Σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα κινήθηκαν χθες οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου τύπου brent αλλά και του φυσικού αερίου καθώς οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή συνεχίζονται και εντείνεται ο κίνδυνος για μεγαλύτερης διάρκειας διακοπή της διέλευσης φορτίων μέσω του Περσικού Κόλπου, διαταράσσοντας την τροφοδοσία των αγορών.
Ειδικότερα, χθες τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του πετρελαίου brent σημείωσαν περαιτέρω άνοδο, έως σχεδόν 102 δολάρια ανά βαρέλι, λόγω του σοβαρού ενδεχομένου η θαλάσσια προμήθεια πετρελαίου να παραμείνει σταματημένη για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Ο νέος Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, στην πρώτη του δημόσια δήλωση επισήμανε ότι το Στενό του Ορμούζ θα πρέπει να παραμείνει κλειστό, εντείνοντας τις προβλέψεις για τη διάρκεια των διακοπών εφοδιασμού, αφού πολλά δεξαμενόπλοια κοντά στο σημείο συμφόρησης χτυπήθηκαν από το IRGC (Σώμα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης) κατά τη διάρκεια της προηγούμενης νύχτας. Η δήλωση συνέπεσε με επιθέσεις αυξανόμενης έντασης μεταξύ Ιράν, Ισραήλ και μελών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC). Τα δεξαμενόπλοια δεν μπόρεσαν να παραλάβουν από τον Κόλπο από την έναρξη της σύγκρουσης, αφαιρώντας ουσιαστικά το 20% του παγκόσμιου εμπορίου και αναγκάζοντας τα μέλη του GCC να μειώσουν την παραγωγή κατά 10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, αφού η χωρητικότητα αποθήκευσης είχε επιτευχθεί. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας -IEA δήλωσε ότι η διαταραχή ήταν η μεγαλύτερη στην αγορά πετρελαίου στην ιστορία, αναγκάζοντας τα μέλη του να συμφωνήσουν σε μια απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων 400 εκατομμυρίων βαρελιών.
Οι νέες αυξήσεις αναμένεται να αποτυπωθούν εντός των ημερών και στην εγχώρια αγορά, η οποία ήδη βρίσκεται σε αρκετά υψηλά επίπεδα, ιδίως στα πετρέλαια κίνησης και θέρμανσης. Η αμόλυβδη εκτιμάται ότι θα βρεθεί τις επόμενες ημέρες κοντά στο 1,9 ευρώ ανά λίτρο.
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, η έντονη μεταβλητότητα που επικρατεί δεν επιτρέπει ακριβείς προβλέψεις τιμών, όμως υπάρχουν ενδείξεις ότι σήμερα θα έχουμε αυξήσεις στις βενζίνες, μείωση στο πετρέλαιο κίνησης και σταθεροποίηση στο πετρέλαιο θέρμανσης στις χονδρικές τιμές διυλιστηρίου. Με τα σημερινά δεδομένα προβλέπεται επίσης ότι το Σάββατο αναμένονται μειώσεις σε όλα τα καύσιμα, ενώ από την ερχόμενη εβδομάδα αναμένονται νέες σημαντικές αυξήσεις.
Ξεκίνησε το πλαφόν
Σε ισχύ βρίσκεται ήδη με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (ΠΝΠ) που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα της κυβέρνησης (ΦΕΚ) στις 11/3, η απόφαση της κυβέρνησης για την επιβολή πλαφόν στα περιθώρια μεικτού κέρδους των εταιρειών εμπορίας πετρελαιοειδών και των πρατηρίων για την αμόλυβδη και το diesel (και των επιχειρήσεων που διακινούν είδη διατροφής και διαβίωσης των καταναλωτών).
Όπως έχει ήδη ανακοινωθεί θα ισχύσει σε πρώτη φάση έως τις 30 Ιούνιου 2026.
Σύμφωνα με όσα προβλέπονται στην ΠΝΠ για την “ανάσχεση φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας στην αγορά υγρών καυσίμων” οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών που προμηθεύουν τα πρατήρια λιανικής πώλησης υγρών καυσίμων απαγορεύεται να επιβάλλουν, επί της τιμής της αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων και του πετρελαίου κίνησης (diesel), ποσό μεγαλύτερο των πέντε λεπτών ανά λίτρο (0,05 ευρώ) σε σχέση με την τιμή προμήθειας από τα διυλιστήρια, ενώ τα πρατήρια λιανικής πώλησης υγρών καυσίμων απαγορεύεται να επιβάλλουν, επί της τιμής προμήθειας από τις εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών των προϊόντων ποσό μεγαλύτερο των 12 λεπτών ανά λίτρο (0,12 ευρώ), κατά την πώλησή τους προς τους καταναλωτές. Ειδικά για τις νησιωτικές περιοχές, οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών δύνανται να επιβάλλουν επί του ανώτατου ποσού των 5 λεπτών και ειδικό κόστος διανομής, που θα καθοριστεί (το ύψος ή τρόπος υπολογισμού του) με κοινή υπουργική απόφαση των υπουργών Ανάπτυξης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, κατόπιν εισήγησης του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή.
