοτροφία και τη μελισσοκομία σε παραπάνω από τους μισούς αιτούντες (55,5%) είτε υπήρξαν ευρήματα μη συμμόρφωσης και παραβατικότητας, είτε αποχώρησαν οικειοθελώς.
Αξίζει να σημειωθεί ότι πολύ πριν τα «ευρήματα» οι ίδιοι οι αγρότες, κτηνοτρόφοι και μελισσοκόμοι είχαν προειδοποιήσει για παρανομούντες και παρατυπίες στα βιολογικά.
Επίσης στους ελέγχους που έγιναν από τον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ σε 16 Οργανισμούς Ελέγχου και Πιστοποίησης, το Νοέμβριο του 2025 επιβλήθηκαν 8 χρηματικά πρόστιμα σε 6 φορείς πιστοποίησης και 6μηνη αναστολή έγκρισης για 3 φορείς, ενώ το ΕΣΥΔ (εποπτευόμενος φορέας του υπουργείο Ανάπτυξης) από τον Αύγουστο 2025 είχε προχωρήσει στην αναστολή διαπίστευσης 2 φορέων.
Χαρακτηριστικό του χάους που επικρατούσε είναι και οι απίθανοι έλεγχοι εκ μέρους των πιστοποιητών που αποκαλύφθηκαν, καθώς, για παράδειγμα, διαπιστώθηκε τεράστιος αριθμός επιτόπιων ελέγχων σε διαφορετικές περιοχές της χώρας μέσα σε μια ημέρα, κάτι πρακτικά και φυσικά είναι αδύνατο, περιπτώσεις που δηλώθηκαν 300 κυψέλες και βρέθηκαν μόλις 3, ή δεν βρέθηκε τίποτα κτλ.
Ακυρώσεις και πάγωμα
Σε αυτό το πλαίσιο αποφασίστηκε τριπλό «πάγωμα»: των παραγωγών με πιστοποίηση από προβληματικούς φορείς, της έγκρισης νέων φορέων και των εντάξεων σε δράσεις μελισσοκομίας και κτηνοτροφίας, δηλαδή παύουν και οι χρηματοδοτήσεις για τα βιολογικά (κτηνοτροφία και μελισσοκομία -όχι γεωργία) στο υφιστάμενο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ -Β΄ πυλώνας ΚΑΠ).
Για το ζήτημα υπήρξε αλληλογραφία με την Κομισιόν (DG AGRI) ενώ μελετώνται «πρότυπα» σωστής και χρηστής διαχείρισης σε άλλες χώρες-μέλη «που πέτυχαν» κατά τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Μ. Σχοινά, όπως οι Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία και την Πολωνία. Παράλληλα λύσεις αναζητούνται και με την σύσταση μιας νέας, προσφιλούς των κυβερνήσεων Ν.Δ, «task force» με προτάσεις για μια ακόμη...μεταρρύθμιση, όπως αποκαλείται η επόμενη μέρα μετά την διάλυση μιας επιπλέον σειράς χρηματοδοτούμενων δράσεων για τους αγρότες.
«Δεν μαζεύεται με τίποτα, πρέπει να σταματήσει» επισήμανε ο υπουργός μιλώντας για την ακύρωση των προγραμμάτων στη βιολογική παραγωγή, και δεν θα υπάρξει χρηματοδότηση για προϊόντα βιολογικής κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας μέχρι να βρεθεί το νέο συλλογικό, αξιόπιστο πλαίσιο. Αυτό το νέο πλαίσιο θα προκύψει από τις προτάσεις της προαναφερθείσας task force με τη συνεισφορά και των γεωτεχνικών, την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου και για τους φορείς πιστοποίησης με επιπλέον κριτήρια από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης (δεν θα αρκεί η διαπίστευση από το ΕΣΥΔ), πολύ ισχυρούς μηχανισμούς ελέγχου και κυρώσεων, ψηφιακά εργαλεία, εκπαίδευση και προώθηση των πραγματικών βιολογικών προϊόντων και πρακτικών.
Οι πόροι που δεν θα απορροφηθούν μετά την ακύρωση των προγραμμάτων, κατά τον υπουργό, δεν θα χαθούν και προσεχώς θα ανακοινωθεί που θα ανακατευθυνθούν, κάτι που προϋποθέτει και συνεννόηση με τις Βρυξέλες, οι οποίες είναι απόλυτα ενήμερες για την κατάσταση, ενώ όπως είπε επειδή έχουμε «απλωμένο τραχανά» πρέπει να διαλέγουμε τις μάχες μας και να κλείνουμε τις εκκρεμότητες.