Σε ανοδική τροχιά και το αέριο
Περαιτέρω άνοδο σημείωσε χθες και η χρηματιστηριακή τιμή του φυσικού αερίου αναφοράς της Ευρώπης, που ξεπέρασε και τα 52 ευρώ/μεγαβατώρα, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνέχισε να διαταράσσει τις αποστολές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) προς την Ευρώπη. Αυτό το μήνα μέχρι στιγμής οι τιμές έχουν αυξηθεί πάνω από 60%.
Από την Τετάρτη μετά τα πλήγματα σε τρία πλοία από ιρανικά drones στο Στενό του Ορμούζ έχουν ενταθεί οι ανησυχίες για παρατεταμένες διακοπές εφοδιασμού, ενώ η QatarEnergy αναστέλλει τις λειτουργίες στις εγκαταστάσεις της με LNG, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς. Σταματημένες έμειναν σε μεγάλο βαθμό οι εξαγωγές LNG και των ΗΑΕ, καθώς τα δεξαμενόπλοια απέφευγαν το Ορμούζ λόγω κινδύνων ασφαλείας. Οι διαταραχές αυτές έχουν εντείνει τον ανταγωνισμό για το LNG των ΗΠΑ, που έχει μετατραπεί σε ζωτική πηγή τροφοδοσίας της Ε.Ε., μετά τις αποφάσεις της για μείωση της εξάρτησης από τις ρωσικές εισαγωγές αερίου.
Μέτρα Ε.Ε. για τη μείωση του ενεργειακού κόστους
Η Ε.Ε. φαίνεται πως έχει ξεκινήσει τη διερεύνηση μέτρων για τον περιορισμό των ανατιμήσεων, συμπεριλαμβανομένου ακόμη κι ενός πιθανού ανώτατου ορίου τιμών στο φυσικό αέριο, καθώς ο μεγαλύτερος φόβος αφορά την επίπτωση της αστάθειας του TTF στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με πληροφορίες σε σχέδιο συμπερασμάτων που καταρτίστηκε ενόψει της συνάντησης των ηγετών της Ε.Ε. στις Βρυξέλλες στις 19-20 Μαρτίου, η Κομισιόν καλείται να εξετάσει όλες τις συνιστώσες των τιμών χονδρικής και λιανικής ηλεκτρικής ενέργειας. Στο ίδιο σχέδιο, που πάντως είναι πιθανό να τροποποιηθεί έως τη συνάντηση, σημειώνεται ότι η αναθεώρηση του ΣΕΔΕ (Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών -EU ETS), που έχει προγραμματιστεί για τον Ιούλιο θα πρέπει να μειώσει την αστάθεια και της τιμής του άνθρακα και να μετριάσει τον αντίκτυπό της στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, διατηρώντας παράλληλα τον ουσιαστικό του ρόλο στην ενεργειακή μετάβαση.
Σημειώνεται ότι η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε, μιλώντας στο Ευρωκοινοβούλιο προχθές, ότι η Ε.Ε πρέπει να μειώσει τον αντίκτυπο του κόστους του φυσικού αερίου στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, σημειώνοντας μεταξύ των επιλογών την επιδότηση ή την επιβολή ορίου (πλαφόν) επί των τιμών του φυσικού αερίου. Κατά την ίδια, η απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου κατά τη διάρκεια των 10 ημερών του πολέμου έχει ήδη κοστίσει στον Ευρωπαίο φορολογούμενο επιπλέον 3 δισεκατομμύρια ευρώ ή 3,5 δισεκατομμύρια δολάρια σε εισαγωγές ορυκτών καυσίμων.
Σημείωσε δε ότι στους λογαριασμούς ενέργειας το κόστος άνθρακα αντιπροσωπεύει κατά μέσο όρο περίπου το 11%, το κόστος της ενέργειας ανέρχεται στο 56%, τα τέλη δικτύου φτάνουν στο 18% και οι φόροι και οι εισφορές στο 15%. Όπως ανέφερε, η Ευρώπη θα κατανάλωνε 100 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα περισσότερο φυσικό αέριο χωρίς το ΣΕΔΕ. Παράλληλα, η Επιτροπή σκοπεύει να στοχεύσει και στα υπόλοιπα στοιχεία των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος (φόροι, εισφορές, κόστη δικτύων κ.τ.λ.).
